جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، گفت واشینگتن با مسعود پزشکیان و عباس عراقچی در حال مذاکره است، اما پس از کشته شدن علی خامنهای در حملات آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ، روشن نیست رییس دولت و وزیر خارجه جمهوری اسلامی تا چه اندازه در ساختار قدرت ایران اختیار دارند.
ونس در مصاحبه اختصاصی با رویترز که سهشنبه ۱۴ مهر منتشر شد، گفت: «یکی از مسائلی که متوجه شدیم این است که کاملا روشن نیست در کشورشان چگونه تصمیمگیری میشود.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، نیز در روزهای گذشته به موضوع تردید آمریکا درباره ساختار قدرت در ایران اشاره کرده بود. او سهشنبه در اظهار نظری مشابه «بزرگترین مشکل» در قبال ایران را اینطور توصیف کرد: «هیچکس نمیداند چه کسی این کشور را اداره میکند.»
در مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه ۱۲ مهر در نشست خبری هفتگی خود گفت مقامهای آمریکایی بهخوبی میدانند طرفهای ایرانی مذاکره چه کسانی هستند و نظام تصمیمگیری در ایران چگونه کار میکند.
ونس که از مدتها پیش به مشارکت آمریکا در جنگهای خارجی بدبین بوده، نقشی محوری در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ ایران بر عهده گرفته است. او در رسیدن به یادداشت تفاهمی که ۲۷ خرداد امضا شد و بهسرعت از هم پاشید، فعالانه درگیر بود.
- 
ونس پیشتر در تیرماه، در گفتوگو با پادکست «تجربه جو روگن»، رویکرد واشینگتن در قبال تهران را ترکیبی از دیپلماسی، فشار اقتصادی و استفاده محدود از نیروی نظامی توصیف کرده بود. او از مذاکره با نیروهایی که در ساختار جمهوری اسلامی «عملگرا» میخواند دفاع کرده و با اعزام گسترده نیروی زمینی برای تغییر حکومت ایران مخالفت کرده بود.
این رویکرد منتقدانی نیز دارد. مارک تیسن، ستوننویس واشینگتنپست، توافق حاصل از مذاکرات ونس را عامل گرفتار شدن آمریکا در چرخه مذاکره، نقض توافق و حملات تلافیجویانه دانسته بود.
درخواست کاهش «معنادار» ظرفیت غنیسازی
ونس در مصاحبه تازه خود تاکید کرد ایران برای برآورده کردن خواستههای آمریکا و پایان دادن به جنگ هفتماهه دو کشور، باید ظرفیت غنیسازی هستهای خود را بهطور «معناداری» کاهش دهد. به گفته او، هر توافقی مستلزم کاهش عملی این ظرفیت است و اطمینان دادن درباره کاهش فعالیتهای هستهای در آینده کافی نیست.
او خطاب به جمهوری اسلامی گفت: «اگر سلاح هستهای نمیخواهید، پس چرا به سوخت غنیشده با خلوص ۶۰ درصد نیاز دارید؟ و اگر میخواهید تعهد خود را به نساختن سلاح هستهای نشان دهید، سوخت با غنای بالا تولید نکنید. این شرطی اولیه و بسیار اساسی است.»
- 
معاون رییسجمهوری آمریکا افزود اگر تهران بخواهد تعهد خود را به نساختن سلاح هستهای نشان دهد، باید اقدامی معنادار برای کاهش ظرفیت غنیسازی انجام دهد.
ایران و آمریکا در هفتههای اخیر پیشنهادهایی برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، از مسیرهای حیاتی انتقال انرژی در جهان، مبادله کردهاند. ترامپ تازهترین پیشنهاد تهران را رد کرد و هشدار داد عملیات نظامی ممکن است پس از انتخابات میاندورهای تشدید شود.
ونس گفت آمریکا همچنان آماده دستیابی به توافق است، اما ایران باید در زمینه هستهای امتیازهای عملی و مشخصی بدهد. او تاکید کرد: «قرار نیست ما عمل کنیم و در مقابل فقط حرف بشنویم.»
او همچنین گفت برای ارزیابی وضعیت میدان نبرد، شخصا با فرماندهان میدانی گفتوگو کرده است. ونس نگرانیها درباره کمبود مهمات حیاتی را رد کرد و افزود نیروهای ایرانی، هرچند گاه میتوانند کشتیهای تجاری را در تنگه هرمز هدف قرار دهند، در مجموع قادر نیستند مانع صادرات انرژی از این آبراه شوند.
سایه هزینههای جنگ ایران بر کارزار انتخاباتی جمهوریخواهان
به نوشته رویترز، جنگ و هزینه ماهانه سه میلیارد دلاری آن به یکی از موضوعات اصلی کارزارهای انتخاباتی تبدیل شده است. افزایش قیمت انرژی، ترامپ و جمهوریخواهان را در ایالتهای دارای رقابت نزدیک که نتیجه انتخاباتشان تعیینکننده کنترل کنگره است، در موضع دفاعی قرار داده است.
ونس تلاش کرده از شدت انتقادها به نحوه مدیریت جنگ از سوی ترامپ بکاهد و به رایدهندگان گفته است نباید اجازه دهند این مساله مانع حمایتشان از جمهوریخواهان در انتخابات آبان شود.
او در آلاسکا برای حمایت از دن سالیوان، سناتور جمهوریخواه، سخنرانی کرد که برای حفظ کرسی خود رقابتی تنگاتنگ با مری پلتولا، رقیب دموکراتش، دارد. ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری ۱۴۰۳ در این ایالت با اختلاف ۱۳ درصدی پیروز شد، اما افزایش هزینههای روزمره زندگی، نتیجه رقابت را نامطمئن کرده است.
ونس پیش از مصاحبه با رویترز، بخش عمده سخنرانی خود را به نگرانیها درباره هزینههای زندگی، بهویژه انرژی، اختصاص داد. موقعیت جغرافیایی دورافتاده آلاسکا باعث گرانی کالاهای مصرفی شده و تولید انرژی نیز از صنایع اصلی این ایالت است.
هنگامی که سالیوان نزدیک بود ونس را بهجای معاون رییسجمهوری، رییسجمهوری آمریکا معرفی کند، حاضران با صدای بلند به تشویق پرداختند. ونس یکی از گزینههای اصلی جمهوریخواهان برای جانشینی ترامپ در کاخ سفید به شمار میرود.
با این حال، او به رویترز گفت هنوز درباره نامزدی در انتخابات ریاستجمهوری ۱۴۰۷ تصمیم نگرفته است: «من ذاتا آدمی هستم که کارها را به تعویق میاندازم. واقعا هنوز زیاد به این موضوع فکر نکردهام.»