خبرگزاری رویترز در گزارشی تحلیلی به‌نقل از سیاست‌گذاران منطقه‌ای و تحلیلگران نوشت انتخابات هفته آینده اسرائیل ممکن است به تغییر رهبر این کشور منجر شود، اما راهبردهای اصلی این کشور را از جمله در قبال جمهوری اسلامی تغییر نخواهد داد.

به‌نوشته رویترز، فارغ از نتیجه انتخابات، جمهوری اسلامی همچنان دشمن اصلی اسرائیل باقی خواهد ماند، استفاده از نیروی نظامی همچنان ابزار ترجیحی این کشور خواهد بود و تشکیل کشور مستقل فلسطین نیز چشم‌اندازی دور از دسترس خواهد داشت.

در این گزارش که چهارشنبه ۲۹ مهر منتشر شد، گفته شده دلیل این وضعیت آن است که حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ گروه حماس به جوامع مسکونی جنوب اسرائیل و جنگ‌های غزه، لبنان و ایران، فرض‌های راهبردی زیربنای سیاست اسرائیل را بیش از پیش تثبیت کرده‌اند.

به‌نوشته رویترز تحلیلگران می‌گویند حتی ممکن است سیاست امنیتی اسرائیل سخت‌گیرانه‌تر شود، زیرا پیروزی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با حمایت شرکای ائتلافی راست افراطی می‌تواند او را به تشدید جنگ با جمهوری اسلامی، تحکیم کنترل اسرائیل بر کرانه باختری اشغالی و به حاشیه راندن بیشتر دیپلماسی ترغیب کند.

دکترین امنیتی اسرائیل اکنون بر سه ستون استوار است: درهم شکستن حکومت ایران، حفظ مناطق حائل در آن سوی مرزهای اسرائیل و استفاده از نیروی نظامی برای بازداشتن دشمنان.

- فایننشال‌تایمز: نتانیاهو برای ازسرگیری حمله گسترده به ایران فشار می‌آورد

به‌گفته تحلیلگران، اختلاف واقعی نه بر سر جهت‌گیری سیاست‌ها، بلکه بر سر شدت اجرای آن‌هاست؛ اینکه اسرائیل با چه میزان تهاجم جنگ‌های خود را پیش ببرد، شهرک‌سازی‌های یهودی‌نشین در کرانه باختری را تا چه اندازه گسترش دهد و آیا هیچ‌یک از رهبران این کشور مسیر دیپلماسی را انتخاب خواهند کرد یا نه.

به‌نوشته رویترز از تهران تا ریاض، انتخابات سه‌شنبه پنجم آبان در اسرائیل نه به‌عنوان نقطه عطفی احتمالی، بلکه آزمونی تلقی می‌شود که نشان خواهد داد آیا خاورمیانه در حال ورود به دوره‌ای طولانی از رویارویی است؛ دوره‌ای که در آن جنگ‌ها شدت می‌گیرند و فروکش می‌کنند، اما منازعات اساسی همچنان حل‌نشده باقی می‌مانند.

آویو بوشینسکی، مشاور پیشین بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل، به رویترز گفت: «اگر نتانیاهو انتخاب شود، هر کاری را که فکر کند می‌خواهد انجام دهد، انجام خواهد داد. گسترش شهرک‌سازی‌ها ادامه خواهد یافت. جنگ‌ها علیه ایران، حماس و حزب‌الله نیز ادامه خواهند داشت.»

او افزود: «آنچه اکنون می‌بینید، همان چیزی است که پس از انتخابات نیز خواهید دید؛ شاید حتی با شدت و تهاجم بیشتر. تا زمانی که ایران در چنین وضعیتی قرار دارد، صحبت کردن درباره فلسطین اتلاف وقت است.»

نتانیاهو یک‌شنبه گفت اسرائیل باید «پیشگیری و حمله را بر مهار و دفاع اولویت دهد».

این رویکرد شامل حملات پیش‌دستانه برای خنثی کردن تهدیدهای در حال ظهور، تثبیت جایگاه اسرائیل به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای و به حداکثر رساندن استقلال این کشور در زمینه تسلیحات است.

- ایران در انتخابات اسرائیل؛ نتانیاهو به‌دنبال تغییر رژیم، رقبایش خواهان اقدامات بیشتر

چرا بعید است مسیر سیاست‌ها تغییر کند؟

در انتخابات پیش رو، حزب راست‌گرای لیکود به رهبری نتانیاهو و متحدان ملی‌گرای افراطی آن در برابر مخالفانی قرار گرفته‌اند که حزب یاشار به رهبری گادی آیزنکوت، رییس پیشین ستاد ارتش اسرائیل، هدایتشان می‌کند.

غسان الخطیب، تحلیلگر فلسطینی، چشم‌اندازی برای تغییر بنیادین سیاست اسرائیل در قبال فلسطینی‌ها نمی‌بیند، زیرا هم‌زمان با حرکت افکار عمومی اسرائیل به سمت راست، احزاب سیاسی این کشور برای نمایش مواضع سخت‌گیرانه‌تر با یکدیگر رقابت می‌کنند.

