در حالی که بانک ملی ایران و تمامی شعب آن در اتحادیه اروپا مشمول تحریم و مسدودسازی دارایی‌ها هستند، شعبه این بانک در هامبورگ همچنان تعطیل نشده و به فعالیت خود، از جمله ارائه خدمات و افتتاح حساب برای مشتریان، ادامه می‌دهد.

دولت آلمان در پاسخ به ایران‌اینترنشنال می‌گوید تحریم‌های گسترده اتحادیه اروپا شامل این شعبه نیز می‌شود و برلین درباره اقدامات بیشتر علیه جمهوری اسلامی با آمریکا و شرکای اروپایی در تماس است.

سخنگوی دولت آلمان به خبرنگار ایران‌اینترنشنال گفت: «بانک ملی ایران در حال حاضر مشمول تحریم‌های گسترده در سطح اتحادیه اروپا است و بدیهی است که این تحریم‌ها شامل شعبه بانک ملی در آلمان نیز می‌شود.»

این موضع هم‌زمان با کارزار تازه دولت دونالد ترامپ با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast) مطرح می‌شود؛ کارزاری که هدف آن تشدید انزوای مالی جمهوری اسلامی و قطع مسیرهای اقتصادی آن عنوان شده است.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در تشریح هدف این عملیات گفت واشینگتن قصد دارد «هر شریان اقتصادی که این رژیم را سرپا نگه می‌دارد» قطع کند.

او همچنین جمهوری اسلامی را میان انزوای جهانی و تنزل به یک «اقتصاد در حد معیشت» از یک سو و بازگشت به اقتصاد جهانی از سوی دیگر قرار داد.

بسنت بانک ملی را نیز مشخصا هدف قرار داده و خواستار تعطیلی شعب آن شده است.

سخنگوی دولت فدرال آلمان در پاسخ به پرسش ایران‌اینترنشنال درباره درخواست وزیر خزانه‌داری آمریکا گفت برلین این اظهارات را مورد توجه قرار داده و درباره اقدامات احتمالی بیشتر علیه جمهوری اسلامی به‌طور مستمر با آمریکا، شرکای اتحادیه اروپا و کشورهای منطقه، در تماس و رایزنی است.

پس از بازگشت تحریم‌ها در سپتامبر ۲۰۲۵، اتحادیه اروپا محدودیت‌های تعلیق‌شده علیه شماری از افراد و نهادهای ایرانی را دوباره برقرار کرد.

در اسناد رسمی اتحادیه اروپا درباره بانک ملی آمده است که این بانک، بزرگ‌ترین بانک ایران، تحت مالکیت و کنترل دولت ایران قرار دارد و به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی خدمات ارائه می‌کند.

این موضوع از دلایل ذکر شده در اسناد تحریمی اتحادیه اروپا درباره بانک ملی و نهادهای وابسته به آن است.

قرار گرفتن بانک ملی در فهرست تحریم‌ها برای شعبه هامبورگ پیامدهای حقوقی گسترده‌ای دارد. بر اساس ماده ۲۳ مقررات تحریمی اتحادیه اروپا، وجوه و منابع اقتصادی متعلق به، در اختیار یا تحت کنترل نهادهای فهرست‌شده، باید مسدود شوند.

همچنین اشخاص و شرکت‌های اتحادیه اروپا اصولا نمی‌توانند به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم وجوه یا منابع اقتصادی جدیدی در اختیار این نهادها قرار دهند یا به نفع آنها فراهم کنند.

این محدودیت بانک‌ها و موسسات مالی دیگر را نیز در بر می‌گیرد؛ به این معنا که آنها اصولا نمی‌توانند معامله‌ای انجام دهند که نتیجه آن قرار گرفتن منابع مالی در اختیار بانک ملی باشد.

با این حال، مقررات اتحادیه اروپا استثناها و مجوزهای مشخصی برای برخی پرداخت‌ها و معاملات پیش‌بینی کرده است که اجرای آنها نیازمند رعایت شرایط تعیین‌شده و، در موارد لازم، مجوز مقام صلاحیت‌دار است.

دولت آلمان درباره احتمال تعطیلی شعبه هامبورگ مستقیما اعلام موضع نکرده و در توضیح سازوکار اجرای تحریم‌ها گفته است بوندس‌بانک مسئول اجرای تحریم‌های مالی اتحادیه اروپا و سازمان ملل و بافین (BaFin) مسئول نظارت بانکی است.

هر دو نهاد در حوزه مسئولیت وزارت دارایی فدرال آلمان قرار دارند.

بافین در پاسخ به ایران‌اینترنشنال حاضر نشد مشخصا درباره وضعیت بانک ملی ایران یا اقدام احتمالی علیه آن اظهار نظر کند و گفت بر اساس الزامات قانونی موظف به حفظ محرمانگی درباره موسسات مالی مشخص است.

این نهاد در عین حال اعلام کرد بانک ملی ایران در پایگاه داده رسمی بافین ثبت شده است و اطلاعات مربوط به مجوزهای آن از طریق این پایگاه قابل مشاهده است.

بافین افزود چنانچه تصمیم یا اقدام قطعی و نهایی قابل انتشار علیه یک موسسه مالی اتخاذ کند، آن را در وب‌سایت رسمی خود منتشر خواهد کرد.

- مجوز بانک ملی لندن در مهرماه منقضی می‌شود

بافین همچنین تاکید کرد مسئولیت اجرای تحریم‌های مالی در آلمان بر عهده بوندس‌بانک است و سوال‌های مربوط به اجرای تحریم‌ها علیه بانک ملی باید از بانک مرکزی آلمان پرسیده شود.

محدودیت فعالیت بانک ملی در آلمان سابقه‌ای طولانی‌تر نیز دارد.

بافین در اکتبر ۲۰۲۱ شعبه هامبورگ بانک ملی را از انجام برخی فعالیت‌های اعتباری، از جمله اعطای اعتبار و وام، منع کرده بود.

ایران‌اینترنشنال پرسش‌هایی را درباره نحوه اجرای تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه شعبه بانک ملی در هامبورگ و وضعیت فعالیت این بانک برای بوندس‌بانک نیز ارسال کرده است؛ بانک مرکزی آلمان تا زمان انتشار این گزارش به پرسش‌های خبرنگار ایران‌اینترنشنال پاسخ نداده است.

با وجود این محدودیت‌ها و بازگشت تحریم‌های اتحادیه اروپا، شعبه بانک ملی در هامبورگ همچنان تعطیل نشده است.

اکنون درخواست صریح واشینگتن برای تعطیلی شعب بانک ملی، همراه با رایزنی دولت آلمان درباره اقدامات احتمالی بیشتر علیه جمهوری اسلامی، پرسش درباره آینده فعالیت این شعبه را جدی‌تر کرده است.