روزنامه اورشلیم‌پست گزارش داد علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، در تلاش برای خلع سلاح گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی است، اما تهران می‌کوشد با مداخله در این روند، مانع تحقق این هدف شود یا دست‌کم آن را به تعویق بیندازد.

بر اساس این گزارش که پنج‌شنبه ۲۲ مرداد منتشر شد، زیدی به‌عنوان فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، تنها چند ماه پس از آغاز دوره نخست‌وزیری‌اش با «بزرگ‌ترین آزمون» خود روبه‌رو شده است.

او هنگام معرفی برای تصدی مقام نخست‌وزیری چهره‌ای نسبتا ناشناخته بود، اما توانست حمایت اکثر جریان‌های سیاسی عراق، از جمله احزاب قدرتمند شیعه عضو «چارچوب هماهنگی»، را به دست آورد. رهبران کُرد نیز از نخست‌وزیری او حمایت کردند.

واشینگتن نیز از روی کار آمدن زیدی پشتیبانی کرد و اکنون از دولت عراق می‌خواهد شبه‌نظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی را مهار کند.

زیدی ۲۳ تیر در دیدار با دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در کاخ سفید تاکید کرد بر اساس برنامه دولت عراق، سلاح باید منحصرا در اختیار حکومت باشد و این موضوع «یک اصل اساسی و تصمیمی قطعی است، نه یک گزینه».

گزارش‌ها از آغاز روند تصویب قانونی تازه برای خلع سلاح شبه‌نظامیان یا دست‌کم واگذاری سلاح‌های آنها به دولت عراق حکایت دارند.

به نوشته اورشلیم‌پست، بغداد در این زمینه می‌کوشد مسیری مشابه روند خلع سلاح حزب‌الله در لبنان و گروه‌های مسلح در غزه در چارچوب «هیات صلح» در پیش بگیرد.

این در حالی است که تلاش‌ها برای خلع سلاح حزب‌الله و حماس تاکنون بی‌نتیجه مانده است.

- فرمانده حشد شعبی: شبه‌نظامیان عراقی برای مقابله با حمله زمینی آمریکا در ایران حضور دارند

خروج نیروهای آمریکایی و ضرب‌الاجل خلع سلاح نیابتی‌ها

زیدی ۲۱ مرداد از مرکز عملیات فرماندهی پدافند هوایی عراق بازدید کرد. دولت عراق در بیانیه‌ای اعلام کرد این بازدید با هدف ارزیابی روند آماده‌سازی برای مرحله پیش‌رو و بررسی توان عملیاتی یگان‌های مختلف انجام گرفت.

بر اساس بیانیه دولت عراق، این اقدامات بخشی از روند اجرای توافق بغداد و واشینگتن برای پایان دادن به ماموریت ائتلاف بین‌المللی و تکمیل خروج نیروهای آن از عراق تا ۳۰ سپتامبر (هشتم مهر) است.

دولت عراق تاکید کرد خروج نیروهای ائتلاف، ضرورت تقویت توانمندی‌های نیروهای مسلح و سامانه‌های پدافند هوایی این کشور را برای حفاظت از حریم هوایی و حاکمیت ملی دوچندان می‌کند.

زیدی همان روز با برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در بغداد دیدار کرد. به گزارش رسانه‌های عراقی، دو طرف بر «توافق کامل و نهایی» برای پایان دادن به ماموریت نظامی ائتلاف بین‌المللی تاکید کردند.

هم‌زمان با برنامه خروج کامل نیروهای آمریکایی، ۳۰ سپتامبر به‌عنوان مهلت خلع سلاح گروه‌های نیابتی تعیین شده است.

- گلایه شهروندان از آزار زنان در ایران به‌دست نیروهای حشد شعبی

ماموریت قاآنی برای حفظ بازوهای مسلح تهران

اورشلیم‌پست در ادامه نوشت جمهوری اسلامی این هفته اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، را برای رایزنی با سیاستمداران عراقی راهی بغداد کرد.

تحلیلگران هدف از این سفر را تلاش برای حفظ گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی و جلب حمایت سیاسی از آنها عنوان کرده‌اند.

به گزارش اورشلیم‌پست، قاآنی احتمالا خواستار تعویق ضرب‌الاجل ۳۰ سپتامبر شده یا دست‌کم کوشیده است قانون انحصار سلاح در دست دولت به‌اندازه‌ای مبهم تدوین شود که گروه‌های وابسته به تهران بتوانند تسلیحات خود را حفظ کنند.

