پرسش ایراناینترنشنال در اینستاگرام درباره دلیل غیبت مجتبی خامنهای، موجی از پاسخهای طنزآمیز، کنایههای سیاسی و شوخی با سرنوشت او به دنبال داشت. کاربران از «غیبت صغرا»، خیس شدن «مقوا» و «ارور ۴۰۴» گفتند.
ایراناینترنشنال در صفحه اینستاگرام خود از مخاطبان پرسید به نظرشان دلیل غیبت مجتبی خامنهای چیست.
حدود ۱۴ هزار کامنت در بخش نظرات این پست ثبت شد، اما پاسخها بیشتر از آنکه تحلیل سیاسی یا طرح گمانهزنی جدی درباره دلیل غیبت سومین رهبر جمهوری اسلامی باشند، شوخی با زنده بودن و محل اختفایش بود.
مجتبی ایز دد!
پرتکرارترین واکنشها به «مرگ» مجتبی خامنهای اشاره داشت؛ آن هم با لحنی آشنا.
چند کاربر با ادبیاتی مشابه، عبارات «موشتبا ایز دد» و «مقوا ایز دد» را نوشتند.
این جملهها یادآور عبارت معروف دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، است که نهم اسفند، وقتی خبر مرگ علی خامنهای را اعلام میکرد، با تأنی گفت: «آیتالله … خامنهای … ایز دد.»
به نظر میرسد مخاطبان فرمول را حفظ کردهاند و فقط اسم پدر را با پسر عوض کردهاند.
چندین نفر یک میم و کلیپ طنز معروف قدیمی را دستمایه شوخی خود قرار دادند که در آن فردی به زبان گیلکی میگوید: «خونسردی خود را حفظ کنید، … خلبان بمرده.»
این دسته از کاربران درباره این غیبت به شکل خلاصه نوشتند: «مجتبی بمرده ….»
پس از معرفی مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی، غیبت او و منتشر نشدن تصویر یا صدای تازه از او، به گمانهزنیهایی درباره وضعیت جسمیاش دامن زد.
از همان زمان شوخیهایی حتی با موجودیت رهبر جدید شکل گرفت.
در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال برخی نیز کوتاهتر و بیتعارفتر نوشتند که «پودر شده …»، «چون وجود نداره» یا «مگه مجتبی وجود داره؟» ….
یک نفر با اشاره به ترانه داریوش اقبالی گفت «چون اون که رفته، دیگه هیچوقت نمیآد» و دیگری با استفاده از ادبیاتی مذهبی برای اشاره به مرگ افراد نوشت: «انا لله و انا الیه راجعون …»
- 
رهبر مقوایی
بخش بزرگی از پیامها به ویدیوی وایرالشدهای برمیگردد که اسفند سال گذشته منتشر شد و در آن، ماکتی مقوایی از مجتبی خامنهای دیده میشد.
از آن زمان، لقب «مقوا» برای او بهکار میرود و حالا مخاطبان از همین لقب، دلیل غیبت ساختهاند.
یک کاربر نوشت: «موشتباه حالش خوب نیست، بارون اومده مقواش خیس شده.»
دیگری سادهتر درباره دلیل غیبت نوشت: «رطوبت شدید هوا.»
بنمایه هر دو شوخی، مرگ احتمالی مجتبی خامنهای و تبلیغات دروغین جمهوری اسلامی درباره موجودیت اوست.
شهروند دیگری نوشت: «رهبرشون رو کشتن/ مقوا جاش گذاشتن.»
آبوهوا تنها تهدید مقوا نبوده و شوخیها هم فقط به مرده بودن مجتبی خامنهای محدود نشده است.
یک کاربر با اشاره به ماهها فاصله بین مرگ و دفن علی خامنهای و شوخی نگهداری او در جای سرد، نوشت «تو فریزره» و دیگری با اشاره به شوخیها درباره تکهتکه شدن بدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، نوشت «کتلت شده».
موشتبار، موشتباه و رهبر هوش مصنوعی
نامهایی مثل «موشتباه» و «موشتبار» هم در پیامها دیده میشود.
علی خامنهای پیش از جنگ ۴۰ روزه و مرگش، بهخاطر ماندن در پناهگاهی زیرزمینی از سوی منتقدان «موش» خوانده میشد.
