فایننشال‌تایمز گزارش داد جمهوری اسلامی در پی محاصره دریایی آمریکا و اختلال در تنگه هرمز، بخش بیشتری از تجارت خود را به مسیرهای زمینی، به‌ویژه مرز ترکیه، منتقل کرده است. این تغییر، صف‌های طولانی کامیون‌ها و افزایش هزینه واردات را در پی داشته است.

پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بیش از ۸۰ درصد تجارت سالانه ایران، معادل حدود ۱۸۰ میلیون تن کالا، از بنادر جنوبی انجام می‌شد.

اکنون تهران می‌کوشد با استفاده از هفت مرز زمینی، بخشی از این ظرفیت از دست رفته را جبران کند.

ایران‌اینترنشنال ۲۲ شهریور گزارش کرد وقتی دو بندر «رجایی» و «امام» در پی محاصره دریایی عملا از مدار خارج شده‌اند، چاره‌ای جز حمل‌ونقل زمینی برای جمهوری اسلامی باقی نمانده است.

- میانجی‌ها با هزینه ۱۸ میلیارد دلاری از جیب ایرانیان، جای تنگه هرمز را گرفتند

فایننشال‌تایمز نوشت در گذرگاه گوربولاغ، مقابل مرز بازرگان، صف کامیون‌ها به هفت کیلومتر رسیده است. روزانه حدود ۵۰۰ کامیون از ترکیه وارد ایران می‌شوند و تردد بار نسبت به سال گذشته ۳۰ درصد افزایش یافته است.

ارزش تجارت دو کشور در نیمه نخست سال با افزایش ۱۹ درصدی به سه میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار رسید.

واردات ایران از مسیر گوربولاغ نیز در پنج ماه منتهی به ۲۱ مرداد، ۲۵۰ درصد افزایش یافت.

تهران از مسیرهای زمینی، کالاهای مصرفی، خوراک دام و مواد اولیه دارویی وارد و آلومینیوم، قیر و مصالح ساختمانی صادر می‌کند.

ازدحام مرزی و تشریفات گمرکی، زمان و هزینه حمل‌ونقل را بالا برده است.

- سازمان ملل: جنگ ایران در یک ماه ۱۵۰ میلیارد دلار به اقتصاد کشورهای عربی زیان زد

ظرفیت محدود مسیرهای جایگزین

رانندگان ماشین‌های سنگین به فایننشال‌تایمز گفتند انتظار برای عبور از برخی مرزها به چند هفته می‌رسد.

یک راننده تُرک احتمال داد در مسیر بازگشت ۲۴ روز معطل بماند و یک راننده ایرانی گفت خردادماه در گذرگاه دوغارون افغانستان ۲۳ روز منتظر بوده است.

پاکستان ظرفیت ترانزیتی محدودی دارد و گذرگاه‌های عراق نیز با خطر تعطیلی روبه‌رو هستند.

مقام‌های جمهوری اسلامی می‌گویند ۱۳ گذرگاه ریلی، از جمله مسیرهای چین و روسیه، فعال‌اند. بنادر دریای خزر هم به جاده و راه‌آهن متصل‌اند، اما کاهش سطح آب، ظرفیتشان را محدود کرده است.

کارشناسان می‌گویند حتی دو برابر شدن تجارت زمینی و بنادر خزر نمی‌تواند کاهش مبادلات دریایی در جنوب ایران را جبران کند.

- در پی حمله به خط لوله نفت عربستان سعودی، عراق سه گذرگاه‌ مرزی با ایران را بست

هزینه‌های بیشتر و فشار تحریم‌ها

مجیدرضا حریری، رییس اتاق بازرگانی ایران و چین، برآورد کرده است انتقال تجارت ایران با چین از دریا به خشکی، سالانه ۱۸ میلیارد دلار هزینه اضافی ایجاد می‌کند.

این فشار در شرایطی به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود که نرخ تورم در ایران به حدود ۹۰ درصد رسیده است.

بر اساس آمار گمرک، صادرات غیرنفتی ایران در پنج ماه منتهی به ۳۱ مرداد با کاهش ۲۸ درصدی به ۱۵ میلیارد دلار و واردات با افت ۲۶ درصدی، به ۱۷ میلیارد دلار رسید.

هم‌زمان، هشدار واشینگتن درباره تحریم طرف‌های تجاری ایران، فشار را افزایش داده است.

آمریکا ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و سه شرکت هوانوردی و لجستیکی ترکیه را تحریم کرده و آنکارا بر رعایت مقررات تاکید کرده است.

یک عضو اتاق بازرگانی ایران به فایننشال‌تایمز گفت با وجود گسترش مسیرهای زمینی، راه‌حل پایداری جز بازگشایی مسیرهای تجاری جنوب از طریق خلیج فارس وجود ندارد.