بریتانیا، ایالات متحده و هلند در یک هشدار مشترک امنیت سایبری اعلام کردند عوامل سایبری مرتبط با جمهوری اسلامی از یک خانواده بدافزاری برای هدف قرار دادن مخالفان، فعالان و روزنامه‌نگاران و دسترسی به ایمیل‌ها، پیام‌ها و دیگر اطلاعات حساس آن‌ها استفاده می‌کنند.

این هشدار که سه‌شنبه ۲۴ شهریور از سوی مرکز ملی امنیت سایبری بریتانیا (اِن‌سی‌اِس‌سی)، پلیس فدرال آمریکا (اف‌بی‌آی)، و سازمان اطلاعات و امنیت عمومی هلند (اِی‌آی‌وی‌دی) منتشر شده، بدافزار مورد استفاده در این کارزار را «چوزن بریک» (CHOSEN BRICK) معرفی کرده است. بر اساس این گزارش، مهاجمان با استفاده از مهندسی اجتماعی و «فیشینگ هدفمند» در پیام‌رسان‌هایی از جمله واتس‌اپ و تلگرام اعتماد قربانی را جلب و او را به دریافت و اجرای فایل‌های آلوده ترغیب می‌کنند.

هم‌زمان با انتشار این هشدار مشترک، اف‌بی‌آی نیز در گزارشی فنی و جداگانه اعلام کرد عوامل سایبری وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی از بدافزاری که این نهاد آن را «هِوی‌گرام» (HEAVYGRAM) می‌نامد، برای هدف قرار دادن مخالفان ایرانی، روزنامه‌نگاران منتقد جمهوری اسلامی و دیگر گروه‌های مخالف در سراسر جهان و جمع‌آوری اطلاعات درباره آن‌ها استفاده کرده‌اند.

سرکوب فرامرزی و خطر برای امنیت قربانیان

در هشدار مشترک آمده است حکومت ایران «تقریبا به‌طور قطع» از فعالیت‌های سایبری برای کمک به سرکوب مخالفان، فعالان و روزنامه‌نگارانی استفاده می‌کند که آن‌ها را تهدیدی علیه حکومت می‌داند.

- واکنش‌ها به راه‌اندازی سامانه «علاج»: حکومت از صدای ایرانیان خارج از کشور هم هراس دارد

این سه نهاد همچنین این فعالیت‌ها را در بستر وسیع‌تر اقدامات اطلاعاتی جمهوری اسلامی قرار داده و یادآوری کرده‌اند نهادهای اطلاعاتی حکومت ایران در مواردی برای ربودن یا انجام عملیات مرگبار علیه افرادی در خارج از کشور که دشمن حکومت تلقی می‌شوند، توطئه کرده‌اند. بر اساس این هشدار، اطلاعات سرقت‌شده از قربانیان می‌تواند موقعیت، ارتباطات و الگوی زندگی آنان را آشکار کند و انتشار اطلاعات شخصی برخی قربانیان در وب‌سایت‌های حامی جمهوری اسلامی نیز می‌تواند خطر برای امنیت شخصی آن‌ها را افزایش دهد.

پل چیچستر، مدیر عملیات مرکز ملی امنیت سایبری بریتانیا، گفت: «جزییات این کارزار سایبری نشان می‌دهد ایران چگونه بی‌رحمانه از نظارت دیجیتال برای پیشبرد هدف خود در سرکوب منتقدان حکومت استفاده می‌کند؛ ایمیل‌ها و پیام‌هایشان را می‌دزدد و به دستگاه‌های آن‌ها دسترسی پیدا می‌کند.»

سفارت جمهوری اسلامی در لندن به درخواست خبرگزاری رویترز برای اظهارنظر درباره این هشدار و محتوای طرح شده در آن پاسخ نداد.

هدف‌گیری جهانی و دور زدن سامانه‌های امنیتی

بر اساس هشدار مشترک، چوزن‌بریک دست‌کم از سال ۲۰۲۵ افراد را در نقاط مختلف جهان، از جمله بریتانیا، آمریکا و هلند، هدف گرفته است. مهاجمان گاه ابتدا سراغ دستگاه کاری قربانی رفته‌اند و در صورت ناکامی یا افزایش خطر شناسایی، او را به بازکردن فایل روی دستگاه شخصی ترغیب کرده‌اند تا کنترل‌های امنیتی سازمانی دور زده شود.

- گروه هکری حنظله مشخصات صدها نظامی آمریکایی را منتشر کرد؛ پنتاگون: بررسی می‌کنیم

جلب اعتماد قربانی و استفاده از فایل‌ها و برنامه‌های جعلی

مرکز ملی امنیت سایبری بریتانیا اعلام کرد مهاجمان اغلب در پیام‌رسان‌ها خود را افراد مورد اعتماد قربانیان جا می‌زنند یا به‌‌عنوان کارمند پشتیبانی فنی یک سرویس معرفی می‌کنند. آن‌ها به این ترتیب با استفاده از اطلاعاتی که از قبل درباره هدف جمع‌آوری کرده‌اند، شیوه نزدیک شدن به هر فرد را متناسب با شرایط او طراحی می‌کنند، سپس قربانی را به دریافت فایلی ترغیب می‌کنند که ظاهری معتبر دارد.

