پیام‌های رسیده به ایران‌اینترنشنال از شهرهای مختلف ایران نشان می‌دهند هزینه مدرسه برای بسیاری از خانواده‌ها دیگر به شهریه، کتاب و لوازم‌التحریر محدود نیست و لوازم جانبی، از جزوه و حمل کتاب تا خرید برگه امتحان، ابزار تخصصی و وسایل آموزشی، به مخارجی اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده‌اند.

این هزینه‌ها در شرایطی از خانواده‌ها مطالبه می‌شود که شماری از دانش‌آموزان و والدین از نبود کتاب درسی، کمبود تجهیزات، کلاس‌های نامناسب و فرسودگی امکانات آموزشی خبر داده‌اند.

پیام‌های رسیده به ایران‌اینترنشنال از اخذ هزینه «کرایه حمل کتاب» از سوی متولیان مدارس حکایت دارند.

یک مخاطب ساکن کرج گفت برای تحویل کتاب‌های درسی از هر دانش‌آموز ۴۰۰ هزار تومان با عنوان «هزینه ایاب و ذهاب» خواسته‌اند، در حالی که پیش از آن نیز ۵۰۰ هزار تومان برای ثبت‌نام کتاب پرداخت کرده بودند.

به گفته او، خانواده‌ها علاوه بر این مبالغ باید برای جزوه دو درس که کتاب‌هایش هنوز نرسیده هم در مجموع یک میلیون تومان پرداخت کنند.

شهروندی از قزوین نیز گفت هزینه کتاب را از طریق سامانه پرداخت کرده، اما دوم مهر مدرسه دولتی از هر دانش‌آموز ۲۰۰ هزار تومان دیگر با عنوان «هزینه کرایه حمل کتاب» گرفته و سپس کتاب‌ها را تحویل داده است.

دانش‌آموز پایه دهم رشته الکتروتکنیک نوشت تاکنون نزدیک به هشت میلیون تومان بابت ثبت‌نام مدرسه هزینه کرده و اکنون مدرسه از آنان خواسته ابزار مورد نیاز رشته خود را با هزینه‌ای بین پنج تا هفت میلیون تومان تهیه کنند.

- با وجود ممنوعیت دریافت شهریه، مدارس دولتی از خانواده‌ها پول می‌گیرند

هزینه‌هایی که دیگر جانبی نیستند

پیش‌تر شماری از والدین و دانش‌آموزان در پیام‌هایی به ایران‌اینترنشنال از دریافت اجباری پول در مدارس دولتی خبر داده و گفته بودند این مبالغ نه لزوما با عنوان «شهریه»، بلکه با عناوینی چون «کمک به مدرسه»، «مشارکت»، هزینه کتاب یا برنامه‌های مدرسه مطالبه می‌شود.

به گفته آنها، مدارس دولتی تا «کمک اجباری چندمیلیونی» را دریافت نکنند، کتاب را به دانش‌آموز تحویل نمی‌دهند.

روایت دانش‌آموزان نشان می‌دهد هزینه‌های تحمیل شده به آنها، ابعاد دیگری هم دارد.

دانش‌آموزی در پایه نهم گفت معلم هنر فهرستی از ۱۰ وسیله را که خرید آنها اجباری است در اختیار دانش‌آموزان قرار داده و تهیه آنها دست‌کم هشت میلیون تومان هزینه دارد.

یک دانش‌آموز پایه دوازدهم رشته معماری هم از هزینه بالای وسایل مورد نیاز این رشته خبر داد و گفت مدرسه از دانش‌آموزان انتظار دارد این تجهیزات را تهیه کنند، در حالی که به گفته او، خانواده‌ها توان تامین چنین هزینه‌هایی را ندارند.

یکی از ساکنان هشتگرد عنوان کرد مدرسه هنوز کتاب‌های درسی دخترش را تحویل نداده، اما در عوض فهرستی از وسایل مورد نیاز با هزینه حدود ۱۵ میلیون تومان در اختیار خانواده قرار داده است.

بر اساس پیام دیگری از اصفهان، هزینه تحصیل در یک هنرستان دولتی در سال جاری ۱۷ میلیون تومان اعلام شده، با این حال دانش‌آموزان هنوز کتاب ندارند، برخی درس‌ها با جزوه آموزش داده می‌شوند و حتی از آنان خواسته شده است برگه A4 مورد نیاز آزمون را خودشان تهیه کنند.

