گرانی شدید مواد غذایی و افت قدرت خرید خانوارها، تغذیه کودکان و دانش‌آموزان را با تهدیدی جدی روبه‌رو کرده است؛ وضعیتی که به گفته کارشناسان می‌تواند علاوه بر اختلال در رشد و تضعیف سیستم ایمنی، تمرکز و توان یادگیری آنان را نیز کاهش دهد.

روزنامه جهان صنعت یک‌شنبه ۲۹ شهریور نوشت: «زنگ تفریح برای همه دانش‌آموزان کشور یکسان نواخته نمی‌شود. یکی ظرف پر از آجیل و مغزیجات را از کیفش بیرون می‌آورد، دیگری به چند لقمه نان و پنیر بسنده می‌کند و آن یکی ناچار است صرفا به‌خاطر گرانی و تورم، با حسرت به خوراکی‌های رنگارنگ بقیه بچه‌ها نگاه کند... این گزاره‌ها نه یک داستان تراژیک و بغض‌آلود که واقعیت تلخ امروز جامعه است.»

هم‌زمان، وزارت آموزش‌وپرورش اعلام کرده است در صورت کمبود شیر مدارس یا ناتوانی در تامین آن، نان غنی‌شده را جایگزین شیر خواهد کرد.

طرح توزیع شیر رایگان در مدارس سال‌هاست با چالش‌های گوناگون دست‌وپنجه نرم می‌کند و معمولا مدت کوتاهی پس از آغاز، به‌دلیل مشکلات مالی و اختلاف با شرکت‌های تامین‌کننده متوقف می‌شود.

در ماه‌های اخیر، ادامه سیاست‌های تنش‌آفرین جمهوری اسلامی در منطقه، تشدید تحریم‌ها و افت چشمگیر ارزش پول ملی، بحران اقتصادی ایران را عمیق‌تر کرده است.

افزایش شدید تورم و کاهش قدرت خرید فشار بی‌سابقه‌ای بر معیشت مردم وارد آورده و تامین کالاهای اساسی را برای بخش گسترده‌ای از جامعه دشوار کرده است.

View on Instagram

گرسنگی پنهان در میان کودکان

شهاب اولیایی، متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی، در مصاحبه با جهان صنعت گفت افزایش قیمت مواد غذایی بدون رشد متناسب درآمد خانوارها سبب شده است گوشت، مرغ، ماهی، میوه و لبنیات از سفره خانواده‌های کم‌درآمد حذف شوند.

او افزود این خانواده‌ها برای رفع گرسنگی بیشتر به «غذاهای شکم‌پرکن» روی می‌آورند، اما چنین غذاهایی لزوما ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن را تامین نمی‌کنند.

پیامد این وضعیت، پدیده‌ای موسوم به «گرسنگی سلولی» یا «فقر پنهان غذایی» است؛ یعنی فرد احساس سیری می‌کند، اما سلول‌های بدن او همچنان با کمبود مواد مغذی روبه‌رو هستند.

اولیایی هشدار داد این مشکل برای کودکان که در سن رشد قرار دارند، خطرناک‌تر است، زیرا کمبود ریزمغذی‌ها می‌تواند سیستم ایمنی آنان را تضعیف کند، احتمال ابتلا به بیماری‌ها را افزایش دهد و رشد جسمی‌شان را به تاخیر بیندازد.

گرسنگی و سوءتغذیه همچنین تمرکز کودکان را کاهش می‌دهد و در میان‌مدت و بلندمدت بر یادگیری و عملکرد تحصیلی آنان اثر منفی می‌گذارد.

پیش‌تر شهروندان با ارسال پیام‌هایی به ایران‌اینترنشنال هشدار دادند در پی تداوم بحران اقتصادی، رژیم غذایی ایرانیان به سطح «بقا» تنزل یافته است.

- گرانی لوازم‌التحریر و هزینه‌های کمرشکن مدرسه به ترک تحصیل کودکان دامن می‌زند

تغذیه مناسب دانش‌آموزان چیست؟

اولیایی تاکید کرد صبحانه باید بخش ثابت برنامه غذایی دانش‌آموزان باشد و بهتر است غلات و یک منبع پروتئینی مانند شیر، تخم‌مرغ یا پنیر در آن گنجانده شود.

میوه، گردو، بادام، پسته، کشمش و دیگر خشکبار نیز می‌توانند به‌عنوان میان‌وعده جای خوراکی‌های کم‌ارزش را بگیرند.

این متخصص تغذیه مصرف روزانه یک تا دو عدد تخم‌مرغ و دست‌کم یک لیوان شیر یا معادل آن از ماست و دیگر فرآورده‌های لبنی را توصیه کرد و گفت میوه، سبزیجات و منابع پروتئینی مانند گوشت، مرغ و ماهی هم باید تا حد امکان در برنامه غذایی کودکان قرار گیرند.

جهان صنعت در ادامه گزارش خود گسترش توزیع شیر، صبحانه و میان‌وعده رایگان در مناطق محروم را ضروری دانست.

اولیایی در همین رابطه هشدار داد: «در شرایطی که تورم افزایش پیدا کرده و قدرت خرید مردم به‌شدت کاهش یافته و بسیاری از مواد غذایی از سبد روزانه خانوار حذف شده‌اند، سلامت کودکان بیش از گذشته در معرض خطر قرار دارد.»

وزارت آموزش‌وپرورش در حالی از اجرای طرح شیر مدارس ناتوان مانده که علی احسان ظفری، مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی، ۱۵مرداد در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا اعلام کرد بخش قابل توجهی از شیر تولیدی کشور صادر می‌شود؛ وضعیتی که او آن را «صادرات سفره مردم» توصیف کرد.

بر اساس این گزارش، شیر و دیگر محصولات لبنی در یخچال فروشگاه‌ها به‌وفور یافت می‌شود، اما تقاضای کافی برای خرید آنها وجود ندارد؛ موضوعی که نه از افزایش تولید، بلکه از کاهش قدرت خرید مردم و گرانی لبنیات ناشی می‌شود.

- از نان نسیه تا صف ضایعات مرغ؛ روایت فقر در جنوب تهران

پیامدهای سوءتغذیه

اولیایی در ادامه سخنان خود گفت برخی پیامدهای اولیه سوءتغذیه مانند کاهش وزن، تحلیل عضلات، افت تمرکز و ضعف یادگیری، در صورت درمان به‌موقع «برگشت‌پذیر» هستند، اما بیماری‌های عفونی، مشکلات بینایی، شب‌کوری، توقف رشد، ریزش مو و اختلال عملکرد مغز ممکن است آثار ماندگاری داشته باشند.

او افزود تداوم طولانی‌مدت سوءتغذیه می‌تواند به کوتاه‌قدی و پوکی استخوان زودرس منجر شود؛ عوارضی که گاه دیگر قابل جبران نیستند و حتی ممکن است سلامت نسل‌های آینده را نیز تحت تاثیر قرار دهند.

پیش‌تر در مهر ۱۴۰۴، پایگاه خبری رویداد۲۴ گزارش داد با تشدید بحران اقتصادی و افت شدید قدرت خرید مردم، شمار فزاینده‌ای از شهروندان ایرانی توان تامین مواد غذایی ضروری را از دست داده‌اند و سوء‌تغذیه اکنون به عامل حدود ۳۵ درصد از مرگ‌ومیرها در کشور تبدیل شده است.