در ادامه افزایش محدودیت‌ها برای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، فرودگاه بغداد پذیرش پروازها با مبداء ایران را متوقف و فرودگاه مسقط نیز خدمات‌دهی به مسافران و پروازهای ایرانی را قطع کرده است. هم‌زمان جمهوری آذربایجان نیز پرواز شرکت‌های هواپیمایی ایرانی به این کشور را تعلیق کرد.

این تصمیم‌ها در آستانه اجرایی شدن موج تازه تحریم‌های آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران اتخاذ شده و شبکه پروازهای خارجی ایران را بیش از پیش محدود کرده است.

سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری ایران گفت که فرودگاه بغداد از نیمه‌شب سه‌شنبه خدمات به پروازهای ایرانی ارائه نمی‌دهد و مقام‌های ایرانی در حال رایزنی هستند تا پروازهای مقصد بغداد را به فرودگاه نجف هدایت کنند.

پروازها به نجف که مقصد زیارتی مهمی برای ایرانیان است، فعلا برقرار مانده‌اند.

اخوان افزود پذیرش مسافران ایرانی در فرودگاه عمان نیز متوقف شده و مذاکرات برای حل این موضوع ادامه دارد.

او تاکید کرد سایر پروازهای خارجی طبق برنامه انجام می‌شود و از مسافران خواست پیش از سفر وضعیت پرواز خود را از شرکت هواپیمایی یا آژانس مسافرتی پیگیری کنند.

- در سایه تحریم‌ها و محدودیت پروازهای ایران چه گزینه‌هایی برای مسافران باقی مانده است؟

توقف پروازها به جمهوری آذربایجان

جمهوری آذربایجان نیز سه‌شنبه ۳۱ شهریور پروازهای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی را متوقف کرد.

خبرگزاری رسمی آذرتاج به نقل از شرکت هواپیمایی آذربایجان (آزال) گزارش داد که پروازهای ایرانی به این کشور از روز سه‌شنبه تعلیق شده است.

رسانه‌های آذربایجانی این اقدام را به تحریم‌های جدید آمریکا علیه بخش هوانوردی ایران نسبت دادند. مسیرهای تهران، تبریز و مشهد به باکو از جمله خطوطی هستند که تحت تاثیر قرار گرفته‌اند و زمان پایان این محدودیت اعلام نشده است.

این توقف‌ها بخشی از پیامدهای تحریم‌های گسترده آمریکا است که وزارت خزانه‌داری ایالات متحده در۱۷ شهریور تحت عنوان «عملیات طرد اقتصادی» علیه ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی که پیش‌تر مشمول تحریم نبودند و همچنین ۹ نهاد خارجی مرتبط اعمال کرد.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز دوشنبه هشدار داد که ازاول مهر شرکت‌های هواپیمایی ایرانی در سراسر جهان با مشکل جدی مواجه خواهند شد؛ زیرا ارائه‌دهندگان خدمات فرودگاهی، سوخت‌رسانی و فروش بلیت در صورت همکاری با این شرکت‌ها از نظام مالی دلاری کنار گذاشته می‌شوند.

- آمریکا ۳۵ شرکت و یک فرد را در ارتباط با صنعت هوانوردی ایران تحریم کرد

او تصریح کرد که اگر هواپیمای ایرانی در فرودگاهی فرود بیاید، نمی‌توان به آن سوخت داد، خدمات زمینی ارائه کرد یا بلیت فروخت.

با اجرای کامل تهدیدهای آمریکا از اول مهر، احتمال گسترش این محدودیت‌ها به مقاصد دیگر نیز وجود دارد.

محدودیت‌های فزاینده

اعمال محدودیت برای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی از هفته‌های گذشته آغاز شده بود. شرکت هواپیمایی ماهان که از سال‌ها پیش تحت تحریم آمریکا قرار دارد، پروازهای خود به مسقط را از ۲۶ شهریور و پروازهای استانبول و آنکارا را از ۳۰ شهریور تا اطلاع ثانوی متوقف کرد.

ماهان این تصمیم را به درخواست مقام‌های هوانوردی عمان و ترکیه نسبت داد.

