خبرگزاری رویترز با استناد به گزارش‌های محرمانه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نوشت از نظر این نهاد به پرسش‌های باقی‌مانده درباره فعالیت‌های مخفی هسته‌ای سوریه در دوران حکومت خاندان اسد پاسخ داده شده، اما در پرونده ایران هیچ پیشرفتی به دست نیامده است.

رویترز سه‌شنبه ۱۰ شهریور نوشت در یکی از گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که پیش از نشست فصلی هفته آینده شورای حکام آژانس برای کشورهای عضو ارسال شده، از مقام‌های جدید سوریه به‌دلیل «شفافیت و همکاری» آنها در کمک به روشن شدن فعالیت‌های گذشته و تعیین تکلیف مواد هسته‌ای باقی‌مانده تمجید شده است.

از زمان برکناری بشار اسد، در اواخر سال ۲۰۲۴، مقام‌های جدید این کشور متعهد شده‌اند با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همکاری کنند.

به‌نوشته رویترز در این گزارش آمده است: «آژانس پس از دریافت اطلاعات و دسترسی‌های لازم از سوریه، ... توانسته است پرسش‌های خود درباره مسائل پادمانی حل‌نشده‌ای را که پیش‌تر به شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گزارش شده بود، روشن و حل‌وفصل کند.»

- اکسیوس: با میانجی‌گری آمریکا، مواد هسته‌ای از سوریه خارج می‌شود

ده‌ها تن سوخت راکتور هسته‌ای

اسرائیل در سال ۲۰۰۷ یک سایت اعلام‌نشده در استان دیرالزور در شرق سوریه را بمباران کرد؛ گزارش روز سه‌شنبه تایید کرده که این سایت یک راکتور هسته‌ای در حال ساخت بوده است.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همچنین وجود حدود ۷۳ تن متریک فلز اورانیوم طبیعی را در مکانی مرتبط با این تاسیسات تایید کرده است که ۵۵ تن آن به شکل میله‌های سوخت بوده است. در این گزارش همچنین آمده است که سوخت این راکتور در مکانی در داخل سوریه تولید شده بود.

بر اساس این گزارش، تمام مواد هسته‌ای «در حال حاضر تحت تدابیر مهار و نظارت آژانس» قرار دارند. سوریه اعلام کرده است که این مواد در داخل کشور باقی خواهند ماند.

در گزارش آمده است: «آژانس توانسته است احراز کند که مقام‌های سابق سوریه، برخلاف الزامات موجود، مواد هسته‌ای، تاسیسات و فعالیت‌های هسته‌ای را گزارش نکرده بودند.»

این گزارش راکتور، کارخانه ساخت سوخت و محلی را که سوخت در آن نگهداری می‌شد، از جمله تاسیساتی برشمرده است که باید به آژانس اعلام می‌شدند.

در گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفته شده است: «سوریه با ارائه گزارش‌های لازم درباره حسابداری مواد هسته‌ای و اطلاعات طراحی تاسیسات یادشده به آژانس، اقداماتی برای اصلاح این وضعیت انجام داده است.»

- کوه کلنگ و فعالیت‌های هسته‌ای، تکرار مکررات در یک چرخه باطل

«نگرانی اشاعه‌ای» درباره ایران

در همین حال گزارش مربوط به ایران نشان می‌دهد که بار دیگر هیچ پیشرفتی در روابط آژانس و تهران حاصل نشده است و از جمله بازرسان هنوز به سایت‌های هسته‌ای که ایالات متحده و اسرائیل در خرداد ۱۴۰۴بمباران کردند، بازنگشته‌اند.

تا پیش از این حملات، برآورد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی این بود که حکومت ایران ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار داشته است؛ سطحی که فاصله اندکی با غنای حدود ۹۰ درصدی مورد نیاز برای اورانیوم با درجه تسلیحاتی دارد.

بر اساس معیار آژانس، این میزان مواد، در صورت غنی‌سازی بیشتر، برای ساخت ۱۰ سلاح هسته‌ای کافی است. جمهوری اسلامی همچنین مواد هسته‌ای غنی‌شده در سطوح پایین‌تر در اختیار داشت.

اینکه چه مقدار از این مواد همچنان باقی مانده است، مشخص نیست.

در گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی آمده است: «بیش از یک سال از زمانی می‌گذرد که آژانس تداوم آگاهی خود را درباره موجودی‌های اعلام‌شده پیشین اورانیوم با غنای پایین (LEU) و اورانیوم با غنای بالا (HEU)، غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد اورانیوم-۲۳۵، در تاسیسات هسته‌ای اعلام‌شده‌ای که در حملات ژوئن ۲۰۲۵ آسیب دیدند، از دست داده است.»

- نیویورک‌پست: آمریکا طرح خارج کردن اورانیوم غنی‌شده از ایران را بررسی می‌کند

در این گزارش گفته شده است: «فقدان اطلاعات آژانس درباره این مواد هسته‌ای و نبود دسترسی به تاسیسات برای راستی‌آزمایی آنها، موضوعی مایه نگرانی از منظر اشاعه هسته‌ای است ... و باید با نهایت فوریت به آن رسیدگی شود.»

دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، بارها تاکید کرده است که اجازه دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را نخواهد داد.

مقام‌های جمهوری اسلامی نیز تاکید کرده‌اند که در شرایط کنونی به بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اجازه بازدید از سایت‌های بمباران‌شده را نخواهند داد.