خبرگزاری رویترز به‌نقل از سه منبع نزدیک به جمهوری اسلامی، گزارش داد که چین، پس از درخواست عربستان سعودی از پکن در پی پیشروی‌های سریع نظامی حوثی‌ها در هفته گذشته، به‌طور خصوصی از جمهوری اسلامی خواسته است از نفوذ خود برای مهار حوثی‌های یمن استفاده کند.

به‌گفته این منابع، ریاض پس از آن به چین متوسل شد که حوثی‌ها در امتداد ساحل دریای سرخ و اطراف تنگه باب‌المندب به‌سرعت پیش رفتند و به مناطقی در خاک عربستان حمله کردند؛ تحولاتی که صادرات نفت عربستان و کشتیرانی را بیش از پیش در معرض خطر قرار داده است.

چین در مواضع علنی خود خواستار خویشتنداری، گفت‌وگو و بازگشت کشتیرانی امن شده است، اما رویترز به‌نقل از این سه منبع ایرانی نوشت که پیام خصوصی پکن به تهران فراتر از مواضع علنی آن بوده است و چین از جمهوری اسلامی خواسته نفوذ خود بر حوثی‌ها را برای جلوگیری از گسترش بیشتر درگیری به مسیرهای انرژی به کار گیرد؛ مسیرهایی که اقتصاد چین به آنها وابستگی زیادی دارد.

به‌نوشته رویترز، این منابع که به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند، نگفتند پیام چین دقیقا از چه طریقی منتقل شده یا آیا در جریان سفر روز چهارشنبه ۲۵ شهریور عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، به چین مطرح شده است.

به گفته آنها، پاسخ تهران این بوده که ثبات و صلح در منطقه به پایان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی بستگی دارد.

این منابع در عین حال گفتند مقام‌های چینی هیچ تهدید صریحی مطرح نکرده و نگفته‌اند که در صورت خودداری تهران از اعمال نفوذ بر حوثی‌ها، پکن از اهرم‌های اقتصادی علیه ایران استفاده خواهد کرد.

- کاهش ذخایر موشک‌های رهگیر عربستان سعودی؛ ریاض از متحدان کمک خواست

وزارت امور خارجه چین نیز در پاسخ به رویترز اعلام کرد: «چین مایل نیست شاهد سرایت بیشتر تنش‌های منطقه‌ای به یمن و دریای سرخ باشد. تشدید بی‌ثباتی منطقه‌ای به نفع هیچ طرفی نیست.»

این وزارتخانه افزود: «حاکمیت و امنیت همه کشورها باید محترم شمرده شود و تاسیسات حیاتی برای معیشت مردم نباید هدف قرار گیرند. چین خواستار پایان اقداماتی است که وضعیت را پیچیده‌تر می‌کنند و طرف‌ها را به حل مسائل از طریق گفت‌وگو و مذاکره ترغیب می‌کند.»

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و دفتر رسانه‌ای دولت عربستان به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.

در همین حال آسوشیتدپرس به نقل از دو مقام منطقه‌ای گزارش داد ذخایر موشک‌های رهگیر عربستان سعودی رو به کاهش است و ریاض برای تقویت پدافند هوایی خود در برابر حملات حوثی‌ها، گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی، از فرانسه، بریتانیا، پاکستان و مصر، درخواست کمک کرده است.

این دو مقام که به‌دلیل نداشتن مجوز گفت‌وگو با رسانه‌ها نامشان فاش نشده، گفتند عربستان سعودی از این کشورها خواسته است تجهیزات و نیروهای پدافند هوایی به منطقه اعزام کنند.

به گفته یکی از منابع، ریاض زمانی دامنه رایزنی‌ها را گسترش داد که ذخایر موشک‌های رهگیر آمریکا نیز در پی شش ماه جنگ با جمهوری اسلامی کاهش یافت.

- محکومیت گسترده حمله پهپادی به مکه؛ حوثی‌ها با مقامات آمریکایی در عمان دیدار کردند

اکسیوس هفته گذشته خبر داد که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، درخواست محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی برای مداخله ایالات متحده در جنگ با حوثی‌ها را رد کرده است.

نگرانی از گسترش جنگ منطقه‌ای

چین بیش از یک دهه است که بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران محسوب می‌شود و همچنان خریدار اصلی نفت این کشور است. براساس داده‌های شرکت کپلر، خریدهای چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد صادرات دریایی نفت ایران را تشکیل می‌داد و به‌طور متوسط به حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز می‌رسید.

یک دیپلمات ارشد غربی در منطقه به رویترز گفت: «پکن یکی از معدود پایتخت‌هایی است که هنوز می‌تواند حکومت ایران را برای مهار حوثی‌ها تحت فشار قرار دهد.»

