شماری از شهروندان از نقاط مختلف کشور در پیام‌هایی به ایران‌اینترنشنال گفتند برای دریافت خدمات عادی در ادارات دولتی، کلانتری‌ها، مراکز درمانی و شرکت‌های خدماتی با درخواست رشوه، «شیرینی» و زیرمیزی مواجه شده‌اند.

روایت‌های رسیده، خرید ملزومات یا پرداخت هزینه‌های نامرتبط، از درخواست پول برای نصب کنتور و پیگیری شکایت تا رشوه چند ده میلیونی در کلانتری و دریافت زیرمیزی برای جراحی را دربرمی‌گیرد.

شهروندی از کرمانشاه گفت دو ماه پس از پرداخت هزینه کنتور برق، برای پیگیری تحویل آن به اداره برق مراجعه کرد، اما «در روز روشن و جلوی چشم همه» از او ۳۰ میلیون تومان «شیرینی» خواستند.

مخاطب دیگری با اشاره به گستردگی این پدیده در ادارات نوشت: «برای هر اقدامی درخواست پول و رشوه می‌کنند؛ به‌زور و علنی.»

ایران در ارزیابی‌های بین‌المللی فساد جایگاه نامطلوبی دارد. در شاخص ادراک فساد سال ۲۰۲۴ سازمان شفافیت بین‌الملل، ایران با امتیاز ۲۳ از ۱۰۰ در جایگاه ۱۵۱ از میان ۱۸۰ کشور قرار گرفت که بدترین جایگاه ایران در یک دهه گذشته به شمار می‌رود.

گزارش‌های شهروندان نشان می‌دهد نابه‌سامانی و آشفتگی ادارات، بی‌توجهی به شکایات مردم و دریافت رشوه برای انجام امور عادی، از زمان آغاز جنگ ۴۰ روزه شدت گرفته است و بدون نظارت همچنان ادامه دارد.

- ایران در شاخص ادراک فساد جهانی، در میان ۳۰ کشور انتهای جدول قرار گرفت

رشوه برای پیگیری شکایت

بخش قابل توجهی از پیام‌های مردم به ایران‌اینترنشنال به عملکرد کلانتری‌ها مربوط است.

شهروندانی از تهران، کرج و زنجان گفتند درخواست پول یا تامین هزینه‌های جاری در برخی کلانتری‌ها به بخشی از روند مراجعه مردم تبدیل شده است.

یک مخاطب از زنجان نوشت در برخی کلانتری‌های این استان، حتی مراجعه‌کنندگانی که نامه دادگاه یا سایر نهادهای حکومتی دارند، علاوه بر درخواست پول، با تقاضا برای تامین غذا، پرداخت قبض یا هزینه تعمیرات روبه‌رو می‌شوند.

شهروند دیگری از همین استان گفت فهرست خرید ملزوماتی مانند لوازم‌التحریر یا فاکتورهای مختلف به مراجعه‌کنندگان داده می‌شود تا هزینه آنها را بپردازند.

او افزود حفاظت اطلاعات و بازرسی نیز از این وضعیت مطلع هستند.

پیش‌تر شهروندان گزارش داده بودند در پی هدف قرار گرفتن کلانتری‌ها در شماری از شهرها در جریان جنگ ۴۰ روزه، ماموران میز و وسایل خود را در کانکس‌ها و چادرهایی در خیابان چیده‌اند.

همان زمان،‌ گزارش‌هایی از درخواست رشوه برای تامین هزینه‌های کلانتری‌های سیار به دست ایران‌اینترنشنال رسیده بود.

- فساد؛ سیب خرابی که در جعبه معیوبی افتاده بود

مخاطبی در پیامی جدید به ایران‌اینترنشنال، درباره کلانتری باغ فیض در غرب تهران گفت برای پیگیری شکایت و اقدامات اجرایی ابتدا از مراجعه‌کنندگان رشوه می‌خواهند.

یک شهروند نیز درباره کلانتری ۱۱۶ مولوی تهران نوشت ماموران قصد داشتند پنج میلیون تومان از او بگیرند و پس از انتقالش به کلانتری و ضرب‌وشتم و توهین به خانواده‌اش، در نهایت دو میلیون تومان دریافت و او را آزاد کردند.

مخاطبی از کرج گفت فشار اقتصادی به نیروهای انتظامی رسیده و برخی ماموران «علنی» از مردم رشوه می‌گیرند.

موضوع فساد در نهادهای عمومی در ماه‌های اخیر بارها مطرح شده است.

چهارم شهریور، یک عضو کمیسیون اصل ۹۰ مجلس اعلام کرد «فساد اداری» یکی از محورهای طرح استیضاح وزیر ورزش است.

تیرماه نیز گزارشی درباره پرونده‌های مالی سازمان تامین اجتماعی، مجموع مبالغ اختلاس و تخلفات نقدی ذکرشده در این پرونده‌ها را بیش از ۱۸ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان اعلام کرد.

- عضو شورای شهر تهران: گرفتن رشوه از دست‌فروشان واقعیتی تلخ اما غیرقابل پیگیری است

«زیرمیزی» در نظام درمان و فساد در خدمات روزمره

روایت‌های رسیده تنها به ادارات و نیروی انتظامی محدود نیست. گروهی دیگر از پیام‌ها به درخواست پول خارج از تعرفه در مراکز درمانی مربوط می‌شود.

یک شهروند گفت جراح قلب برای انجام یک عمل ضروری علاوه بر هزینه بیمارستان، ۱۰۰ میلیون تومان «زیرمیزی» خواسته است؛ در حالی که به گفته او، خانواده‌اش حتی در تامین یک وعده غذای روزانه مشکل دارد.

مخاطب دیگری نوشت هنگام مراجعه به ستاد علوم پزشکی لرستان، برای انجام امور اداری با درخواست رشوه روبه‌رو شده است.

او این وضعیت را نشانه تبدیل فساد اداری به «یک معضل جدی» در این مجموعه توصیف کرد.

پدیده زیرمیزی در نظام درمان پیش‌تر نیز خبرساز شده است.

آذر ۱۴۰۴، جلیل حسینی، معاون آموزشی وقت وزارت بهداشت، پس از انتشار نامه مادر بیماری که او را به درخواست پنج سکه طلا برای انجام جراحی متهم کرده بود، از سمت خود کناره‌گیری کرد.

شهریور همان سال، سلام ستوده، عضو کمیسیون بهداشت مجلس، گفت زیرمیزی «نظام سلامت را بی‌آبرو کرده است».

مخاطبان یادآوری کردند از مدرسه و بیمارستان تا خدمات آب، برق و گاز، تامین بخشی از هزینه‌ها عملا به مراجعه‌کنندگان منتقل شده و دریافت «کمک مردمی»، «زیرمیزی»، «شیرینی» و رشوه به بخشی از روند دریافت خدمات تبدیل شده است.

شهروندی در توصیف این وضعیت هشدار داد فساد زمانی «سیستماتیک» می‌شود که مدیر مدرسه به‌دنبال تامین هزینه‌ها از طریق «کمک‌های مردمی» باشد، پزشک دستمزد خود را با زیرمیزی بگیرد و مامور آب، برق یا گاز هنگام نصب تجهیزات «شیرینی» بخواهد.