حمله حوثی‌های یمن به یک کشتی در باب‌المندب شش کشته بر جای گذاشت. کارشناسان می‌گویند تشدید حملات حوثی‌ها نه گشایش جبهه‌ای تازه در جنگ ایران، بلکه هم‌زمانی دو مناقشه است که طی آن، این گروه نیابتی جمهوری اسلامی ضمن پیگیری اهداف خود، فشار بر دشمنان تهران را نیز افزایش می‌دهد.

تحلیلگران درباره میزان دخالت مستقیم تهران و دلایل ازسرگیری فعالیت حوثی‌ها پس از آنکه این گروه تا حد زیادی از جنگ ایران دور مانده بود، اختلاف نظر دارند.

با این حال، چه تهران مستقیما حوثی‌ها را هدایت کند و چه از تصمیم‌های مستقل آنها سود ببرد، ازسرگیری حملات این گروه فشار بیشتری بر رقبای جمهوری اسلامی، به‌ویژه عربستان سعودی، وارد می‌کند.

حوثی‌ها ۲۰ مرداد کشتی باری «تهامه» با پرچم تانزانیا را در تنگه باب‌المندب با موشک هدف قرار دادند.

به گفته مقام‌های یمنی، در این حمله چهار تن از خدمه کشتی و دو عضو نیروهای مقاومت ملی همسو با دولت یمن کشته شدند.

شبکه المسیره، وابسته به حوثی‌ها، سپس اعلام کرد این گروه کشتی دیگری را نیز در باب‌المندب هدف قرار داده که حامل «تجهیزات نظامی» عربستان سعودی بوده است.

- در حمله حوثی‌ها به یک کشتی تجاری در باب‌المندب، ۴ خدمه و ۲ امدادگر کشته شدند

حوثی‌ها جنگ خود را دنبال می‌کنند

به نظر می‌رسد بازگشت حوثی‌ها به عملیات تهاجمی، پیش از هر چیز ریشه در محاسبات خود این گروه در داخل یمن داشته باشد.

کامران بخاری، پژوهشگر ارشد شورای سیاست‌گذاری خاورمیانه و تحلیلگر راهبردی، «محور مقاومت» جمهوری اسلامی را به یک مجموعه تجاری تشبیه کرد که برخی گروه‌های آن مانند شرکت‌های زیرمجموعه تحت کنترل تهران عمل می‌کنند، در حالی که حوثی‌ها بیشتر به یک مجموعه مستقل تحت همان برند شباهت دارند.

بخاری به ایران‌اینترنشنال گفت: «آنها هر وقت تشخیص دهند ورود به یک درگیری و مشارکت در آن به نفعشان است، وارد عمل می‌شوند. این‌طور نیست که ایران بگوید بپر و آنها بپرسند چقدر؟»

برای ماه‌ها، به نظر می‌رسید حوثی‌ها تا زمانی که مسیر جنگ ایران نامشخص بود، ترجیح می‌دادند از آن دور بمانند.

- عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان پیمان دفاعی مشترک امضا کردند

این محاسبه پس از رویارویی بر سر یک هواپیمای ایرانی که عازم مناطق تحت کنترل حوثی‌ها بود، تغییر کرد.

پس از آنکه این هواپیما برای فرود در یمن تلاش کرد، عربستان سعودی فرودگاه را هدف قرار داد؛ رخدادی که به آغاز دور تازه‌ای از حملات میان حوثی‌ها و ریاض انجامید.

تشدید تنش‌ها هم‌زمان با افزایش فعالیت نیروهای حکومتی مورد حمایت عربستان سعودی و جدایی‌طلبان جنوب یمن مورد حمایت امارات متحده عربی صورت گرفته است.

بخاری درباره محاسبات کنونی حوثی‌ها گفت: «چیزی که می‌خواهم بگویم این است که همه این‌ها داخلی است. هیچ ارتباطی با ایران ندارد.»

با این حال، این مناقشه در شرایطی جریان دارد که جنگ ایران معادلات منطقه را تغییر داده است.

اقدامات جمهوری اسلامی در تنگه هرمز پیش‌تر فشار بر عربستان سعودی و دیگر کشورهای خلیج فارس را افزایش داده است.

ازسرگیری فعالیت حوثی‌ها در باب‌المندب نیز ریاض را با تهدیدهایی در دو آبراه حیاتی روبه‌رو کرده است.

ریاض همچنین در تلاش است سازوکار امنیتی گسترده‌تری برای خود ایجاد کند. پیمان دفاعی عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه که به‌تازگی امضا شده، می‌تواند در مقابله با این تهدیدها حمایت منطقه‌ای بیشتری برای ریاض فراهم کند.

این شرایط ممکن است حوثی‌ها را ترغیب کند پیش از تقویت این سازوکار، فشار بر ریاض را افزایش دهند.

بخاری گفت: «حوثی‌ها می‌خواهند پیش از آنکه این شبکه شکل بگیرد، از سعودی‌ها امتیاز بگیرند.»