هم‌زمان گرجستان از ۳۰ شهریور پرواز همه شرکت‌های هواپیمایی ایرانی مشمول تحریم را متوقف کرد و آخرین پروازها روز ۲۹ شهریور انجام شد. سازمان هواپیمایی گرجستان اعلام کرده بود که مقررات تحریمی بین‌المللی را رعایت می‌کند. مسیرهای تفلیس و باتومی که برای گردشگران ایرانی محبوب بودند، عملا بسته شدند.

- توقف پروازها؛ از فشار بر حکومت تا هزینه‌ای که مردم می‌پردازند

ترکیه نیز محدودیت‌های بیشتری اعمال کرده است. علاوه بر توقف پروازهای ماهان، شرکت‌های ترکیش ایرلاینز، پگاسوس و ای‌جت پروازهای خود به ایران را از ۲۳ شهریور تا دست‌کم اسفند امسال به حالت تعلیق درآورده‌اند.

شرکت هواپیمایی امارات نیز اعلام کرده است دیگر به تهران پرواز نمی‌کند. لوفت‌هانزا و هواپیمایی اتریش هم اعلام کرده‌اندپروازهای رفت‌وبرگشت به ایران دست‌کم تا دوم آبان، ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶، متوقف می‌ماند و ازسرگیری آن‌ها پس از این تاریخ قطعی نیست.

هواپیمایی قطر نیز اعلام کرد پروازهایش به ایران به‌دلیل محدودیت‌های حریم هوایی متوقف شده است. به‌گفته این شرکت، ازسرگیری این پروازها به‌طور موقت برای هشتم آذر، ۲۹ نوامبر ۲۰۲۶، برنامه‌ریزی شده اما این تاریخ ممکن است تغییر کند.

این اقدامات به‌دلیل خطر تحریم‌های ثانویه و نگرانی از قطعات آمریکایی هواپیماها صورت گرفته است. در روزهای اخیر بررسی سایت‌های فروش بلیت نشان می‌داد که امکان صدور بلیت از تهران به مقاصدی مانند گرجستان، عمان، بحرین، قطر، کویت و عراق محدود یا قطع شده، در حالی که برخی مسیرها به ترکیه و امارات با قیمت‌های بسیار بالا همچنان فعال مانده‌اند.

- هواپیمایی ترکیش همه پروازهای خود به ایران را دست‌کم تا مارس ۲۰۲۷ تعلیق کرد

صنعت هوانوردی ایران سال‌هاست با تحریم‌های آمریکا در زمینه خرید هواپیما، قطعات یدکی، تعمیر و نگهداری و دریافت خدمات در فرودگاه‌های خارجی مواجه است. گسترش این تحریم‌ها به همه شرکت‌های فعال و تهدید فرودگاه‌های میزبان، شبکه بین‌المللی پروازهای ایرانی را به‌شدت کوچک کرده است. مسافران ایرانی که برای زیارت، تجارت یا گردشگری به کشورهای همسایه سفر می‌کردند، اکنون ناچار به استفاده از مسیرهای جایگزین، پروازهای غیرمستقیم یا شرکت‌های خارجی هستند که خود با محدودیت‌هایی روبه‌رو شده‌اند.

مقام‌های جمهوری اسلامی تلاش می‌کنند با انتقال پروازها به فرودگاه‌هایی مانند نجف، بخشی از ظرفیت پروازی خود را حفظ کنند، اما کارشناسان هشدار می‌دهند که اگر کشورهای بیشتری از ترس تحریم‌های ثانویه خدمات خود را قطع کنند، انزوای هوایی ایران تشدید خواهد شد.

سازمان هواپیمایی کشوری ایران اعلام کرده که رایزنی‌ها ادامه دارد و مسافران باید آخرین وضعیت را بررسی کنند. این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که تنش‌های منطقه‌ای و جنگ اخیر نیز از ماه‌ها پیش بر پروازهای بین‌المللی ایران تاثیر گذاشته و ظرفیت پروازهای بین‌المللی را به شکل قابل توجهی کاهش داده است.