گزارش سالانه انجمن حمایت از حقوق کودکان در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد آزار جنسی از محورهای پرتکرار پرونده‌های حقوقی بوده، آزار روحی‌-روانی بیشترین سهم را در تماس‌های مربوط به کودک‌آزاری داشته و جنگ نیز باعث اضطراب، احساس ناامنی و اختلال در تحصیل کودکان شده است.

روزنامه شرق سه‌شنبه ۲۰ مرداد با بازخوانی گزارش عملکرد انجمن حمایت از حقوق کودکان نوشت پرونده‌های آزار جنسی ثبت‌شده در واحد حقوقی این انجمن شامل آزار از سوی اعضای خانواده و اشخاص خارج از خانواده و همچنین مواردی در فضای مجازی بوده است.

در این پرونده‌ها، مراجعه نکردن فوری به کلانتری، نگرفتن گزارش پزشکی قانونی، استحمام پس از آزار و شست‌وشوی لباس‌ها از عواملی بوده که به گفته انجمن، در مواردی به محکوم نشدن آزارگر منجر شده است.

انجمن، شمار بالای این پرونده‌ها را نشانه آشکارتر شدن خشونت جنسی علیه کودکان و نبود سازوکارهای حمایتی موثر و در دسترس دانسته است.

مشکلات اقتصادی، ترس از انگ اجتماعی، دسترسی نداشتن به وکیل متخصص و فرسایش روانی ناشی از روند کیفری نیز برخی خانواده‌ها را از ادامه پیگیری منصرف کرده است.

- کودکی مصادره‌شده؛ از کار کودک تا اشکال پنهان بهره‌کشی

موارد شکنجه، ضرب‌وشتم، تجاوز، آزار جنسی و قتل کودکان در ایران پیش‌تر نیز گزارش شده است، اما آمار دقیق و به‌روزی از ابعاد این خشونت‌ها وجود ندارد.

گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد تنها حدود ۲۰ درصد موارد خشونت جسمی و جنسی علیه کودکان شناسایی یا گزارش می‌شوند و بخش بزرگی از آن‌ها پنهان می‌مانند.

پس از آزار جنسی، اختلافات مربوط به حضانت از دیگر محورهای پرتکرار مراجعات بوده است. بخش دیگری از پرونده‌ها نیز به کودکان فاقد شناسنامه، کودکان دارای مادر ایرانی و پدر افغانستانی و موارد رد مرز یا اخراج اختصاص داشته است.

انجمن حمایت از حقوق کودکان هشدار داده فقدان اسناد هویتی، دسترسی برخی کودکان به آموزش، درمان و حمایت‌های قانونی را مختل کرده است.

- از چهارراه تا پادگان؛ کودک‌سربازی، خشن‌ترین شکل کار کودک

پرونده‌هایی درباره استثمار جنسی در فضای مجازی، تهدید به انتشار تصاویر و نقض حریم خصوصی کودکان نیز ثبت شده، اما آماری از تعداد آن‌ها ارائه نشده است.

کمبود وکیل متخصص در برخی استان‌ها، دشواری پیگیری پرونده‌های خارج از استان و نبود زیرساخت حمایتی منسجم نیز از موانع حمایت حقوقی از کودکان عنوان شده است.

حسن موسوی چلک، رییس انجمن مددکاران اجتماعی ایران، ۲۴ خرداد در گفت‌وگو با خبرآنلاین افزایش شمار کودکان کار را پیامد مستقیم گسترش فقر دانست و هشدار داد این کودکان با آسیب‌هایی چون بهره‌کشی جنسی، انواع خشونت و سوءتغذیه روبه‌رو هستند.

آسیب‌های روانی کودکان و پیامدهای جنگ

بر اساس آمار «صدای یارا»، خط مشاوره انجمن، در سال ۱۴۰۴ در مجموع ۶۵۶ تماس ثبت شده که ۷۹ درصد تماس‌گیرندگان مادران، ۱۳ درصد کودکان و چهار درصد پدران بوده‌اند.

۵۷ درصد تماس‌ها نیز از تهران بوده است.

در میان موارد کودک‌آزاری مطرح‌شده، آزار روحی‌-روانی با ۳۰ درصد بیشترین سهم را داشته و پس از آن، غفلت با ۲۷ درصد، آزار آموزشی با ۱۷ درصد و آزار جسمی با ۱۰ درصد قرار گرفته‌اند.

انجمن، آزار جنسی را «حساس‌ترین و پنهان‌ترین» نوع آزار توصیف کرده است.

پرخاشگری، افسردگی، اضطراب جدایی، احساس ناامنی، مشکلات مرتبط با اینترنت و قلدری مجازی از دیگر مسائل مطرح‌شده بوده و ترس از دست دادن والدین در رویدادهایی مانند جنگ نیز در تماس‌ها ثبت شده است.

- استفاده ابزاری از کودکان؛ به بچه‌های ۱۰ ساله کار با کلاشنیکف یاد می‌دهند

وب‌سایت حقوق بشری هرانا اواخر اسفند ۱۴۰۴ گزارش داد در طول این سال دست‌کم ۲۳ هزار و ۵۳۸ مورد کودک‌آزاری، ۲۰ مورد تجاوز و آزار جنسی کودکان، ۳۶ مورد قتل کودک و بازداشت ۳۴۳ فرد زیر ۱۸ سال ثبت شده است.

دو درصد از ۶۵۶ تماس «صدای یارا» در زمان جنگ برقرار شده و اضطراب، ترس، اختلال خواب و احساس ناامنی از مشکلات گزارش شده است. کودکان دارای والدین نظامی نیز در روزهای نخست جنگ نگرانی بیشتری درباره سلامت پدر یا مادر خود داشته‌اند.

بیکاری یا کاهش درآمد والدین، افزایش تنش‌های خانوادگی، تعطیلی و تخریب برخی مدارس، کمبود معلم و مشکلات آموزش آنلاین نیز از دیگر پیامدهای این دوره بوده است.