- با وجود اصرار حکومت بر آموزش حضوری، کتاب‌های درسی هنوز توزیع نشده‌اند

پرداخت هزینه بیشتر، امکانات کمتر

روایت‌های رسیده نشان از آن دارند که پرداخت این هزینه‌ها الزاما به معنای برخورداری دانش‌آموزان از امکانات اولیه آموزشی نیست و با گذشت بیش از یک هفته، مدارس کماکان آمادگی اولیه را برای آغاز سال تحصیلی ندارند.

مدارس بخشی از هزینه‌های روزمره و تجهیزات مورد نیاز آموزش را مستقیما به خانواده‌ها منتقل کرده‌اند، در حالی که برخی از آنها حتی قادر به تامین کتاب، کلاس مناسب یا وسایل اولیه آموزشی نیستند.

مخاطبی با تاکید بر اینکه ۴۵ میلیون تومان بابت شهریه مدرسه دولتی پرداخته، گفت مدرسه «کولر، شوفاژ، تخته و نیمکت درست‌وحسابی» ندارد.

دانش‌آموز مدرسه فرهنگیان «سروش» در سراوان هم گفت کلاسشان فاقد وسایل سرمایشی و تجهیزات آموزشی است و ساختمان کلاس که با بلوک ساخته شده، حتی هنوز گچ‌کاری نشده است.

بنا به گفته محصلی از مدرسه رازی آمل، علاوه بر اینکه برای دریافت کتب درسی باید تا یک‌ماه صبر کنند، مدرسه کلاس ثابت ندارد و برخی کلاس‌ها در کتابخانه و نمازخانه برگزار می‌شود و صندلی‌ها نیز فرسوده‌اند.

یک شهروند از خوزستان از بی‌نظمی در مدارس و تحویل نشدن کتاب‌ها خبر داد و گفت بین معلمان صحبت از احتمال غیرحضوری شدن مدارس پس از دریافت پول از خانواده‌ها مطرح شده است.

- حضور مسلحانه، آموزش کار با اسلحه و گسترش فضای نظامی در مدارس

استمرار فشارهای ایدئولوژیک بر دانش‌آموزان

در کنار مشکلات مالی و کمبود امکانات، شماری از دانش‌آموزان در پیام‌های خود به ایران‌اینترنشنال از ادامه برنامه‌های ایدئولوژیک و حضور نهادهای حکومتی در مدارس گفتند.

یک دانش‌آموز ۱۴ ساله گفت هفتم مهرماه نیروهای بسیج به مدرسه آنها رفته و از دانش‌آموزان خواسته‌اند در پویش «جان‌فدا» ثبت‌نام کنند.

دانش‌آموزی از تبریز هم گفت هشتم مهر، دانش‌آموزانی که معلم نداشتند، به اجبار و تحت عنوان برنامه «جان‌فدا» برای شرکت در راهپیمایی به خیابان برده شدند.

ایران‌اینترنشنال اواخر شهریور گزارش داده بود شماری از شهروندان بدون ثبت‌نام قبلی، پیامک‌هایی درباره آغاز دوره‌های «آموزش نظامی و امدادی یگان‌های مردمی جان‌فدا» دریافت کرده‌اند.

در ادامه فشار ایدئولوژیک بر نوجوانان، دانش‌آموزی گفت معلم دینی و برخی دیگر از معلمان اعلام کرده‌اند ۱۰ نمره از ۲۰ نمره دانش‌آموزان به شرکت در تجمعات شبانه حکومتی اختصاص دارد.

به گفته او، از دانش‌آموزان خواسته شده با چادر و پرچم در این تجمعات حاضر شوند و عکس یا فیلم خود را برای مدرسه ارسال کنند.

یک دانش‌آموز دیگر هم گفت از زمان بازگشایی مدارس، فشار بر دانش‌آموزان بر سر حجاب اجباری افزایش یافته و حتی بالا زدن آستین هنگام انجام کار نیز با تذکر و برخورد همراه است.

او در ادامه افزود گاهی شدت برخورد و فشار از سوی معلمان و مدیران بر سر حجاب به حدی بالاست که دانش‌آموزان را به گریه می‌اندازند.