پس از آنکه دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، خبر داد مذاکره با تهران از بعدازظهر دوشنبه ۱۲ مرداد آغاز می‌شود، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد هیچ مذاکره‌ای با ایالات متحده در جریان نیست و هیچ برنامه‌ای نیز برای برگزاری دیدار وجود ندارد.

به‌نوشته رویترز ترامپ شنبه بار دیگر الگویی را تکرار کرد که در سراسر پنج ماه گذشته شکل گرفته است: اعلام برنامه برای انجام «حملات گسترده» علیه جمهوری اسلامی و سپس لغو آنها در آخرین لحظه.

ترامپ یک‌شنبه در هواپیمای ایرفورس وان به خبرنگاران گفت: «آیا ترجیح می‌دهم به توافق برسیم؟ من به دنبال کشتن مردم نیستم.»

او افزود: «کاری که اکنون انجام می‌دهیم این است که در قالب مذاکره با آنها گفت‌وگو می‌کنیم. این مذاکرات بعدازظهر دوشنبه آغاز می‌شود».

او محل برگزاری یا شرکت‌کنندگان در چنین مذاکراتی را مشخص نکرد.

- لغو ناگهانی حمله به جمهوری اسلامی؛ ابهام در راهبرد آمریکا، نگرانی در اسرائیل

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، دوشنبه سخنان ترامپ را رد کرد و گفت تهران در روزهای آینده هیچ برنامه‌ای برای میزبانی از هیات‌های خارجی یا اعزام مذاکره‌کنندگان به خارج از کشور ندارد.

بقایی افزود همه مذاکره‌کنندگان ایرانی در حال حاضر در داخل کشور هستند، به‌جز عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، که برای زیارت مذهبی در عراق به سر می‌برد.

او گفت تنها گفت‌وگوهای در حال انجام، مذاکرات با عمان درباره مدیریت تنگه هرمز است.

یک مقام ارشد جمهوری اسلامی نیز به رویترز گفت هیچ مذاکره‌ای برنامه‌ریزی نشده است و عراقچی دست‌کم تا پایان هفته در دسترس نخواهد بود.

با این حال خبرگزاری آناتولی به‌نقل از منابع دولتی پاکستان گزارش داد آمریکا و جمهوری اسلامی در مرحله نخست از طریق میانجی‌ها گفت‌وگوهای غیرمستقیم خواهند داشت و موضوع هسته‌ای در این مرحله مطرح نخواهد شد.

این منابع گفتند اسلام‌آباد و دوحه از گزینه‌های میزبانی مذاکرات هستند و میانجی‌های پاکستانی و قطری تماس با تهران و واشینگتن را ادامه می‌دهند.

ترامپ، شامگاه شنبه ۱۰ مرداد در شبکه اجتماعی تروث‌سوشیال نوشت به درخواست جمهوری اسلامی و دیگر کشورهای منطقه و به شرط دسترسی سریع به توافقی که بر اساس آن تنگه هرمز کاملا و فورا باز و تهدید هسته‌ای تهران برطرف شود، از حمله‌ای گسترده‌تر از هر حمله دیگر بعد از جنگ جهانی دوم، چشم پوشیده است.

او نوشت: «ایالات متحده آمریکا در بالاترین سطح آمادگی نظامی، قدرت و توان رزمی قرار دارد؛ سطحی که از زمان جنگ جهانی دوم تاکنون سابقه نداشته است و کاملا آماده اقدام علیه جمهوری اسلامی ایران است.»

- رویترز: تهران با راهبرد فرسایشی به‌دنبال تغییر موازنه با واشینگتن است

ترامپ افزود: «با وجود این، ایران و همچنین دیگر کشورهای خاورمیانه از ما خواسته‌اند که فعلا از هرگونه حمله خودداری کنیم، زیرا بر سر چارچوب یک توافق به تفاهم رسیده‌اند.»

رییس‌جمهوری آمریکا تاکید کرد: «این توافق شامل بازگشایی فوری، کامل و بدون هیچ قید و شرطی تنگه هرمز و همچنین پایان دادن به تهدید هسته‌ای ایران خواهد بود.»

ترامپ افزود: «بر اساس این درخواست، به خاطر منافع آینده جهان و نیز برای بقای ایرانی موفق و شکوفا، با لغو این حمله موافقت کرده‌ام؛ مشروط بر اینکه بتوانیم به‌سرعت به یک توافق دست یابیم.»

او در پایان نوشت: «دولت اسرائیل نیز در این تعهد با من همراه است. همه دست به کار شوید و این توافق را نهایی کنید.»

مواضع متفاوت کشورهای منطقه

پیام دونالد ترامپ ساعاتی پس از انتشار گزارشی مبنی بر نگرانی عربستان سعودی از تشدید درگیری‌ها و درخواست این کشور از آمریکا برای خودداری از حمله گسترده به جمهوری اسلامی منتشر شد.

