به گزارش رویترز صادرات نفت خام ایران در پی محاصره دریایی آمریکا در عمل متوقف شده و طی حدود هفت هفته محموله قابل‌توجهی از تنگه هرمز خارج نشده است. هم‌زمان حمله به دو نفتکش در شامگاه ۹ شهریور و تهدیدهای متقابل تهران و واشینگتن به ازسرگیری حملات تنش در این آبراه را تشدید کرده است.

خبرگزاری رویترز سه‌شنبه ۱۰ شهریور، با استناد به داده‌های شرکت‌های ردیابی دریایی، گزارش داد جمهوری اسلامی برای نخستین بار در آمار ثبت‌شده، حدود هفت هفته است صادرات قابل‌توجه نفت خام از تنگه هرمز نداشته است.

رویترز بر اساس داده‌های مورد بررسی نتیجه گرفته است که این وضعیت نشان‌دهنده موفقیت طرح محاصره دریایی آمریکا است و این کشور برخلاف سال‌ها تحریم، توانسته انتقال محموله‌های تازه نفت ایران به چین، تنها مشتری عمده باقی‌مانده نفت این کشور، را متوقف کند.

محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و مذاکره‌کننده ارشد جمهوری اسلامی، سه‌شنبه در واکنش به ادامه محاصره هشدار داد تشدید محاصره با پاسخ نظامی روبه‌رو خواهد شد. او گفت: «اگر محاصره را تشدید کنند، حتما پاسخ نظامی می‌دهیم و همه ضرر خواهند کرد.»

او همچنین تهدید کرد اگر آمریکا بخواهد مانع صادرات نفت ایران از خلیج فارس شود، «هیچ‌کس نخواهد توانست نفت صادر کند».

قالیباف در عین تهدید به استفاده از نیروی نظامی، پای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و مسیر مذاکره با آمریکا را نیز به میان کشید و گفت تا زمانی که واشینگتن به تعهدهای مورد نظر جمهوری اسلامی در این تفاهم‌نامه عمل نکند، تنگه هرمز باز نخواهد شد.

- هم‌زمان با جنگ تعرفه‌ها، آمریکا می‌کوشد در نشست گروه ۲۰ متحدانش را علیه تهران بسیج کند

او افزود تهران در دوره اجرای آن بیش از ۸۰ میلیون بشکه نفت صادر کرده بود. قالیباف هم‌زمان مدعی شد کنترل کامل تنگه هرمز در اختیار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی است و گفت اگر آمریکا به تعهدهایش عمل نکند، تهران «با زبان قدرت» آن را وادار به اجرای آنها خواهد کرد.

محاصره‌ای که جریان تازه نفت ایران را قطع کرد

اده‌های شرکت‌های ردیابی دریایی نشان می‌دهد کاهش صادرات ایران پس از آغاز محاصره بسیار شدید بوده است. برآوردهای ورتکسا و کپلر حاکی است جمهوری اسلامی در ماه اوت، از ۱۰ مرداد تا ۹ شهریور، روزانه تنها حدود ۲۲۰ هزار تا ۲۵۵ هزار بشکه نفت خام و میعانات گازی بارگیری کرده است. این رقم در ژوئیه، از ۱۰ تیر تا ۹ مرداد، حدود ۷۴۰ هزار بشکه در روز بود. در ماه مارس، از ۱۰ اسفند تا ۱۱ فروردین و هم‌زمان با آغاز جنگ ۴۰روزه، میزان بارگیری روزانه حدود دو میلیون بشکه بود.

همایون فلکشاهی، تحلیل‌گر کپلر، به رویترز گفت افت صادرات می‌تواند تهران را برای تامین هزینه‌های خود به چاپ پول بیشتر سوق دهد و در نتیجه فشار تورمی افزایش یابد. صندوق بین‌المللی پول نرخ تورم ایران در سال جاری را نزدیک به ۷۰ درصد برآورد کرده است.

