سازمان عفو بین‌الملل اعلام کرد بررسی حملات آمریکا و اسرائیل به محله‌های نیلوفر، رسالت و جوادیه تهران در اسفند ۱۴۰۴ نشان می‌دهد دست‌کم ۴۱ غیرنظامی کشته شدند و این حملات ممکن است «مصداق جنایت جنگی» باشند.

عفو بین‌الملل در گزارش خود خواستار «تحقیق مستقل و بی‌طرفانه» درباره این حملات شد.

بر اساس یافته‌های گزارش سه‌شنبه ۱۷ شهریور این سازمان حقوق بشری، استفاده از سلاح‌های انفجاری با اثر گسترده در مناطق پرجمعیت، به کشته و مجروح شدن غیرنظامیان و تخریب گسترده ساختمان‌های غیرنظامی منجر شده است.

حملات به سه محله تهران

در حمله شامگاه ۱۰ اسفند به میدان نیلوفر در مرکز تهران، دست‌کم ۲۰ غیرنظامی کشته شدند.

حدود ساعت ۹ شب، زمانی که رستوران‌ها و کافه‌ها باز بودند، کلانتری ۱۰۴ عباس‌آباد در خیابان عشقیار مستقیما هدف قرار گرفت. ساختمان‌های مسکونی، مغازه‌ها و دیگر اماکن غیرنظامی تا فاصله حدود ۱۰۰ متری، آسیب گسترده دیدند.

- سنتکام ۵ نفتکش دیگر ایران را منهدم کرد، سپاه با موشک‌های خوشه‌ای اردن را هدف گرفت

در حمله ۱۸ اسفند به محله رسالت در شرق تهران، دست‌کم ۱۶ غیرنظامی کشته و ده‌ها نفر مجروح شدند. حدود ساعت دو و نیم بعدازظهر، یک پایگاه بسیج هدف قرار گرفت و چهار ساختمان، از جمله ساختمان مسکونی «پلاک ۱۲»، به‌شدت آسیب دیدند یا تخریب شدند.

به گفته یک شاهد، دست‌کم ۱۳ غیرنظامی، شامل سرایدار و ۱۲ عضو یک خانواده، در این ساختمان کشته شدند. شواهد نشان می‌دهد «پلاک ۱۲» احتمالا جدا از پایگاه بسیج هدف قرار گرفته است.

در حمله ۲۲ اسفند به جوادیه در جنوب تهران نیز دست‌کم پنج عضو یک خانواده کشته و ده‌ها نفر مجروح شدند. حوالی ظهر، بخش‌هایی از کلانتری ۱۱۷ در خیابان قربانی و ساختمان‌های اطراف آن تخریب شد. آثار انفجار تا فاصله بیش از ۵۰ متری امتداد یافت و به ساختمان‌های مسکونی و تجاری آسیب شدید وارد کرد.

در بررسی عکسی منتشرشده از محل حمله به جوادیه، کارشناسان تسلیحاتی عفو بین‌الملل قطعاتی را مطابق با بخش حاوی واحد هدایت GPS مهمات JDAM تشخیص دادند. این کیت‌ها در آمریکا ساخته می‌شوند و نیروهای آمریکا و اسرائیل از آن‌ها استفاده می‌کنند.

- با ادامه درگیری‌ها بین آمریکا و جمهوری اسلامی، قیمت نفت به نزدیک ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید

عفو بین‌الملل ۲۹ خرداد هشدار داد یادداشت تفاهم آمریکا و جمهوری اسلامی، اگر حقوق بشر و جبران خسارت قربانیان را نادیده بگیرد، می‌تواند به پوششی برای ادامه سرکوب و مصونیت از مجازات تبدیل شود.

کارشناسان مستقل سازمان ملل نیز همان روز هشدار دادند هر چارچوبی که به وضعیت حقوق بشر در ایران نپردازد، از اساس ناقص است و خواستار گنجاندن توقف اعدام‌ها، آزادی بازداشت‌شدگان خودسرانه و حفاظت از فضای مدنی در توافق نهایی شدند.

احتمال وقوع جنایت جنگی

آگنس کالامار، دبیرکل عفو بین‌الملل، پیامدهای این حملات برای غیرنظامیان را «ویرانگر و کاملا قابل پیش‌بینی» توصیف کرد.

به گفته او، شمار کشته‌شدگان، گستردگی تخریب، زمان حملات و نبود هشدارهای موثر، نشان‌دهنده «کوتاهی نگران‌کننده ائتلاف آمریکا و اسرائیل در رعایت تعهدات خود برای به حداقل رساندن آسیب به غیرنظامیان» است.

کالامار هشدار داد حملات بررسی‌شده ممکن است بدون تمایز میان اهداف نظامی و غیرنظامی انجام شده و مصداق جنایت جنگی باشند.

- از وزارت اطلاعات تا کلانتری؛ کدام بخش‌های ماشین‌ سرکوب هدف قرار گرفته‌اند؟

او خواستار بررسی مستقل، بی‌طرفانه، موثر و شفاف شد و از آمریکا و اسرائیل خواست به همه حملات غیرقانونی پایان دهند و همه اقدامات ممکن را برای جلوگیری و به حداقل رساندن آسیب به غیرنظامیان انجام دهند.

همین تعهدات درباره حملات تلافی‌جویانه ایران نیز صدق می‌کند.

در بخش دیگری از گزارش، وضعیت حقوقی کلانتری‌ها بررسی شده است. پلیس معمولا در حقوق بین‌الملل «بشردوستانه غیرنظامی» محسوب می‌شود، مگر آن‌که در نیروهای مسلح ادغام شده یا مستقیما در درگیری‌ها مشارکت داشته باشد.

از آنجا که پلیس ایران بخشی از ساختار گسترده‌تر نیروهای مسلح است، کلانتری‌ها ممکن است اهداف نظامی محسوب شوند.

آمریکا و اسرائیل انجام مشخص این سه حمله را تایید نکرده‌اند.

درخواست تحقیق و پاسخ‌گویی

در پایان گزارش، بر ضرورت آتش‌بس پایدار و پاسخگویی درباره «حملات غیرقانونی آمریکا و اسرائیل به ایران که ناقض منشور سازمان ملل متحد هستند» و نیز همه موارد نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه تاکید شده است.

لئون پانه‌تا، وزیر دفاع پیشین آمریکا، ۱۵ شهریور هشدار داد «جنگ ایران» احتمالا دست‌کم شش ماه دیگر ادامه خواهد یافت و ممکن است به «جنگی بی‌پایان» مانند عراق و افغانستان تبدیل شود.

عفو بین‌الملل همچنین از آمریکا، اسرائیل و جمهوری اسلامی خواست کمیسیون بین‌المللی حقیقت‌یاب بشردوستانه را برای بررسی موارد احتمالی نقض جدی این حقوق، از جمله حملات به زیرساخت‌های انرژی، دعوت کنند.

این گزارش بر بررسی تصاویر ماهواره‌ای، راستی‌آزمایی ۶۰ ویدیوی منتشرشده، اظهارات رسمی مقام‌ها و مصاحبه با دو نفر در داخل ایران استوار است.

نامه‌های عفو بین‌الملل به مقام‌های آمریکا و اسرائیل در ۲۶ تیر و به مقام‌های جمهوری اسلامی در ۹ مرداد نیز تا زمان انتشار گزارش بی‌پاسخ مانده‌اند.