فایننشالتایمز گزارش داد همزمان با تشدید تحریمها و وخامت بحران اقتصادی در ایران، بانک مرکزی جمهوری اسلامی از اجرای سختگیرانه مقررات ارزی چشم پوشیده و از فعالان اقتصادی خواسته است منابع مالی خود را به هر شیوه ممکن به کشور بازگردانند.
این روزنامه چهارشنبه ۱۸ شهریور نوشت جمهوری اسلامی برای حفظ جریان تجارت در میانه جنگ و محاصره دریایی، بیش از گذشته به ارزهای دیجیتال روی آورده و محدودیتهای حاکم بر نقلوانتقال ارزهای خارجی را کاهش داده است.
حکومت ایران که مدتهاست از نظام مالی جهانی کنار گذاشته شده، سالها برای کنترل منابع ارزی، موانع سنگینی پیش روی واردکنندگان و صادرکنندگان قرار داده است.
مقامهای قضایی جمهوری اسلامی برآورد میکنند این محدودیتها باعث شده است کسبوکارها بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار درآمد اظهارنشده در داخل و خارج از ایران انباشته کنند.
با این حال، فعالان اقتصادی، افراد نزدیک به حکومت و تحلیلگران میگویند بانک مرکزی در ماههای اخیر بیسروصدا معاملهگران را تشویق کرده است برای کمک به اقتصاد بحرانزده ایران، منابع مالی خود را از هر طریق ممکن به کشور بازگردانند.
با تشدید بحران اقتصادی در ایران، نرخ ارزهای خارجی در بازار آزاد ۱۸ شهریور به روند صعودی خود ادامه داد و دلار با ثبت رکوردی تازه از ۲۳۳ هزار تومان فراتر رفت. این رقم در مقایسه با روز گذشته از رشد ۲.۲ درصدی حکایت دارد.
قیمت یورو از ۲۷۱ هزار تومان و بهای پوند بریتانیا نیز از ۳۱۵ هزار تومان فراتر رفتند.
- 
استفاده تهران از تتر و بیتکوین برای دور زدن تحریمها
فایننشالتایمز در ادامه به نقل از منابع آگاه گزارش داد فعالان اقتصادی اکنون میتوانند از ارزهای دیجیتال، بهویژه تتر و بیتکوین، برای تسویه معاملات برونمرزی از طریق صرافیهای رمزارزی ایران استفاده کنند.
در چارچوب سیاست جدید جمهوری اسلامی، معاملهگران اجازه دارند ارزهای خارجی را بهجای نرخهای مورد تایید دولت، در بازار آزاد مبادله کنند.
صادرکنندگان نیز میتوانند درآمد خود را مستقیما صرف تامین مالی واردات کنند و دیگر ملزم نیستند آن را از مسیر نظام رسمی ارزی عبور دهند.
یکی از مدیران اقتصادی نزدیک به حکومت گفت بانک مرکزی دیگر نمیپرسد پول با چه روشی به کشور منتقل شده است.
به گفته او، این رویکرد سهلگیرانه از زمان آغاز جنگ در اسفندماه رواج بیشتری یافته و دریافت ارز دیجیتال در ازای صادرات، اکنون به روشی معمول تبدیل شده است.
در ماههای گذشته، مقامهای آمریکایی کوشیدهاند دسترسی تهران به شبکههای مالی مبتنی بر رمزارز را محدود کنند.
آمریکا ۱۶ مرداد صرافیهای ارز دیجیتال مرتبط با شبکه قمار جمهوری اسلامی را تحریم کرد.
- 
اهمیت رمزارزها برای حکومت ایران در شرایط کنونی
جمهوری اسلامی سالهاست با استفاده از ابزارهایی مانند ارزهای دیجیتال، سازوکاری برای دور زدن تحریمها ایجاد کرده است.
با این حال، تلاش برای یافتن مسیرهای جایگزین بهمنظور حفظ معاملات برونمرزی، در شرایط کنونی فوریت بیشتری یافته است.
آمریکا که ماههاست بنادر جنوبی ایران را در محاصره دارد، فشار اقتصادی برای انزوای هرچه بیشتر تهران را افزایش داده و شرکای تجاری جمهوری اسلامی را به تحریم تهدید کرده است.
