روزنامه فایننشال‌تایمز سه‌شنبه ۱۰ شهریور در گزارشی اختصاصی نوشت روسیه به‌طور مخفیانه به حکومت ایران برای توسعه موشک‌های کروز مافوق صوت پیشرفته کمک کرده است؛ اقدامی که یکی از مهم‌ترین موارد شناخته‌شده انتقال فناوری نظامی راهبردی از مسکو به تهران به شمار می‌رود.

به‌نوشته فایننشال‌تایمز این برنامه محرمانه چندساله که با نام رمز C430L شناخته می‌شود، شماری از باتجربه‌ترین متخصصان موشکی روسیه را به خدمت گرفته است تا به جمهوری اسلامی در توسعه نسل جدیدی از تسلیحات کمک کنند.

این موشک‌ها قادر خواهند بود ناوهای هواپیمابر آمریکا و دیگر کشتی‌های جنگی این کشور در خاورمیانه را تهدید کنند.

نیروی هوافضای سپاه پاسداران، پیش از این در ۱۶ خرداد ۱۴۰۲ از موشک فتاح، به‌عنوان اولین موشک هایپرسونیک خود، رونمایی کرده بود. موشک فتاح با برد ۱۴۰۰ کیلومتر، سرعتی معادل ۱۳ ماخ (۱۶۰۰۰ کیلومتر بر ساعت) دارد و از یک سر جنگی با موتور کروی سوخت جامد و نازل متحرک بهره می‌برد.

تحقیقات فایننشال‌تایمز با بررسی مکاتبات افشاشده روسیه، سوابق سفرها و تحلیل اختراعات ثبت‌شده نظامی، برنامه کمک به ساخت موشک کروز مافوق صوت پیشرفته را آشکار کرده است. این پروژه در سال ۲۰۲۳ آغاز شد و در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی نیز ادامه یافت.

- لاوروف: روسیه هیچ محدودیتی در همکاری‌های نظامی با ایران ندارد

هدف اصلی برنامه C430L کمک به جمهوری اسلامی برای توسعه یک سامانه پیشران رم‌جت است؛ موتوری که به موشک کروز امکان می‌دهد پرواز خود را با سرعتی چند برابر سرعت صوت ادامه دهد.

کارشناسان موشکی و نظامی به فایننشال‌تایمز گفتند تقریبا تردیدی وجود ندارد که این فناوری برای استفاده در موشک‌های کروز ضدکشتی و حمله به اهداف زمینی در نظر گرفته شده است.

فابیان هینتس، کارشناس موشک‌های ایران و تحلیلگر ارشد «مرکز تحقیقات تسلیحات در درگیری‌ها» (Conflict Armament Research)، یک سازمان مستقر در بریتانیا که تسلیحات را ردیابی می‌کند، به فایننشال‌تایمز گفت: «این انتقال یک فناوری نظامی بسیار حساس از نظر راهبردی از سوی روسیه است. ایرانی‌ها دهه‌ها در پی دستیابی به این فناوری بوده‌اند.»

او افزود: «برنامه‌ای از این نوع مستلزم تایید سیاسی در بالاترین سطوح در روسیه است.»

موشک‌های کروز مافوق صوت، سرعت بالا را با قابلیت پرواز در ارتفاع پایین ترکیب می‌کنند و در نتیجه، زمان در اختیار سامانه‌های پیشرفته دفاع هوایی و موشکی برای شناسایی و مقابله با آنها کاهش می‌یابد.

- ستاد کل نیروهای مسلح: رسانه‌ها «بدون هماهنگی» اخبار همکاری‌های نظامی را منتشر نکنند

این موضوع به‌ویژه برای جمهوری اسلامی در منطقه خلیج فارس اهمیت دارد؛ جایی که ایالات متحده و متحدان منطقه‌ای آن سامانه‌های دفاعی پیشرفته زمینی و دریایی در اختیار دارند.

جمهوری اسلامی پیش از این نیز سامانه پیشران رم‌جت را ساخته و آزمایش پروازی آن را نیز انجام داده بود، هرچند هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد یک موشک کروز مافوق صوت ساخته‌شده با کمک روسیه تاکنون به‌طور عملیاتی مستقر شده باشد.

جیم لمسون، تحلیلگر نظامی پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، به فایننشال‌تایمز گفت: «برای ایرانی‌ها، این فناوری یک سامانه تسلیحاتی راهبردیِ از نظر کیفی جدید در اختیارشان قرار می‌دهد که می‌تواند شناورهای نیروی دریایی آمریکا را تهدید کند.»

