مردم اسرائیل تا پنج آبان برای انتخاب نمایندگان پارلمان رای میدهند. این انتخابات میتواند به ادامه نخستوزیری نتانیاهو یا تغییر دولت منجر شود. در اسرائیل نخستوزیر مستقیما با رای مردم انتخاب نمیشود و تشکیل دولت به تعداد کرسیهای احزاب و توانایی آنها در ایجاد ائتلاف بستگی دارد.
انتخابات بیستوششمین دوره پارلمان اسرائیل، موسوم به «کنست»، سهشنبه پنجم آبان برگزار میشود. بیشتر حوزههای رایگیری از ساعت هفت صبح تا ۱۰ شب به وقت اسرائیل (۸:۳۰ تا ۲۳:۳۰ به وقت ایران)، باز خواهند بود.
شهروندان اسرائیلی که دستکم ۱۸ سال دارند، از حق رای برخوردارند. این حق شامل شهروندان عرب اسرائیل نیز میشود.
مردم اسرائیل چگونه رای میدهند؟
در اسرائیل، رایدهندگان به جای انتخاب مستقیم نخستوزیر، به فهرست نامزدهای احزاب و ائتلافهای انتخاباتی رای میدهند.
هر رایدهنده یک برگه متعلق به حزب یا فهرست مورد نظرش را انتخاب میکند، آن را داخل پاکت قرار میدهد و پاکت را به صندوق میاندازد.
اسرائیل برای انتخابات پارلمانی یک حوزه انتخابیه سراسری محسوب میشود؛ به این معنا که برخلاف نظامهای حوزهمحور، رایدهندگان نماینده مشخصی را برای شهر یا منطقه خود انتخاب نمیکنند.
۱۲۰ کرسی پارلمان چگونه تقسیم میشود؟
کنست اسرائیل ۱۲۰ کرسی دارد که میان فهرستهای انتخاباتی، متناسب با آرای آنها تقسیم میشود.
با این حال، هر حزب یا فهرست برای ورود به پارلمان باید دستکم ۳.۲۵ درصد آرای معتبر را به دست آورد. فهرستهایی که به این حدنصاب نرسند، هیچ کرسیای دریافت نمیکنند.
کرسیهای پارلمان با استفاده از یک فرمول انتخاباتی میان فهرستهای واجد شرایط توزیع میشود و شمار نمایندگان هر فهرست بر اساس جایگاه نامزدها در فهرست آن مشخص خواهد شد.
نخستوزیر بعدی چگونه انتخاب میشود؟
یکی از مهمترین ویژگیهای نظام سیاسی اسرائیل این است که کسب بیشترین رای یا بیشترین کرسی، به تنهایی به معنای تشکیل دولت نیست.
برای تشکیل دولتی با اکثریت پارلمانی، احزاب تلاش میکنند ائتلافی با حمایت دستکم ۶۱ نماینده از مجموع ۱۲۰ نماینده کنست تشکیل دهند.
پس از انتشار نتایج رسمی انتخابات، رییسجمهور اسرائیل حداکثر هفت روز فرصت دارد تا با نمایندگان احزاب راهیافته به پارلمان مشورت کند و مسئولیت تشکیل دولت را به یکی از اعضای کنست بسپارد.
این فرد لزوما رهبر حزبی نیست که بیشترین کرسی را به دست آورده است، بلکه معمولا کسی انتخاب میشود که بیشترین شانس را برای تشکیل ائتلاف و کسب رای اعتماد پارلمان داشته باشد.
فرد مامور تشکیل دولت ابتدا ۲۸ روز فرصت دارد تا با احزاب دیگر مذاکره کند و دولت خود را تشکیل دهد. رییسجمهور میتواند این مهلت را حداکثر ۱۴ روز دیگر تمدید کند.
پس از تشکیل ائتلاف، دولت پیشنهادی به کنست معرفی میشود و پس از کسب رای اعتماد، نخستوزیر و وزیران کار خود را آغاز میکنند.
مهمترین احزاب و رقبای انتخاباتی چه کسانی هستند؟
در انتخابات امسال ۳۸ فهرست انتخاباتی ثبت شدهاند، اما رقابت اصلی میان چند حزب و ائتلاف مهم جریان دارد.
حزب راستگرای لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر کنونی اسرائیل، برای ادامه حضور در قدرت رقابت میکند.
در مقابل، حزب «یاشار» به رهبری گادی آیزنکوت، رییس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، و فهرست «با هم» به رهبری نفتالی بنت و با حضور یائیر لاپید، دو نخستوزیر پیشین، از رقبای اصلی لیکود هستند.
حزب راستگرای «قدرت یهودی» به رهبری ایتامار بنگویر و فهرست «صهیونیسم دینی-زهوت» به رهبری بتسلئل اسموتریچ و موشه فایگلین نیز در انتخابات حضور دارند.
در کنار آنها، احزاب مذهبی «شاس» و «یهودیت توراتی»، حزب راست سکولار «اسرائیل خانه ما»، حزب چپگرای «دموکراتها» و دو فهرست انتخاباتی «فهرست مشترک» و «رعام» از دیگر بازیگران این رقابت هستند.
نتایج انتخابات چه زمانی مشخص میشود؟
رایگیری در بیشتر حوزهها ساعت ۱۰ شب به وقت اسرائیل پایان مییابد و پس از بسته شدن صندوقها، شبکههای تلویزیونی نتایج نظرسنجیهای خروج از صندوق را منتشر میکنند.
این نظرسنجیها برآوردی اولیه از نتیجه انتخابات هستند و نباید با شمارش واقعی آرا اشتباه گرفته شوند.
شمارش آرا از شب انتخابات آغاز میشود و با انتشار تدریجی نتایج، ترکیب احتمالی پارلمان روشنتر خواهد شد.
بر اساس جدول زمانی کمیسیون مرکزی انتخابات اسرائیل، نتایج رسمی حداکثر تا ۱۳ آبان (چهارم نوامبر) منتشر خواهد شد.
با این حال، حتی پس از مشخص شدن نتایج، ممکن است مذاکرات احزاب برای تشکیل ائتلاف و تعیین نخستوزیر جدید چند هفته طول بکشد.
نتانیاهو تا چه زمانی نخستوزیر خواهد ماند؟
برگزاری انتخابات به معنای پایان فوری نخستوزیری نتانیاهو نیست.
بر اساس قوانین اسرائیل، دولت مستقر تا زمان تشکیل دولت جدید بهعنوان دولت انتقالی به فعالیت خود ادامه میدهد.
بنابراین، حتی اگر احزاب مخالف نتانیاهو اکثریت کرسیهای پارلمان را به دست آورند، او تا زمان آغاز به کار دولت جدید همچنان نخستوزیر خواهد بود.