شماری از مستاجران در پیامهایی به ایراناینترنشنال از افزایش سه برابری اجاره یا ودیعه خانه نسبت به سال قبل خبر دادند. برخی گفتند برای تامین اجاره ناچارند بخش عمده درآمدشان را صرف هزینه مسکن کنند و گروهی، از احتمال بیخانمان شدن یا اجبار به تخلیه خانههایشان خبر دادند.
ایراناینترنشنال در صفحه اینستاگرام خود از مخاطبان پرسید: «اجاره خانهتان نسبت به سال قبل چقدر افزایش داشته است؟»
در میان پاسخهای رسیده، افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی و دو تا سه برابری اجارهبها بارها تکرار شده است.
شماری از مخاطبان نیز از افزایش چهار تا پنج برابری برخی هزینههای مسکن خبر دادند.
این روایتها از شهرهای بزرگ تا شهرستانها، از تهران و کرج تا اهواز، تبریز، شیراز، لاهیجان و استان سیستان و بلوچستان و دیگر مناطق ایران را در برمیگیرد.
- 
جهش چند میلیونی اجارهها
یکی از مخاطبان نوشت اجاره ماهانه خانهاش از هفت میلیون به ۲۱ میلیون تومان رسیده و شهروند دیگری در کرج گفت اجاره او از پنج میلیون به ۱۳ میلیون تومان افزایش یافته است.
مخاطبی در ماهشهر نیز از دو برابر شدن اجاره ماهانه خبر داد و گفت این رقم از چهار میلیون به هشت میلیون تومان رسیده است.
شهروندی در لاهیجان گفت اجاره یک سوییت از پنج میلیون به ۱۰ میلیون تومان رسیده و صاحبخانه تنها یکچهارم مبلغ پیشپرداخت را به او بازگردانده است.
این ارقام بسیار بالاتر از سقفهای اعلامشده است.
سقف مجاز افزایش اجارهبها در سال جاری ۲۷ درصد تعیین شده است.
بر پایه قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجارهبها، اگر موجر سقف را رعایت نکند، مستاجر تا پنج سال پس از پایان قرارداد میتواند شکایت کند. اما در عمل و در زمین واقعیت، هیچگاه این قوانین مدنظر قرار نگرفتهاند.
یکی از مخاطبان در شیراز نوشت: «پارسال ۱۰۰ میلیون تومان رهن و ماهانه ۱۴ میلیون تومان اجاره میدادم،امسال برای یک زیرزمین یکخوابه باید ۲۵۰ میلیون تومان پول پیش و ماهانه ۲۵ میلیون تومان کرایه بدهم.»
در بیشتر پیامها، افزایش دو تا سه برابری اجارهبها گزارش شده و ارقام به هم نزدیک هستند. با این حال، در برخی موارد افزایشها فاصله معناداری با این الگوی غالب دارند.
یکی از پاسخدهندگان در تبریز افزایش اجاره خود را ۲۵ درصد و مخاطب دیگری در مشهد، ۶۰ درصد اعلام کرد.
شهروندی در اهواز نیز از افزایش ۵۰۰ درصدی مجموع رهن و اجاره خبر داد.
- 
جهش ودیعه و تهدید به تخلیه
افزایش هزینه مسکن تنها به اجاره ماهانه محدود نیست. شماری از مستاجران گفتند مالکان علاوه بر افزایش اجاره، خواستار چند برابر شدن مبلغ ودیعه شدهاند.
یکی از مخاطبان نوشت: «۸۰۰ میلیون تومان رهن داده بودم. امسال صاحبخانه گفت یا دو میلیارد تومان بده یا تخلیه کن.»
شهروندی گفت ودیعه خانهاش از ۲۰۰ میلیون به ۸۰۰ میلیون تومان رسیده است و مخاطبی در شیراز نیز از افزایش مبلغ رهن از ۵۰۰ میلیون به سه میلیارد تومان خبر داد.
برآورد وزارت راه و شهرسازی در سال ۱۴۰۵ حدود هفت میلیون خانوار مستاجر در ایران است؛ معادل تقریبی ۲۲ میلیون نفر با احتساب متوسط اندازه خانوار.
بر اساس آخرین گزارشهای مرکز آمار، تورم نقطهبهنقطه اجاره مسکن در شهریور ۱۴۰۵ برابر با ۳۲.۸ درصد بوده؛ یعنی شاخص اجاره نسبت به شهریور ۱۴۰۴ این اندازه افزایش داشته است.