در همین حال، حرکت حزب‌الله نجباء که در فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا قرار دارد، اعلام کرد سلاح‌های خود را تحویل نخواهد داد.

اصرار دولت بر کنترل تسلیحات در خاک عراق

زیدی بارها تاکید کرده است اجازه نخواهد داد از خاک یا حریم هوایی عراق به‌عنوان سکویی برای حمله به کشورهای همسایه استفاده شود.

او پس از حملات اخیر شبه‌نظامیان از خاک عراق به عربستان سعودی بار دیگر بر این موضع تاکید کرد. در پی این حملات، هیات‌هایی از بغداد و ریاض سرگرم رایزنی درباره راه‌های مهار این تهدید و جلوگیری از تکرار آن هستند.

شبکه الحره گزارش داد زیدی بر برخورد با هر گروهی که پس از پایان مهلت تعیین‌شده سلاح‌های خود را تحویل ندهد، اصرار دارد.

در اقلیم کردستان عراق نیز که از آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، تاکنون حدود هزار بار هدف حملات جمهوری اسلامی و شبه‌نظامیان وابسته به آن قرار گرفته، از ابتکار دولت عراق در خصوص خلع سلاح نیابتی‌ها استقبال شده است.

- آمریکا چهار گروه نیابتی جمهوری اسلامی در عراق را تروریستی اعلام کرد

ریشه‌های نفوذ نظامی جمهوری اسلامی

اورشلیم‌پست نوشت شبه‌نظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق، محصول چند دهه سیاست تهران برای پرورش نیروهای نیابتی مسلح در خارج از مرزهای ایران هستند و ریشه‌های شکل‌گیری آنها به دهه ۱۹۸۰ میلادی بازمی‌گردد.

در دوران جنگ ایران و عراق، شماری از مخالفان شیعه عراقی از حکومت صدام حسین گریختند و به ایران پناه بردند.

سپاه پاسداران، به‌ویژه نیروی قدس، این تبعیدیان را آموزش داد و سازمان‌دهی کرد. بسیاری از آنان بعدها به رهبران بانفوذ سیاسی و نظامی عراق تبدیل شدند.

گروه‌هایی مانند سازمان بدر در همان دوره شکل گرفتند، در حالی که گروه‌های دیگری از جمله کتائب حزب‌الله، عصائب اهل‌الحق و حرکت حزب‌الله نجباء پس از حمله سال ۲۰۰۳ آمریکا به عراق تاسیس شدند.

- رویترز: حوثی‌ها با همکاری شبه‌نظامیان عراقی و هماهنگی سپاه به عربستان حمله کردند

از نبرد با داعش تا تثبیت قدرت شبه‌نظامیان

ظهور داعش در سال ۲۰۱۴ موقعیت این شبه‌نظامیان را دگرگون کرد. پس از فتوای آیت‌الله علی سیستانی، بسیاری از گروه‌های شبه‌نظامی به حشد شعبی پیوستند و در کنار نیروهای امنیتی عراق و ائتلاف به رهبری آمریکا با داعش جنگیدند.

حضور این گروه‌ها در میدان نبرد برای آنها در میان بخشی از جامعه عراق مشروعیت ایجاد کرد و به ادغام رسمی‌شان در ساختار امنیتی این کشور انجامید.

با این حال، شماری از قدرتمندترین گروه‌ها زنجیره فرماندهی مستقل، روابط نزدیک با جمهوری اسلامی و شبکه‌های سیاسی و اقتصادی ویژه خود را حفظ کردند.

پس از شکست داعش، بسیاری از این شبه‌نظامیان نفوذ خود را گسترش دادند. آنها حملات موشکی و پهپادی علیه نیروهای آمریکایی و ائتلاف انجام دادند، مراکز دیپلماتیک را هدف گرفتند، به اقلیم کردستان عراق حمله کردند و مخالفان سیاسی و کنشگران مدنی را تهدید یا ربودند.

این گروه‌ها همچنین یک پژوهشگر دانشگاه پرینستون را ربودند.

ایالات متحده شماری از آنها را در فهرست «سازمان‌های تروریستی خارجی» یا «تروریست‌های جهانی ویژه» قرار داده است. کتائب حزب‌الله، عصائب اهل‌الحق، حرکت حزب‌الله نجباء و کتائب امام علی از جمله این گروه‌ها هستند.