پروفسور اوزی رابی، پژوهشگر دانشگاه تل‌آویو، فشار اقتصادی را یکی از موثرترین ابزارهای آمریکا علیه حکومت ایران دانست. او گفت موفقیت این راهبرد به عزم واشینگتن و تداوم محدودیت‌ها بستگی دارد.

این پژوهشگر دانشگاه تل‌آویو می‌گوید کارزار اقتصادی آمریکا دسترسی ایران به ارزهای معتبر را محدود کرده است، اما فروپاشی اقتصادی لزوما به سقوط جمهوری اسلامی منجر نخواهد شد. او همچنین دوام این فشارها را به میزان همکاری کشورهایی مانند چین، ترکیه و پاکستان وابسته دانست.

روزنامه اورشلیم‌پست به نقل از پروفسور اوزی رابی، رییس مرکز مطالعات خاورمیانه و آفریقای موشه دایان در دانشگاه تل‌آویو، گزارش داد که تحریم‌های آمریکا به‌طور فزاینده‌ای توان حکومت ایران برای تامین ارز خارجی و اداره بخش‌های اقتصادی را کاهش می‌دهد.

رابی پنج‌شنبه پنجم شهریور در گفت‌وگو با رادیو «۱۰۳اف‌ام» اسرائیل هشدار داد که نمی‌توان با قطعیت نتیجه گرفت تشدید مشکلات اقتصادی به سقوط حکومت ایران خواهد انجامید. او گفت: «مسیر اقتصادی قطعی نیست.»

- فایننشال‌تایمز: کارزار آمریکا برای منزوی کردن ایران به دبی رسیده است

این پژوهشگر اسرائیلی، فشار اقتصادی را از نظر راهبردی یکی از موثرترین ابزارهای آمریکا علیه حکومت ایران توصیف کرد، اما موفقیت آن را مشروط به عزم و استمرار واشینگتن دانست.

رابی گفت: «این محاصره از نظر نظری بهترین کاری است که می‌توان انجام داد. اگر آمریکا مصمم و ثابت‌قدم باشد، باید نتیجه بدهد.»

او افزود که نقش کشورهایی مانند چین، ترکیه و پاکستان می‌تواند در اثربخشی این سیاست تعیین‌کننده باشد. به گفته او، باید دید این کشورها تا چه اندازه با فشارهای واشینگتن همراه می‌شوند و محدودیت‌ها علیه مبادلات اقتصادی ایران را اجرا می‌کنند.

رابی گفت آمریکا برای نخستین بار دریافته است که فشار بر اقتصاد داخلی ایران به‌تنهایی کافی نیست و باید شبکه بیرونی کشورها، موسسات مالی و واسطه‌هایی را نیز هدف قرار دهد که امکان ادامه مبادلات ایران را فراهم می‌کنند.

کاهش دسترسی ایران به ارز خارجی
رابی تاکید کرد که \[حکومت\] ایران در هفته‌های اخیر ناچار شده است فعالیت‌های اقتصادی خود را با منابع دلاری کمتری اداره کند. او گفت کاهش دسترسی به ارزهای معتبر می‌تواند بخش‌هایی مانند کشاورزی و صنعت را با مشکلات جدی روبه‌رو کند.

او افزود: «ایران از زمان تاسیس جمهوری اسلامی هیچ‌گاه یک اقتصاد عادی را اداره نکرده و همواره اقتصاد مقاومتی داشته است. اما تحریم با تحریم تفاوت دارد و فکر می‌کنم این تحریم‌ها اثرگذاری بیشتری دارند.»

این استاد دانشگاه تل‌آویو در عین حال احتمال تغییر سیاست آمریکا را منتفی ندانست. او گفت ممکن است میانجیگری کشورهایی مانند عمان یا پاکستان به ازسرگیری مذاکرات میان تهران و واشینگتن منجر شود و دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در واکنش بخشی از فشارها را کاهش دهد.

- «عملیات طرد اقتصادی» آمریکا چیست و چه پیامدی برای تهران و شرکای تجاری‌اش دارد؟

رابی همچنین به تغییر مسیرهای صادرات انرژی در منطقه اشاره کرد و گفت جایگاه تنگه هرمز نسبت به گذشته تغییر کرده است. به گفته او، برخی کشورهای منطقه پس از مشاهده آسیب‌پذیری این آبراه، برای توسعه مسیرهای جایگزین تلاش کرده‌اند و عربستان سعودی بخشی از نفت خود را از مسیر دریای سرخ صادر می‌کند.

اقتصاد عمومی و اقتصاد حکومت
رابی تاکید کرد که دشوارترشدن شرایط زندگی مردم یا حتی فروپاشی بخش‌هایی از اقتصاد عمومی، لزوما به سقوط ساختار سیاسی منجر نمی‌شود.

او گفت: «نمی‌خواهم از این مصاحبه چنین برداشتی ایجاد شود که اگر اقتصاد فروبپاشد، حکومت نیز سقوط خواهد کرد. ایران اقتصاد دیگری هم دارد؛ اقتصاد حکومت.»

به گفته او، مردم ایران در خرید کالاهای روزمره با فشارهایی روبه‌رو شده‌اند که حتی در دوره‌های دشوار گذشته تجربه نکرده بودند. با این حال، توان حکومت برای استفاده از قاچاق، ارزهای دیجیتال و شبکه‌های مالی غیررسمی می‌تواند بخشی از آثار تحریم‌ها را کاهش دهد.

رابی گفت هدف آمریکا مسدود‌کردن همه مسیرهای اقتصادی و مالی ایران است، اما باید منتظر ماند و دید واشینگتن تا چه اندازه می‌تواند کانال‌های جایگزین، از جمله مسیرهای قاچاق و مبادلات مبتنی بر رمزارزها، را محدود کند.

هشدار درباره توافق احتمالی با تهران
این پژوهشگر اسرائیلی همچنین نسبت به اتکای کشورهای غربی به توافق دیپلماتیک با تهران ابراز بدبینی کرد و تاکید کرد چنین توافقی ممکن است به جمهوری اسلامی برای بازسازی توان خود زمان بدهد.

او گفت: «توافق با \[حکومت\] ایران می‌تواند نعمتی پنهان برای آنها باشد و فرصت خریدن زمان را فراهم کند.»

رابی تهدید ناشی از جمهوری اسلامی را فراتر از اسرائیل توصیف کرد و گفت کشورهای غربی باید آن را تهدیدی علیه «تمام جهان آزاد» بدانند.

او در پایان گفت کنارزدن حکومت ایران آسان نخواهد بود و فشار اقتصادی نیز موفقیت را به‌طور کامل تضمین نمی‌کند. به گفته او، این فشارها ممکن است به‌تدریج توان و پویایی حکومت را کاهش دهد و شرایطی ایجاد کند که به تغییر سیاسی کمک کند، اما چنین نتیجه‌ای باید با احتیاط ارزیابی شود.