به گفته او، هدف نهایی حوثی‌ها همچنان تبدیل شدن به قدرت سیاسی و نظامی مسلط در یمن و وادار کردن ریاض به پذیرش این واقعیت است که نمی‌توان آنها را به‌سادگی حذف کرد.

جمهوری اسلامی سود می‌برد

پیگیری اهداف مستقل حوثی‌ها به این معنا نیست که تهران صرفا نظاره‌گر است.

فاطمه الاسرار، متخصص امور یمن و ایران، معتقد است فشار تازه حوثی‌ها بیش از پیش با راهبرد گسترده‌تر جمهوری اسلامی علیه آمریکا پیوند خورده است.

الاسرار به ایران‌اینترنشنال گفت: «البته که آنها \[جمهوری اسلامی\] حوثی‌ها را امتداد خود می‌دانند. دیگر این موضوع را پنهان نمی‌کنند.»

او در این زمینه به مواضع مقام‌های جمهوری اسلامی اشاره کرد که فشار در تنگه هرمز و باب‌المندب را به یکدیگر مرتبط می‌کنند.

- تهران بازگشایی تنگه هرمز را به پذیرش چند شرط از سوی آمریکا گره زد

الاسرار گفت تهران خستگی فزاینده آمریکا از جنگ ایران را از نزدیک دنبال می‌کند و انتخابات میان‌دوره‌ای آتی را فرصتی برای تشدید فشار بر واشینگتن می‌بیند.

او افزود: «آنها بسیار شفاف و حساب‌شده عمل می‌کنند و از حوثی‌ها در این جبهه بهره می‌گیرند تا از موقعیت موجود بیشترین بهره را ببرند.»

روزنامه سعودی الشرق‌الاوسط در گزارشی تازه، از احتمال نقش عملیاتی مستقیم‌تر جمهوری اسلامی خبر داد.

این روزنامه ۲۰ مرداد به نقل از منابع امنیتی یمن گزارش داد افسران سپاه پاسداران در بخش‌هایی از حملات حوثی‌ها نقش نظارتی دارند و یک مقام حکومت ایران به نام علی‌ محمد رضایی نیز بر اتاق عملیاتی مسئول امور نظامی و امنیتی در مناطق تحت کنترل حوثی‌ها نظارت می‌کند.

بر اساس این گزارش، افسران جمهوری اسلامی همچنین در ایجاد پایگاه‌های جدید پرتاب موشک و پهپاد نقش داشته‌اند.

ایران‌اینترنشنال نتوانسته است این اطلاعات را به‌طور مستقل تایید کند.

این تحولات به کجا خواهد انجامید؟

دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، پیش‌تر هشدار داد واشینگتن تهران را مسئول ازسرگیری حملات حوثی‌ها خواهد دانست.

او این گروه را عامل و نیروی نیابتی جمهوری اسلامی توصیف کرد و تهران و حوثی‌ها را به مجازات نظامی تهدید کرد.

تام شارپ، فرمانده بازنشسته نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا که ۲۷ سال خدمت کرده و فرماندهی چهار ناو جنگی را بر عهده داشته است، به ایران‌اینترنشنال گفت تردید دارد ترامپ بخواهد کارزار نظامی گسترده دیگری علیه حوثی‌ها آغاز کند.

شارپ گفت: «او قطعا نمی‌خواهد هم‌زمان درگیر یک جبهه دیگر شود.»

به گفته شارپ، باب‌المندب اهمیت راهبردی تنگه هرمز را ندارد، زیرا کشتی‌ها می‌توانند از مسیرهای جایگزین استفاده کنند؛ هرچند این مسیرها به میزان قابل توجهی طولانی‌تر و پرهزینه‌ترند.

داده‌های شرکت اطلاعات کشتیرانی کپلر نشان می‌دهد شمار کشتی‌های ردیابی‌شده در تنگه هرمز ۲۰ مرداد به هشت فروند کاهش یافت که پایین‌ترین میزان روزانه از ۱۴ مرداد بود و از میانگین حدود ۱۲ کشتی در ۱۰ روز گذشته نیز کمتر محسوب می‌شد.

در مقابل، شمار کشتی‌هایی که ۲۰ مرداد از تنگه باب‌المندب در جنوب دریای سرخ عبور کردند به ۳۰ فروند رسید؛ رقمی بالاتر از میانگین ۲۵ کشتی در ۱۰ روز گذشته.

بر اساس داده‌های کپلر، پیش از آغاز درگیری‌های جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴، روزانه معمولا حدود ۱۳۰ کشتی از تنگه هرمز عبور می‌کردند.

با این حال، جمهوری اسلامی همچنان می‌تواند از این وضعیت سود ببرد.

افزایش حملات حوثی‌ها می‌تواند کشتیرانی را با اختلال بیشتری روبه‌رو کند و آمریکا و شرکایش را ناچار سازد بخشی از منابع خود را به یک آبراه راهبردی دیگر اختصاص دهند.

شارپ درباره واکنش احتمالی تهران گفت: «فکر می‌کنم از این وضعیت خشنود خواهند بود. اگر این موضوع باعث شود بخشی از منابع آمریکا از خلیج عمان به جای دیگری منتقل شود، به نفع ایران است.»