مخاطبان حالا این لقب را به پسر او هم دادهاند.
یکی از کاربران ریشه غیبت را در همین توصیف دیده و فقط یک کلمه نوشته است: «ترس.»
گروه دیگری از پیامها به متنهای مکتوب منتسب به مجتبی خامنهای پرداختهاند.
این متنها پیشتر نیز مسخره شدهاند و برخی با توجه به لحن و ادبیاتشان، گفتهاند ساخته هوش مصنوعی هستند.
وقتی مدتی پیامی از او منتشر نشد، شوخی تازهای شکل گرفت: «اشتراکش تموم شده.»
کاربران دیگری هم همین خط را ادامه دادهاند: «داره نسخه جدیدش تولید میشه» یا «ارور ۴۰۴ داده».
ارور ۴۰۴ (Not Found) یعنی صفحه یا نشانی اینترنتی مورد نظر وجود ندارد یا حذف شده است.
ایراناینترنشنال پنجم شهریور نیز از فراگیر شدن همین شوخی خبر داده بود.
یکی از کاربران، آن زمان پرسیده بود: «یک زمانی مجتبی یک بیانیهای میداد، الان همان هم نمیدهد. اشتراکش تمام شده؟»
اوایل مهر پیام تازهای از سوی مجتبی خامنهای منتشر شد که در آن گفت جمهوری اسلامی بر اساس «محاسبات الهی» قدرت اول جهان است.
همان زمان، شماری از شهروندان او را رهبر هوش مصنوعی و فردی ترسو خواندند که حتی جرات ندارد از زیرزمین و مخفیگاه خود بیرون بیاید.
در واکنش به تداوم این غیبت، کاربری برای ایراناینترنشنال نوشت: «خجالتیه.»
این دسته از پیامها نشان میدهند اگر قرار باشد کسی غایب بماند، دستکم باید «دلیل فنی یا شخصی و شخصیتی» داشته باشد.
غیبت صغرا و رقابت با امام زمان
عدهای هم از ادبیات مذهبی حکومت استفاده کردهاند و غیبت «خامنهای جونیور» را به باورهای مذهبی پیوند زدهاند.
یک نفر نوشت «غیبت صغرا»؛ اشاره به دورهای در باور شیعی که امام دوازدهم از دید عموم پنهان بود و از طریق نایبان خاص با مردم ارتباط داشت.
دیگری نوشت: «میخواد بعد سالها برگرده اعلام کنه امام زمانم.»
کاربری هم همین مضمون را به این ترتیب توضیح داد: «دلیل غیبت رقابته؛ امام زمان رقیب اصلیشه.»
و دیگری گفت: «… به همون دلیلی که مهدی رو امام زمان اعلام کردن.»
جمعبندی شهروندان این بود که اگر قرار است کسی ناپدید شود، سابقه این کار در سنت خودشان هم هست.
مجتبی خامنهای از زمان معرفی به رهبری در اسفند ۱۴۰۴، در انظار عمومی ظاهر نشده و پیامهای او عمدتا بهصورت مکتوب منتشر شدهاند.
مقامهای جمهوری اسلامی درباره ادامه فعالیت او سخن گفتهاند، اما این توضیحات مانع ادامه شوخیها درباره غیبتش نشده است.
گواهی پزشکی و غیبت موجه
شاید دوستانهترین دسته پیامها مربوط به آنهایی باشد که غیبت را با زبان اداری و مدرسهای توصیف کردهاند.
کاربری نوشت: «گواهی پزشکی برا غیبتش داره.»
دیگری تاکید کرد: «غیبت غیرموجهه! باید گواهی پزشکی بیاره.»
یک کاربر هم در جایگاه والدی که از فرزند دانشآموزش هنگام مواجهه با بازخواست به دلیل غیبت دفاع میکند، گفت: «آقا بار آخرشه، قول میده دیگه تکرار نشه.»
تا این لحظه هیچ مقام رسمیای در ایران درباره دلیل غیبت مجتبی خامنهای توضیحی ارائه نکرده است، اما حتی اگر غیبت رهبر سوم جمهوری اسلامی منطقی جلوه کند یا تصویری مستند از او منتشر شود، باز هم احتمالا نظرات کاربران همچنان همینقدر خلاق و همراه با طنازی خواهد بود.