محاصره دریایی آمریکا همه سواحل ایران را در بر نمی‌گیرد. خط اصلی آن در جنوب تنگه هرمز و میان دریای عمان و دریای عرب قرار دارد؛ جایی که شناورهای نیروی دریایی آمریکا کشتی‌هایی را که به سوی بنادر ایران می‌روند یا از آن‌ها خارج می‌شوند، بررسی می‌کنند.

- سپاه در حال برنامه‌ریزی برای عملیات خرابکارانه در تنگه مالاکا و بندرهای شرق آسیا است

این وضعیت باعث شده بخشی از نفت ایران که پیش از محاصره از خلیج فارس خارج شده بود همچنان در بازار موجود باشد، اما امکان جایگزین‌کردن آن با محموله‌های تازه به‌شدت محدود شود.

رویترز به نقل از معامله‌گران نوشت نفت خام ایران هنوز برای تحویل در سپتامبر و اکتبر به خریداران چینی پیشنهاد می‌شود، اما حجم آن کاهش یافته است. دلیل اصلی این کاهش، پایین‌آمدن ذخایر شناور نفت ایران در بیرون از خلیج فارس است. چین در هفته‌های گذشته برای تامین بخشی از نفت مورد نیاز خود به این ذخایر متکی بوده است.

داده‌های ورتکسا نشان می‌دهد مجموع نفت خام ایران موجود روی آب از ۱۳۵ میلیون بشکه در هفته اول مرداد، به ۱۰۷ میلیون بشکه در هفته اول شهریور کاهش یافته است. در مقابل، نفت گرفتار در محدوده داخل خط محاصره که امکان انتقال آزادانه آن به بازارهای آسیایی وجود ندارد، افزایش یافته و به بیش از ۴۱ میلیون بشکه رسیده است.

ناوگان سایه گرفتار شده است

سمیر مدنی، از بنیان‌گذاران تانکرترکرز، به رویترز گفت ۲۹ نفتکش حامل بیش از ۳۶ میلیون بشکه نفت خام در داخل محدوده تنگه هرمز قرار دارند. در بیرون از این محدوده نیز ده‌ها نفتکش «ناوگان سایه» مرتبط با ایران همچنان فعال‌اند، اما این ناوگان با مشکل تازه‌ای روبه‌رو شده است: کشتی‌هایی که محموله‌های پیشین خود را در آسیا تحویل می‌دهند، به‌دلیل محاصره امکان بازگشت به بنادر ایران و بارگیری دوباره ندارند.

- فوربس: آمریکا با اهرم دلار فشار مالی بر حکومت ایران را افزایش می‌دهد

بر اساس داده‌های ورتکسا، دست‌کم ۲۷ نفتکش تحریم‌شده مرتبط با تجارت نفت ایران اکنون بدون محموله در آب‌های نزدیک سریلانکا متوقف مانده‌اند و نمی‌توانند به ایران بازگردند. به این ترتیب، حتی اگر چین در کوتاه‌مدت بتواند نفت ذخیره‌شده روی آب را خریداری کند، ادامه صادرات در سطح گذشته به ورود دوباره نفتکش‌های خالی به خلیج فارس وابسته است؛ مسیری که محاصره آمریکا آن را مسدود کرده است.

واشینگتن هم‌زمان در حال افزودن فشار مالی به محدودیت دریایی است. دولت آمریکا هفته گذشته کشورهایی را که به تجارت با جمهوری اسلامی ادامه‌ دهند به تحریم‌های ثانویه تهدید کرد، هرچند هنوز مجازات فوری علیه خریداران بزرگ اعمال نکرده است.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، سه‌شنبه گفت واشینگتن احتمالا همین هفته یک بانک دیگر را در چارچوب کارزار اقتصادی علیه جمهوری اسلامی تحریم خواهد کرد و هفته آینده نیز اقدام مشابهی انجام می‌دهد. او همچنین گفت آمریکا و چین درباره جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای و ضرورت آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز اشتراک نظر دارند.

بسنت در عین حال گفت کشورهای منطقه در حال توسعه مسیرهای زمینی انتقال نفت‌اند و پیش‌بینی کرد وابستگی به تنگه هرمز طی دو سال آینده به‌شدت کاهش یابد.