مکاتبات افشاشده نشان می‌دهد گفت‌وگوها درباره این برنامه تا تابستان امسال نیز ادامه داشته است.

این برنامه بخشی از روابط نظامی راهبردی و به‌طور فزاینده نزدیک میان روسیه و جمهوری اسلامی است. تهران پهپادهای تهاجمی شاهد را در اختیار مسکو قرار داد؛ پهپادهایی که به بخش مهمی از جنگ روسیه در اوکراین تبدیل شدند. جمهوری اسلامی همچنین به مسکو کمک کرد تا این پهپادها را در داخل روسیه تولید کند.

مقام‌های اوکراینی و غربی همچنین روسیه را متهم کرده‌اند که در جریان جنگ ایران، کمک‌های عملیاتی در میدان نبرد از جمله تصاویر ماهواره‌ای، پشتیبانی پهپادی و قطعات تسلیحاتی در اختیار جمهوری اسلامی قرار داده است.

- ارزیابی اطلاعاتی ایالات متحده: پوتین آمریکا را در پی جنگ ایران تضعیف‌شده می‌بیند

به‌نوشته فایننشال‌تایمز، برنامه C430L نشان‌دهنده شکل عمیق‌تری از همکاری است؛ در این برنامه، مسکو به تهران کمک می‌کند دانش فنی لازم برای توسعه مستقل یک سامانه تسلیحاتی راهبردی پیشرفته را به دست آورد.

نیکول گراجفسکی، استاد دانشگاه ساینس پو در پاریس، به فایننشال‌تایمز گفت برنامه محرمانه رم‌جت «نشان می‌دهد روسیه در تلاش است دامنه جنگ اوکراین را گسترش دهد و آمریکا را به صحنه‌های دیگری بکشاند.»

او افزود: «روسیه دیگر به اندازه گذشته به خطوط قرمز در منطقه اهمیت نمی‌دهد.»

برنامه کمک به توسعه موشک‌های مافوق صوت از سوی روس‌آبارون‌اکسپورت (Rosoboronexport)، شرکت دولتی صادرات تسلیحات روسیه، ترتیب داده شده است. این شرکت سپس این پروژه را با ان‌پی‌او ماشینوسترونیا (NPO Mashinostroyenia) هماهنگ کرد.

ایالات متحده در سال ۲۰۱۴ شرکت ان‌پی‌او ماشینوسترونیا را تحریم کرد و آن را یکی از شرکت‌های بزرگ موشکی روسیه خواند که مسئول سامانه‌های موشک کروز قابل پرتاب از کشتی‌ها، زیردریایی‌ها و سکوهای زمینی است و همچنین در فعالیت‌های مرتبط با نیروهای هسته‌ای راهبردی روسیه، از جمله موشک‌های بالستیک قاره‌پیما، نقش دارد.

سوابق سفر افشاشده که فایننشال تایمز آنها را بررسی کرده نیز نشان می‌دهد مقام‌های صادرات تسلیحات روسیه و چند مهندس ارشد شرکت ان‌پی‌او ماشینوسترونیا، پیش از آنکه قرارداد C430L در نوامبر ۲۰۲۳ به‌طور رسمی با وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی امضا شود، بارها به ایران سفر کرده بودند.

- رویترز: حملات ایران به تاسیسات سیا پرسش‌هایی را درباره نقش احتمالی روسیه برانگیخته است

تا سال ۲۰۲۵، شرکت ان‌پی‌او ماشینوسترونیا مجموعه بزرگی از اسناد و اطلاعات فنی ایران درباره سامانه پیشران رم‌جت دریافت کرده بود.

مهندسان روس سپس داده‌های حاصل از یک آزمایش پروازی ایران را تجزیه‌وتحلیل کردند و مجموعه‌ای مفصل از پرسش‌ها درباره عملکرد این سامانه برای تهران فرستادند.

آنها درباره تغییرات ایجادشده در سامانه سوخت‌رسانی، پایداری احتراق، ورودی هوا و نازل موتور پرسش‌هایی مطرح کردند.

مهندسان همچنین می‌خواستند بدانند آیا پس از آنکه داده‌های تله‌متری ارائه‌شده از سوی ایران، داده‌هایی که نحوه عملکرد موتور در جریان پرواز را نشان می‌داد، کمتر از یک دقیقه پس از آغاز آزمایش قطع شد، موتور رم‌جت همچنان به کار خود ادامه داده بود یا خیر.