- آسوشیتدپرس: ترامپ بارها حملات به ایران را متوقف کرده، اما جنگ همچنان ادامه دارد

ساعاتی پیش از انتشار این پیام، اکسیوس به نقل از مقام آمریکایی گفت که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، روز شنبه ۱۰ مرداد در تماس تلفنی با ترامپ نسبت به احتمال تشدید درگیری میان آمریکا و ایران ابراز نگرانی کرد و خواستار شفاف شدن برنامه عملیاتی آمریکا شد.

با این حال روزنامه وال‌استریت ژورنال یک‌شنبه گزارش داد کشورهای حاشیه خلیج فارس در قبال رویارویی با جمهوری اسلامی موضعی یکسان ندارند و در حالی عربستان همچنان بر کاهش تنش‌ها تاکید می‌کند که امارات متحده عربی از واشینگتن خواسته است رویکردی سخت‌گیرانه‌تردر قبال جمهوری اسلامی در پیش بگیرد.

این روزنامه یک‌شنبه ۱۱ مرداد به نقل از مقام‌های ارشد منطقه‌ای نوشت امارات در روزهای اخیر با رییس‌جمهوری آمریکا، درباره اتخاذ موضعی قاطع‌تر در برابر حکومت ایران رایزنی کرده است.

این مقام‌ها معتقدند تا زمانی که آمریکا فشار بر تهران را افزایش ندهد، کنترل تنگه هرمز را در دست نگیرد و حتی گزینه عملیات زمینی را مدنظر قرار ندهد، سپاه پاسداران حاضر به مصالحه نخواهد شد.

- وال‌استریت ژورنال: امارات از آمریکا خواست رویکرد سخت‌گیرانه‌تری علیه تهران در پیش گیرد

الگویی تکرارشونده

رویترز در گزارش خود افزود به نظر می‌رسد تحولات روز دوشنبه با الگویی مطابقت داشته باشد که از زمان آغاز «عملیات خشم حماسی» از سوی ترامپ، همراه با اسرائیل، بیش از پنج ماه پیش شکل گرفته است. ترامپ در چندین مورد تهدید به اقدام نظامی کرد و سپس تماس‌های دیپلماتیک را دلیلی برای عقب‌نشینی از آن دانست.

با این حال، جمهوری اسلامی از زمان فروپاشی تفاهم‌نامه اسلام‌آباد که با هدف پایان دادن به درگیری تنظیم شده بود، به‌طور علنی مذاکره با واشینگتن را رد کرده است.

ترامپ هنوز به اهدافی که در آغاز جنگ تعیین کرده بود دست نیافته است: برچیدن برنامه هسته‌ای ایران، محدود کردن توانایی این کشور برای حمله به رقبای منطقه‌ای و ایجاد شرایطی که ایرانیان بتوانند جمهوری اسلامی را سرنگون کنند.

اختلاف بر سر تنگه هرمز همچنان یکی از محورهای اصلی مناقشه است. واشینگتن می‌گوید تفاهم‌نامه ماه اسلام‌آباد حکومت ایران را ملزم کرده بود این آبراه حیاتی را باز کند، در حالی که تهران استدلال می‌کند متن این تفاهم‌نامه به‌صراحت اختیار ایران بر تردد کشتی‌ها را حفظ کرده است.

- ترامپ: مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی دوشنبه آغاز می‌شود

به‌نوشته رویترز این وضعیت به تهران اهرم نفوذ بیشتری نسبت به پیش از جنگ بر تنگه می‌دهد؛ نتیجه‌ای که احتمالا شکستی قابل‌توجه برای ترامپ تلقی خواهد شد.

ایالات متحده تاکنون نتوانسته است جمهوری اسلامی را وادار کند کنترل خود بر این آبراه را رها کند؛ مسئله‌ای که قیمت جهانی نفت را افزایش داده و موجب بالا رفتن قیمت بنزین در آمریکا شده است؛ موضوعی که از نظر سیاسی حساسیت زیادی دارد.

قیمت نفت روز دوشنبه پس از تازه‌ترین تصمیم ترامپ برای خودداری از اقدام نظامی کاهش یافت و قراردادهای آتی نفت خام برنت با افتی بیش از چهار درصدی، به حدود ۸۴ دلار در هر بشکه رسید.

در تازه‌ترین حادثه گزارش‌شده در تنگه، نهاد امنیت دریایی بریتانیا، شامگاه یک‌شنبه اعلام کرد ناخدای یک کشتی از وقوع انفجاری در آب‌های نزدیک شناور خبر داده است. در این حادثه که جزییات بیشتری از آن منتشر نشده، هیچ‌کس آسیب ندیده است.