او گفت: «محتوای اصلی سیاست همچنان یکسان است: نه به تشکیل کشور فلسطین و آری به گسترش بیشتر شهرک‌سازی‌ها. همه آن‌ها در این زمینه اتفاق نظر دارند.»

به‌گفته الخطیب، دولتی به رهبری مخالفان نتانیاهو ممکن است برای ترمیم جایگاه بین‌المللی اسرائیل تلاش کند؛ از جمله با مهار بخشی از خشونت شهرک‌نشینان یا پیشبرد گسترش شهرک‌سازی‌ها با تبلیغات و سروصدای کمتر. اما چنین تغییراتی بیش از آنکه تغییری در ماهیت سیاست‌ها باشند، تغییری در شیوه اجرای آن‌ها خواهند بود.

مایکل یانگ، پژوهشگر مرکز خاورمیانه کارنگی، گفت تشکیلات امنیتی اسرائیل و بخش بزرگی از طبقه سیاسی این کشور، دیدگاه راهبردی مشترکی دارند که بر مقابله با ایران، حفظ سیاست «دفاع پیشرو» و تداوم بازدارندگی نظامی متمرکز است. این اشتراک نظر، امکان تغییرات عمده در سیاست‌ها را محدود می‌کند.

یوست هیترمن، پژوهشگر گروه بین‌المللی بحران که در کرانه باختری تحقیقات میدانی انجام داده است، به رویترز گفت افزایش خشونت شهرک‌نشینان، تشدید سرخوردگی فلسطینی‌ها و نبود «افق سیاسی»، شرایطی انفجارآمیز ایجاد کرده است که در آن حتی یک جرقه کوچک می‌تواند به خیزشی گسترده‌تر منجر شود.

- ترامپ در آستانه انتخابات اسرائیل حمایت کامل خود را از نتانیاهو اعلام کرد

«اختاپوس زهرآگین»

برخی سیاست‌گذاران منطقه‌ای این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا رویارویی اسرائیل با جمهوری اسلامی، صرف‌نظر از اینکه چه کسی در انتخابات پیروز شود، به اصل محوری شکل‌دهنده ساختار امنیتی خاورمیانه تبدیل شده است یا نه.

تمجید دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، از نتانیاهو به‌عنوان یک «نخست‌وزیر جنگجوی بزرگ»، این انتظار را تقویت کرده است که رهبر اسرائیل در صورت باقی ماندن در قدرت، برای به پایان رساندن کارزار علیه تهران تلاش خواهد کرد.

نتانیاهو آشکارا اعلام کرده است که اهداف او فراتر از مهار ایران است و سرنگونی حاکمان روحانی این کشور را نیز در بر می‌گیرد.

او در سخنرانی این هفته خود گفت: «به پایان رساندن ماموریت یعنی سرنگون کردن رژیم تروریستی ایران، سرِ اختاپوس زهرآگین.»

با این حال، تحلیلگران نظامی و سیاسی تردید دارند که بدون تهاجم زمینی مشترک آمریکا و اسرائیل، بتوان تهران را وادار کرد از آنچه منافع امنیتی بنیادین خود می‌داند، در نبردی که از نگاه جمهوری اسلامی ماهیتی موجودیتی دارد، دست بکشد.

رهبران جمهوری اسلامی پس از پشت سر گذاشتن ماه‌ها جنگ، ممکن است بر این محاسبه تکیه کرده باشند که می‌توانند بیش از مخالفان خود دوام بیاورند و هم‌زمان از طریق متحدان منطقه‌ای خود به اعمال فشار ادامه دهند.

مایکل یانگ گفت: «این یک باتلاق است. ایرانی‌ها می‌توانند بیشتر از ترامپ دوام بیاورند.»

به‌گفته تحلیلگران، حزب‌الله در لبنان و حماس در غزه تضعیف شده‌اند، اما شبکه گسترده‌تر گروه‌های هم‌سو با جمهوری اسلامی همچنان پابرجا مانده است و این درگیری حتی می‌تواند عزم تهران را برای دستیابی به بازدارندگی هسته‌ای تقویت کند.

با وجود تمام نگرانی‌هایی که نتانیاهو در جهان عرب ایجاد می‌کند، برخی رهبران کشورهای خلیج فارس همچنان او را سیاستمداری در اسرائیل می‌دانند که بیش از دیگران احتمال دارد فشار بر ایران را حفظ کند.

این وضعیت آن‌ها را با معضلی روبه‌رو کرده است. آن‌ها با سیاست‌هایی که توسعه‌طلبانه می‌دانند و از سوی نتانیاهو دنبال می‌شود مخالف‌اند، اما در عین حال خواهان مهار نفوذ ایران هم هستند.

عبدالعزیز صقر، رییس مرکز پژوهش‌های خلیج فارس، به رویترز گفت: «سیاست‌های نتانیاهو در غزه، کرانه باختری، سوریه و لبنان زیان‌بار است. در مورد ایران، پیش از آنکه درگیری بیش از این تشدید شود، دستیابی به یک توافق ضروری است. اگر نقش ایران مهار نشود، ممکن است منطقه به سوی ۵۰ سال سلطه ایران حرکت کند.»