همان گزارش، تورم سالانه اجاره را ۳۲.۲ درصد اعلام کرده است. این عدد میانگین ۱۲ ماه منتهی به شهریور ۱۴۰۵ را با میانگین ۱۲ ماه پیش از آن مقایسه میکند.
با این حال تجربه شهروندان تفاوت معناداری با ارقام اعلام شده از سوی دولت دارد.
شهروندی گفت با وجود شش سال سکونت در یک خانه، هنگام تمدید قرارداد با چهار برابر شدن ودیعه و دو برابر شدن اجاره مواجه شد.
شهروندی درباره یک خانه ۹۰ متری نوشت مبلغ رهن از ۵۰۰ میلیون به ۸۰۰ میلیون تومان و اجاره ماهانه از ۲۶ میلیون به ۵۰ میلیون تومان افزایش یافته است.
در لنگرود گیلان نیز مخاطبی از سه برابر شدن مبلغ ودیعه و افزایش دو میلیون تومانی اجاره خبر داد.
- 
کرایه خانه از مجموع دستمزد اعضای خانواده بیشتر است
در کنار افزایش قیمتها، فشار اجارهبها بر درآمد خانوارها از موضوعات پرتکرار پاسخهاست.
یکی از مخاطبان نوشت: «سه نفر کار میکنیم تا اجاره خانه را دربیاوریم.»
شهروند دیگری گفت ۲۰ روز کار میکند تا اجاره را بدهد، ۱۰ روز کار میکند تا قبوض را پرداخت کند و در پایان اگر چیزی باقی بماند، «خرج یک لقمه نان میشود».
مخاطبی دیگر که از بیکاری خود خبر داد، نوشت با وجود نداشتن شغل، باید ۲۵۰ میلیون تومان ودیعه و ماهانه ۲۰ میلیون تومان اجاره بپردازد.
ایراناینترنشنال پیشتر گزارش داده بود شکاف میان درآمد و هزینه مسکن شیوه زندگی را هم تغییر داده است: مستاجرانی از تهران به شهرهای ارزانتر یا حاشیهها رفتهاند، به خانه پدر و مادر برگشتهاند یا آپارتمانهای کوچکتر را با دیگران شریک شدهاند.
برخی دیگر نیز ابراز نگرانی کردند با این روند افزایش کرایه خانه، تورم شدید و عقب ماندن دستمزدها از مخارج زندگی، نگرانند که به زودی «بیخانمان» و «کفخواب» شوند.
شهروندی که با افزایش سه برابری اجاره مواجه شده، اعلام کرد ناچار است خانه را تخلیه کند.
این فشار به مستاجران واحدهای تجاری نیز رسیده است.
یک کاسب گفت اجاره مغازهاش سه برابر شده و باید آن را تخلیه کند.
در میان پاسخها، برخی مستاجران از عملکرد مالکان انتقاد کردند، اما شهروند دیگری نوشت: «سیستم مشکل دارد؛ مستاجر و صاحبخانه هر دو از آینده میترسند.»
- 
هشدار یک فعال صنفی درباره فشار نفسگیر اجاره خانه بر بازنشستگان
محمد احمدی، فعال صنفی بازنشستگان، ۳۰ مهر به خبرگزاری ایلنا گفت بخش بزرگی از درآمد بازنشستگان صرف اجاره میشود و پول چندانی برای هزینههای روزمره باقی نمیماند.
او گفت اگر مستمری فردی از حدود ۲۲ میلیون تومان به ۳۵ یا ۴۰ میلیون تومان برسد، اما اجاره ماهانه خانه ۲۰ تا ۲۵ میلیون تومان باشد، مشکل معیشتی او همچنان پابرجا میماند.
احمدی اتکا به وام بانکی را برای خانواری که از پس هزینههای روزمره برنمیآید، راهحلی ناکافی خواند؛ چرا که اقساط سنگین ممکن است بدهی تازهای به مشکلات اضافه کند.
او گفت طرحهایی مانند مسکن مهر و مسکن ملی نیز بهتنهایی پاسخگوی نیاز فوری همه مستاجران نیستند؛ بهویژه اگر دسترسی به خانه به دریافت وام و پرداخت اقساط وابسته باشد.
پیشتر شماری از بازنشستگان و مستمریبگیران به ایراناینترنشنال گفته بودند حقوق آنها حتی کفاف اجاره خانه را نمیدهد.
یک بازنشسته از مشهد گفته بود با مستمری ۲۴ میلیون تومانی، ماهانه ۲۱ میلیون تومان اجاره میدهد.