واشینگتن تاکنون در چارچوب کارزار «طرد اقتصادی»، از تحریم یک بانک مصری، یک بانک ترکیهای و شماری از شرکتهای مرتبط با صنعت هوانوردی ایران خبر داده است.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین به اشخاص و شرکتهایی که با استفاده از داراییهای دیجیتال با جمهوری اسلامی معامله میکنند، هشدار داده است.
اقتصاد ایران در سالهای اخیر بهدلیل سوءمدیریت، فساد ساختاری، سیاست خارجی تنشآفرین جمهوری اسلامی، کاهش اعتماد سرمایهگذاران و محدودیتهای تجاری و مالی ناشی از تحریمهای بینالمللی، با افت فزاینده ارزش پول ملی مواجه بوده است.
در چنین شرایطی، جهش تورم و افت قدرت خرید، تامین نیازهای روزمره را برای بخش بزرگی از جامعه دشوار کرده و فشارهای معیشتی را افزایش داده است.
- 
عقبنشینی بانک مرکزی از سیاستهای سختگیرانه
به گزارش فایننشالتایمز، پیش از جنگ، صادرکنندگان نفت و سایر کالاها موظف بودند بخش بزرگی از درآمدهای ارزی خود را به ایران بازگردانند و آن را در سامانهای دولتی به نرخ رسمی بفروشند. این نرخها اغلب بهمراتب پایینتر از قیمت ارز در بازار آزاد بودند.
این روزنامه نوشت این سازوکار سبب شد بسیاری از صادرکنندگان منابع مالی خود را در خارج از کشور نگه دارند یا بدون اظهار رسمی به ایران بازگردانند.
ذبیحالله خداییان، رییس سازمان بازرسی کل کشور، پیشتر اعلام کرد بیش از ۲۰ هزار شخص حقیقی و حقوقی به تعهدات خود برای بازگرداندن حدود ۹۴ میلیارد یورو عمل نکردهاند.
هرچند صرافیهای کشورهای همسایه همچنان مسیر اصلی انتقال درآمد کسبوکارهای ایرانی به داخل کشور به شمار میروند، بانک مرکزی با کاهش محدودیتها کوشیده است راههای بیشتری برای بازگرداندن دستکم بخشی از این منابع فراهم کند.
علیرضا بزرگمهری، عضو هیاتمدیره انجمن تحول دیجیتال ایران، تایید کرد بانک مرکزی از سختگیری در نظارت بر صرافیهای ارز دیجیتال کاسته و دیگر بر اجرای کامل مقررات خود «اصرار ندارد».
او افزود حجم معاملات صرافیهای رمزارزی ایران افزایش یافته است، اما بعید به نظر میرسد این بازار بتواند پاسخگوی نیازهای گسترده اقتصادی کشور باشد.
- 
میلیاردها دلار گردش رمزارز از مسیر ایران
فایننشالتایمز نوشت تتر، ارز دیجیتالی که ارزش آن به دلار آمریکا پیوند خورده است، در معاملات خارجی ایران نقشی ویژه دارد.
شرکت تتر در ماه آوریل، ۳۴۴ میلیون دلار از این رمزارز را در کیف پولهایی مسدود کرد که مقامهای آمریکایی آنها را مرتبط با بانک مرکزی جمهوری اسلامی میدانستند.
بر اساس دادههای شرکت «تیآرام لبز»، در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار ارز دیجیتال از طریق ایران جابهجا شد.
به گزارش فایننشالتایمز، ایران همچنین طی سالهای گذشته با بهرهگیری از انرژی ارزان داخلی، از استخراج بیتکوین درآمد کسب کرده است.
شرکت تحلیل بلاکچین «الیپتیک» برآورد میکند ۴.۵ درصد از کل استخراج بیتکوین جهان در ایران انجام میشود.
به گفته این شرکت، استخراج بیتکوین به جمهوری اسلامی امکان داده است تحریمها را دور بزند و صدها میلیون دلار دارایی دیجیتال برای تامین هزینه واردات به دست آورد.