آنکارا را معمولا با ساختمان‌های وزارتخانه‌ها و ریتم آرام زندگی می‌شناسند، اما پایتخت خاکستری ترکیه، چند روز مانده به آغاز اجلاس سران ناتو و طول دو روز برگزاری آن، تغییر چهره داد.

از چند روز قبل از شروع نشست ناتو در روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه ۱۶ و ۱۷ تیر، مسیرهای منتهی به مجتمع ریاست‌جمهوری یکی پس از دیگری بسته شدند، موانع فلزی جای خودروها را گرفتند و در اطراف هتل محل اقامت هیات‌ها، حضور نیروهای امنیتی دائمی شد.

اولین چیزی که در شهر جلب توجه می‌کرد، سکوت بود. خیابان‌هایی که معمولا در ساعات کاری پررفت‌وآمد هستند، تقریبا خالی شدند.

کارمندان در ۹ منطقه آنکارا برای یک هفته به مرخصی اداری فرستاده شدند تا ترافیک پایتخت به حداقل برسد. حتی برگزاری مراسم‌ و برنامه‌هایی مانند جشن‌های فارغ‌التحصیلی یا عروسی نیز برای یک هفته ممنوع اعلام شد.

فرمانداری هر نوع راهپیمایی و تجمع اعتراضی را قدغن کرد و عملا تنها ماموریت پایتخت، میزبانی از مهم‌ترین نشست امنیتی جهان اعلام شد.

ترکیه برای اینکه نشست بدون دردسر برگزار شود، از هیچ اقدامی فروگذار نکرد؛ از بازسازی فرودگاه نظامی برای فرود سران تا آسفالت کردن مسیر کاروان‌های دیپلماتیک، از ضدگلوله کردن پنجره‌های هتل محل اقامت ترامپ تا بستن خیابان «ایران» برای ورزش صبحگاهی رییس‌جمهوری فرانسه.

همه جزییات از سوی تیم چند هزار نفری برگزارکننده نشست، پیش‌بینی شده بود.

شهر در تمام مناطقی که هیات‌ها ممکن بود حتی برای چند ثانیه از آن عبور کنند، بیشتر به یک دکور از پیش طراحی‌شده شباهت داشت. بیلبوردهای آبی‌رنگ با شعارهایی درباره صلح و امنیت در امتداد بلوارها دیده می‌شد تا زندگی‌های معمولی پشت تابلوها را پنهان کند. پشت این نما، خیابان‌های خلوت، کافه‌های خالی، ایست‌های بازرسی پیاپی و گشت‌های امنیتی متراکم، صحنه‌ای ساخته بود که برخی گزارش‌های تلویزیونی خارجی آن را به «قرنطینه‌های دوران کرونا» تشبیه کردند.

هفت‌تیر اردوغان؛ هدیه‌ای که رهبران ناتو را به دردسر انداخت

این آرامش ظاهری، روی دیگری هم داشت.

سازمان‌های حقوق بشری از بازداشت صدها نفر در روزهای منتهی به اجلاس ناتو خبر می‌دادند. از استاد دانشگاه و وکیل گرفته تا روزنامه‌نگار و فعال مدنی چپ‌گرا؛ هر کسی که احتمال مخالفتش با ناتو می‌رفت، بازداشت شد.

دولت ترکیه این بازداشت‌ها را بخشی از «عملیات ضدتروریسم» توصیف کرده و ارتباط آن را با اجلاس ناتو رد می‌کند، اما هم‌زمانی این دو اتفاق، موضوع گفت‌وگوی بسیاری از خبرنگاران خارجی شد.

شلوغی و جنب‌وجوش در کاخ ریاست‌جمهوری

داخل مجموعه ریاست‌جمهوری، از سکوت شهر خبری نبود.

مرکز رسانه‌ای با نظم قابل توجهی اداره می‌شد. سرویس‌های رفت‌وآمد، اینترنت، فضای کار، امکانات فنی و خدمات پذیرایی بدون وقفه در اختیار خبرنگاران و دیگر مهمانان قرار داشت. برخی خبرنگاران باسابقه که تجربه پوشش چندین اجلاس ناتو را داشتند، می‌گفتند از نظر خدمات رسانه‌ای، این یکی از منظم‌ترین نشست‌هایی بوده که دیده‌اند.

با این حال، بحث اصلی میان خبرنگاران نه امکانات، بلکه اعتبارنامه‌ها بود. حدود سه هزار خبرنگار برای پوشش اجلاس ثبت‌نام کرده بودند، اما تعدادی از رسانه‌های مستقل ترکیه موفق به دریافت مجوز نشدند که این موضوع اعتراض نهادهای مدافع آزادی مطبوعات را به همراه داشت.

در پاسخ، ناتو اعلام کرد درباره رسانه‌های محلی به ارزیابی کشور میزبان اتکا کرده است.

نشست ناتو در آنکارا با رونمایی از قراردادهای تسلیحاتی و تلاش برای کاهش تنش با ترامپ

در این میان، رسانه‌های ترکیه گویا می‌خواستند فضای نشست را برای مخاطبان خود به یک رویداد خانوادگی و صمیمی تبدیل کنند و گزارش‌های حاشیه‌ای گاهی پررنگ‌تر از بُعد خبری نشست ناتو بود.

در کنار پوشش مذاکرات و نشست‌های رسمی، گزارش‌هایی درباره منوی شام رهبران، گربه‌های مجتمع ریاست‌جمهوری یا حتی زنی که ادعا می‌کرد دختر دونالد ترامپ است، سهم قابل توجهی از برنامه‌های تلویزیونی را به خود اختصاص دادند. گویی برای مخاطبان برخی رسانه‌های داخلی، حاشیه‌ها بیش از متن اجلاس اهمیت داشت.

در تمام دو روز اجلاس اما یک نام بیش از نام بسیاری از کشورهای عضو ناتو شنیده شد: ایران. کشوری که نماینده‌ای در نشست نداشت، اما تقریبا در همه جلسات خبری، گفت‌وگوهای غیررسمی خبرنگاران و گزارش‌های تلویزیونی، حضور داشت. از جنگ ۱۲ روزه گرفته تا حملات آمریکا، برنامه هسته‌ای، امنیت تنگه هرمز و آینده منطقه؛ بسیاری از پرسش‌ها در نهایت به ایران ختم می‌شد.

گاهی این احساس به وجود می‌آمد که کشوری غایب، بیش از برخی اعضای حاضر در اجلاس، در فضای رسانه‌ای حضور دارد.

دبیرکل ناتو: حملات آمریکا به مواضع جمهوری اسلامی کاملا ضروری بود

از صبح روز پس از پایان اجلاس، آنکارا کم‌کم به زندگی عادی خود بازمی‌گردد.

موانع جمع شده‌اند، خیابان‌ها باز شده‌اند، کارمندان به اداره‌ها برگشته‌اند و کافه‌ها دوباره شلوغ شده‌اند.

حالا تنها چیزی که از آن همه تدابیر امنیتی باقی مانده است، خاطره دو روزی است که پایتخت ترکیه برای میزبانی از رهبران جهان، زندگی عادی خود را متوقف کرد.