گروهی از کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل صدور حکم اعدام برای ۱۲ معترض پرونده میدان علیخانی اصفهان را محکوم کردند. آنها پس از اعدام عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی، دو تن از محکومان این پرونده، از ایران خواستند اجرای احکام اعدام ۱۰ معترض دیگر را فورا متوقف و این احکام را لغو کند.
کارشناسان سازمان ملل در بیانیهای که دوشنبه پنجم مرداد منتشر شد، نوشتند محکوم کردن ۱۲ نفر به اعدام در یک جلسه دادرسی، در دادگاهی غیرعلنی و بدون شفافیت درباره مسئولیت فردی هر یک از متهمان، استانداردهای تثبیتشده دادرسی عادلانه را نقض میکند.
در این بیانیه آمده است این ۱۲ مرد جوان که در زمان بازداشت بین اواخر نوجوانی تا اوایل دهه ۲۰ زندگی خود بودند، بهطور خودسرانه از آزادی محروم شدند و برخی از آنان نیز با ناپدیدسازی قهری و بدرفتاری مواجه شدند.
به گفته این کارشناسان، این افراد بر پایه اعترافاتی که از رسانههای حکومتی پخش شده، به مشارکت در کشته شدن چهار عضو نیروهای امنیتی، آتشسوزی عمدی و تخریب اموال در جریان اعتراضات ۱۸ دی ۱۴۰۴ در میدان علیخانی اصفهان متهم شدهاند.
کارشناسان افزودند اتهامهای دقیق این افراد همچنان نامشخص است، زیرا جلسات دادگاه انقلاب بهصورت غیرعلنی برگزار شده و احکام دادگاه نیز منتشر نشده است.
- 
قوه قضاییه جمهوری اسلامی، ۲۸ تیر گزارش داد اسفندیاری و محمدی، دو تن از معترضان بازداشتشده در جریان خیزش دیماه در اصفهان، اعدام شدند. میزان همچنین نوشت در پرونده میدان علیخانی اصفهان برای ۱۶ نفر کیفرخواست صادر شده است.
ایراناینترنشنال ۱۷ تیر گزارش داده بود در پرونده میدان علیخانی اصفهان، ۱۲ نفر به اعدام و ۲۳ نفر به پنج تا ۱۰ سال حبس محکوم شدهاند. احکام اعدام ۱۴ تیر در دیوان عالی کشور تایید و پرونده برای اجرا به دادگاه انقلاب اصفهان فرستاده شد.
اسفندیاری، ۱۹ ساله، و محمدی، شهروند ۲۴ ساله افغانستان، ۲۸ تیر اعدام شدند. ۱۰ محکوم دیگر این پرونده، ابوالفضل ابراهیمی، امیرحسین ابراهیمیانالوچه، شروین باقریان جبلی، قائم حسینی، علی دشتی، علیرضا رئیسی، ابوالفضل سپاهی، علیرضا سپاهی، امیرحسین صفری و امیرحسین ملکی، به سلول انفرادی منتقل شدهاند.
هیات حقیقتیاب سازمان ملل نیز اول مرداد از جمهوری اسلامی خواست فورا اجرای حکم اعدام این ۱۰ جوان را متوقف کند.
در بیانیه کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل به پرونده باقریان جبلی، یکی از ۱۰ محکومی که همچنان با خطر اعدام روبهرو هستند، اشاره شده است.
به گفته کارشناسان، او تنها چند روز پیش از بازداشت ۱۸ ساله شده بود و کمتر از یک هفته پس از بازداشت، پیش از آغاز محاکمه، تلویزیون دولتی ویدیویی از اعتراف او به اعمال خشونت علیه ماموران امنیتی در جریان بازجویی پخش کرد.
کارشناسان سازمان ملل نوشتند در این ویدیو به نظر میرسید باقریان جبلی از مفهوم اتهام «محاربه» که مجازات آن اعدام است، آگاهی نداشت؛ موضوعی که این نگرانی را ایجاد میکند که آیا هنگام پخش این اعتراف به وکیل منتخب خود دسترسی داشته است یا خیر.
در این بیانیه آمده است اعترافات اجباری نباید بهعنوان مدرک پذیرفته شوند و پخش آنها پیش از دادگاه، اصل برائت را نقض میکند. کارشناسان افزودند پرونده باقریان جبلی نمونهای از صدور حکم اعدام پس از دادرسیهای ناعادلانه است.
- 
به گفته کارشناسان سازمان ملل، از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون دستکم ۲۴ نفر در ارتباط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ اعدام شدهاند.
امضاکنندگان این بیانیه افزودند بسیاری از اعدامشدگان جوانانی بودند که از حق آزادی بیان و تجمع مسالمتآمیز استفاده کرده بودند و در میان آنان، معترضان جنبش «زن، زندگی، آزادی» نیز بودند.
صدور و اجرای احکام اعدام علیه زندانیان سیاسی در ایران، بهویژه پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، افزایش یافته است.
علی صالحی، دادستان تهران، ۲۳ تیر گفت در پروندههای مرتبط با این اعتراضات و جنگها، احکامی از جمله حبس و اعدام صادر و در مواردی اجرا شده است.
دستگاه قضایی جمهوری اسلامی از ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون دستکم ۵۱ زندانی سیاسی را اعدام کرده و برای صدها نفر دیگر نیز احکام اعدام، حبسهای سنگین و مصادره اموال صادر کرده است.
- 
کارشناسان سازمان ملل اعلام کردند تا زمانی که قوانین کنونی در ایران برقرار باشد، شرکت در هر اعتراضی در انتقاد از حکومت با خطر اقدامات تلافیجویانه و پیگرد روبهرو است و این چرخه تنها با گشایش فضای مدنی و تضمین آزادی بیان و تجمع مسالمتآمیز شکسته خواهد شد.
در ادامه این بیانیه آمده است: «هدف ظاهرا روشن است؛ ایجاد هراس در جامعه، بازداشتن مردم از اعتراضهای آینده و خاموش کردن صدای مخالفان. با این حال، سرکوب تنها به گسترش مخالفتها خواهد انجامید.»
کارشناسان همچنین نوشتند با وجود این مخاطرات، ایرانیان همچنان خواستار تغییرند و زندانیان نیز از طریق کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» و تحصن در زندان قزلحصار بهصورت مسالمتآمیز اعتراض میکنند.
- 
آنها از مقامهای جمهوری اسلامی خواستند تا زمان لغو مجازات اعدام، اجرای آن را متوقف کنند و از این فرصت برای تضمین رعایت کامل حقوق بینالملل حقوق بشر، از جمله تضمین دادرسی عادلانه و محدود کردن مجازات اعدام به جدیترین جرایم، بهره ببرند.
این کارشناسان تاکید کردند: «اعدامها تنها بر خشونت و اندوهی که مردم ایران متحمل شدهاند، میافزاید.» آنان در پایان اعلام کردند درباره این موضوع با دولت جمهوری اسلامی در تماس هستند.