براساس گزارش، حوثی‌ها که در دهه ۱۹۹۰ در مخالفت با نفوذ مذهبی عربستان در یمن ظهور کردند، به‌گفته منابع ایرانی و کشورهای غربی از سوی جمهوری اسلامی مسلح، آموزش و تامین مالی می‌شوند و بخشی از «محور مقاومت» ضدغربی و ضداسرائیلی تهران به شمار می‌روند.

تهدید کشتیرانی در دریای سرخ و باب‌المندب می‌تواند بحران جهانی انرژی را که پس از آغاز مسدود کردن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی تشدید شده است، به‌طور قابل توجهی وخیم‌تر کند و خطر گسترش جنگ منطقه‌ای را افزایش دهد.

به‌نوشته رویترز در شرایطی که تنگه هرمز عملا بسته است، ادامه حملات حوثی‌ها به کشتی‌ها یا بنادر دریای سرخ می‌تواند دو مسیر اصلی صادرات نفت خاورمیانه را به‌طور همزمان مختل کند و جبهه تازه‌ای هم در بحران انرژی و هم در رویارویی گسترده‌تر جمهوری اسلامی با آمریکا بگشاید.

- اکسیوس: ترامپ درخواست بن سلمان را برای حمله آمریکا به حوثی‌ها رد کرد

یکی از منابع به این خبرگزاری گفت تهران و متحدانش اکنون بر هر دو سوی شبکه کلیدی دریایی منطقه فشار وارد می‌کنند.

او افزود: «چین به هر دو وابسته است.»

حدود نیمی از واردات نفت چین از خاورمیانه است

الکس وطنخواه، مدیر برنامه ایران در موسسه خاورمیانه در واشینگتن، به رویترز گفت پکن ممکن است با فشار آمریکا بر تهران مخالف باشد، اما منافع چین در خاورمیانه بسیار فراتر از ایران است.

حدود نیمی از واردات نفت چین از منطقه تامین می‌شود و حجم تجارت این کشور با اعضای شورای همکاری خلیج فارس نیز سالانه حدود ۳۰۰ میلیارد دلار است.

وطنخواه گفت: «حکومت ایران می‌تواند هرمز را مختل کند، اما از نقطه‌ای به بعد این اهرم به همان قدرتی آسیب می‌زند که تهران به‌طور فزاینده‌ای به آن وابسته شده است.»

دوراهی چین در روابط با جمهوری اسلامی

رویترز به‌نقل از سه منبع نزدیک به جمهوری اسلامی نوشنت هنوز مشخص نیست تهران در واکنش به نگرانی‌هایی که پکن مطرح کرده اقدامی انجام خواهد داد یا خیر. با این حال، روابط با چین در شرایط ادامه درگیری با آمریکا، از وزن اقتصادی و راهبردی قابل توجهی برای تهران برخوردار است.

چین یکی از معدود کشورهایی است که توان مالی لازم برای سرمایه‌گذاری مورد نیاز ایران به‌منظور حفظ صنعت نفت و کاهش فشار بر اقتصادی را دارد که از جنگ و تحریم‌ها آسیب دیده است.

- تنش‌های خاورمیانه و چالش چین در حفظ توازن میان تهران و کشورهای عربی

پکن پیش‌تر توان دیپلماتیک خود را نیز نشان داده است. چین در سال ۲۰۲۳ میانجی توافقی شد که پس از سال‌ها خصومت، به احیای روابط جمهوری اسلامی و عربستان سعودی انجامید.

با این حال، نفوذ چین محدودیت‌هایی نیز دارد. منتقدان در داخل ایران از سطح نسبتا پایین تجارت غیرنفتی و سرمایه‌گذاری چین پس از امضای توافق همکاری ۲۵ ساله در سال ۲۰۲۱، به‌ویژه در مقایسه با تعهدات رو به افزایش چین برای سرمایه‌گذاری در کشورهای عربی خلیج فارس، انتقاد کرده‌اند.

دو منبع ایرانی به رویترز گفتند چین عاملی است که تهران نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد، اما منافع پکن تنها یکی از ملاحظات متعدد در تصمیم‌گیری‌های جمهوری اسلامی است و سیاست تهران تحت تاثیر مجموعه‌ای از اولویت‌های راهبردی، اقتصادی و سیاسی قرار دارد.

دیپلمات غربی نیز گفت: «تهران و پکن به یکدیگر نیاز دارند. تهران نمی‌تواند چین را نادیده بگیرد و پکن خواهان بازگشایی هرمز و تامین امنیت کشتیرانی در دریای سرخ است.»

رویترز در پایان افزود به‌گفته تحلیلگران، آزمون اصلی این خواهد بود که آیا چین حاضر است برای خواسته‌های خود پیامدهایی عملی در نظر بگیرد و از اهرم‌های خود در رابطه با تهران استفاده کند یا نه.