شی جین‌پینگ و شهباز شریف، رهبران چین و پاکستان، هم‌زمان با ادامه تلاش‌ها برای پایان جنگ ایران و آمریکا، بر حل‌وفصل اختلاف‌ها از مسیر مذاکره تاکید کردند. شی از بازگشت دو طرف به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد حمایت کرد و شریف خواستار خویشتن‌داری و تداوم دیپلماسی شد.

به‌گزارش شینهوا، خبرگزای دولتی چین، شی جین‌پینگ، پنج‌شنبه دوم مهر در دیدار با دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، از بازگشت جمهوری اسلامی و آمریکا به «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» حمایت و ابراز امیدواری کرد دو طرف هرچه زودتر به مسیر گفت‌وگو و مذاکره بازگردند.

او خواستار رسیدن طرفین به توافقی جامع، از جمله درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی، شد.

شی همچنین گفت حاکمیت و امنیت همه کشورها باید محترم شمرده شود و چین برای کاهش تنش‌ها و حفظ روند مذاکرات تلاش کرده است.

هم‌زمان، شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، در دیدار با مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، در حاشیه هشتاد‌ویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، نگرانی عمیق خود را از طولانی شدن جنگ ابراز و بر ضرورت اجرای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد تاکید کرد.

بر اساس اعلام دفتر نخست‌وزیری پاکستان، شریف همچنین خواستار خویشتن‌داری، کاهش تنش و ادامه تعاملات دیپلماتیک برای دستیابی به صلح و ثبات پایدار در منطقه شد و از آمادگی اسلام‌آباد برای ادامه نقش میانجی‌گرانه خود خبر داد.

این مواضع در حالی مطرح شد که حدود ۸۰ کشور پنج‌شنبه دوم مهر در سازمان ملل خواستار بازگشایی فوری تنگه هرمز شدند و حملات جمهوری اسلامی و حوثی‌های یمن در منطقه و اختلال در تجارت بین‌المللی و امنیت انرژی را محکوم کردند. کشورهای عربی خلیج فارس و شماری از قدرت‌های عمده غربی از جمله حامیان این بیانیه بودند.

هم‌زمان با این تحولات، رویترز به‌ نقل از دو منبع ایرانی، دو مقام منطقه‌ای و دو منبع دیپلماتیک غربی گزارش داد مذاکره‌کنندگان جمهوری اسلامی و آمریکا در نیویورک در حال بررسی مسیری مرحله‌ای برای خروج از جنگ هستند.

بر اساس طرح مورد بحث، نخستین مرحله می‌تواند شامل بازگشایی تنگه هرمز از سوی تهران در برابر لغو محاصره اقتصادی ایران از سوی آمریکا باشد و احتمال دسترسی جمهوری اسلامی به بخشی از دارایی‌های مسدودشده نیز مطرح شده است.

منابع منطقه‌ای همچنین به رویترز گفتند تهران آماده است مطالبه دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز را از متن اصلی توافق کنار بگذارد و آن را در ضمیمه‌ای جداگانه مطرح کند، زیرا پایان فوری محاصره آمریکا برای جمهوری اسلامی به اولویت مهم‌تری تبدیل شده است.

- دیدار ترامپ و شی: تاکید بر تجارت و هوش مصنوعی، سکوت درباره جنگ ایران

کشورهای خلیج فارس با پرداخت چنین عوارضی مخالفت کرده‌اند و به گفته منابع، هرگونه عقب‌نشینی تهران در این زمینه موقتی خواهد بود و به معنای کنار گذاشتن رسمی این مطالبه نیست.

درخواست ۸۰ کشور برای بازگشایی هرمز

در بیانیه مشترک حدود ۸۰ کشور که عبداللطیف بن راشد الزیانی، وزیر امور خارجه بحرین، در سازمان ملل آن را قرائت کرد، آمده است اقدامات حکومت ایران در تنگه هرمز «همچنان امنیت بین‌المللی و حقوق و آزادی‌های کشتیرانی را تهدید می‌کند».

این کشورها همچنین تصمیم حوثی‌ها برای ازسرگیری درگیری در یمن، حملات آن‌ها به عربستان سعودی و حملات در دریای سرخ را محکوم کردند و هشدار دادند پیشروی حوثی‌ها به سوی تنگه باب‌المندب خطرها برای کشتیرانی بین‌المللی، امنیت دریایی و تجارت جهانی را افزایش می‌دهد.

تنگه هرمز در مذاکرات اخیر جمهوری اسلامی و آمریکا در نیویورک به یکی از محورهای اصلی چانه‌زنی برای پایان جنگ تبدیل شده است. جمهوری اسلامی خواهان رفع محاصره آمریکاست که فشار سنگینی بر اقتصاد ایران وارد کرده و واشینگتن نیز بر ازسرگیری عبور آزاد کشتی‌ها از این مسیر کلیدی انتقال انرژی تاکید دارد.

- ترامپ: مذاکره با هیات ایرانی سازنده بود؛ یا توافق می‌کنیم یا همه‌چیز سریع پایان می‌یابد

به گزارش رویترز، یکی از موانع اصلی مذاکرات این است که هیچ‌یک از دو طرف نمی‌خواهد پیش از دریافت امتیاز متقابل، اهرم فشار خود را کنار بگذارد. واشینگتن از محاصره و فشار اقتصادی به‌عنوان ابزار خود استفاده می‌کند و تهران نیز کنترل دسترسی به تنگه هرمز را به یکی از مهم‌ترین اهرم‌هایش تبدیل کرده است.

یک مقام ارشد جمهوری اسلامی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل به رویترز گفت محتمل‌ترین مسیر برای خروج از بن‌بست، توافقی چندمرحله‌ای است که در مرحله نخست به «پایان محاصره و بازگشایی هرمز» منجر شود.

منابع رویترز گفتند یکی از چالش‌های اصلی، ایجاد تضمین‌هایی است که دوام امتیازهای متقابل را برای هر دو طرف قابل اعتماد کند.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، و استیو ویتکاف، نماینده ویژه دولت آمریکا، سه‌شنبه ۳۱ شهریور در نخستین روز مجمع عمومی سازمان ملل، دیداری سه‌ساعته با هم داشتند. این دیدار که به گفته مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده «پیشرفتی چشمگیر» به شمار نمی‌آید، از سوی مخالفان مذاکره با ایران در بدنه جمهوری اسلامی هدف حمله قرار گرفت.

شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی خواستار استیضاح عباس عراقچی شده‌اند و خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران گزارش داده که این دیدار بدون اجازه نهادهای مسئول از جمله شورای عالی امنیت ملی انجام گرفته است.