این فایل‌ها در موارد مختلف به‌شکل نسخه‌ای ظاهرا معتبر از برنامه‌هایی چون تلگرام، آنتی‌ویروس نورتون، نرم‌افزار مدیریت رمز عبورِ کی‌پَس، پلتفرم‌های هوش مصنوعی پیکتوری و ران‌وی ام‌ال، نرم‌افزار ادوبی فلش پلیر ارائه شده‌اند.

بر اساس این هشدار، مهاجمان در برخی موارد از فایل‌هایی استفاده کرده‌اند که وانمود می‌کردند حاوی نتایج آزمایش‌های اِم‌آر‌آی قربانی هستند. پس از بازشدن این نوع فایل، صفحه‌ای متناسب، با پوشش جعلی، به قربانی نمایش داده می‌شد و همزمان بدافزار در پس‌زمینه روی دستگاه قربانی نصب می‌شد.

همه نمونه‌هایی که در این کارزار مشاهده شده‌اند، سیستم‌عامل ویندوز را هدف گرفته‌اند.

از شنود میکروفون تا حذف کامل اطلاعات

بر اساس هشدار مشترک، چوزِن بریک پس از آلوده‌کردن دستگاه می‌تواند از صفحه‌نمایش تصویر بگیرد، میکروفون را برای ضبط صدا فعال کند، اطلاعات واتس‌اپ و تلگرام موجود در مرورگر و محتوای ایمیل‌ها را سرقت کند و فایل‌ها یا بدافزارهای دیگری را روی دستگاه دریافت و اجرا کند.

این بدافزار همچنین توانایی حذف فایل‌ها و در برخی نمونه‌ها پاک‌کردن اطلاعات سیستم را دارد. چوزن بریک برای باقی‌ماندن روی دستگاه طراحی شده و با راه‌اندازی مجدد ویندوز از بین نمی‌رود. این بدافزار همچنین می‌تواند برای کاهش احتمال شناسایی، برای برخی مسیرها در سامانه امنیتی مایکروسافت دیفِندِر استثنا ایجاد کند و از تلگرام برای دریافت فرمان کمک بگیرد.

- هکرهای سپاه پاسداران روزنامه‌نگاران و دانشگاهیان اسرائیلی را هدف گرفتند

مرکز ملی امنیت سایبری بریتانیا اعلام کرد اطلاعات شخصی برخی از قربانیان پیشین این بدافزار بعدا در وب‌سایت‌های افشاگر حامی جمهوری اسلامی منتشر شده است.

یک روز پیش از انتشار این هشدار مشترک، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، از آغاز فعالیت «سامانه رصدی و اطلاعاتی علاج» با هدف «شناسایی و پیگیری» مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور خبر داد. به نوشته فارس، این سامانه قرار است با «پایش مستمر و هوشمند» افراد، زمینه «پیگیری حقوقی» و «محدودسازی دسترسی‌های مالی و رسانه‌ای» آنان را فراهم کند. وب‌سایت این سامانه در نخستین روز فعالیت، نام، تصویر و اطلاعات شخصی شماری از ایرانیان مقیم خارج از کشور را منتشر کرده بود و از کاربران می‌خواست با تکمیل فرمی در همان وب‌سایت، اطلاعات مربوط به دیگر مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از ایران را نیز در اختیار این سامانه قرار دهند.

گزارش اف‌بی‌آی درباره عملیات وزارت اطلاعات

اف‌بی‌آی در گزارش جداگانه خود اعلام کرد در جریان تحقیقاتش هفت نمونه از بدافزار مورد استفاده در این عملیات را بررسی کرده است. بر اساس این گزارش، مهاجمان از تلگرام، واتس‌اپ و اینستاگرام برای برقراری ارتباط با قربانیان و مهندسی اجتماعی استفاده کرده و در برخی موارد با پیشنهاد خدمات فناوری اطلاعات به آن‌ها نزدیک شده‌اند.

به نوشته این گزارش، مهاجمان در برخی موارد با پیشنهاد خدمات فنی به قربانی نزدیک شده‌اند، سپس یا او را به نصب نرم‌افزار اِنی‌دِسک (AnyDesk) برای دسترسی از راه دور به دستگاهش ترغیب کرده‌اند، یا فایلی آلوده برایش فرستاده‌اند که ظاهری شبیه به فایل نصب یک برنامه معمولی داشته است. اف‌بی‌آی می‌گوید این نوع فعالیت دست‌کم از پاییز ۱۴۰۲ در جریان بوده است.

اف‌بی‌آی اعلام کرد گزارش تازه، نسخه به‌روزشده هشداری است که در بهار ۱۴۰۵ منتشر کرده بود و اکنون تحلیل فنی گسترده‌تر و شاخص‌های بیشتری برای شناسایی آلودگی در اختیار سازمان‌ها قرار می‌دهد.

این نهاد در گزارش پیشین خود گفته بود اطلاعات جمع‌آوری‌شده از اهداف در مواردی از طریق عملیات افشای اطلاعات در اینترنت منتشر شده و از «گروه هکری حنظله» به‌عنوان یکی از هویت‌های هکری مرتبط با چنین فعالیت‌هایی نام برده بود.