دونالد ترامپ صدور دستور به جیدی ونس برای آغاز «مذاکرات صلح با ایران» را رد کرد و موضوع را کمک به تامین اقلام پزشکی خواند. پیشتر والاستریت ژورنال گزارش داده بود ونس به دستور ترامپ برای احیای مذاکرات صلح به محسن رضایی نامه فرستاده است.
این منابع گفته بودند ونس در پی آن است که ببیند آیا تهران و واشینگتن میتوانند به نقاط مشترکی برسند که ترامپ را از صدور دستور نهایی حملهای کوتاه اما شدید به ایران در هفتههای آینده منصرف کند.
بر اساس گزارش والاستریت ژورنال که ۲۸ اکتبر، برابر با ششم آبان، منتشر شد مخاطب این نامه محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و فرمانده پیشین سپاه پاسداران، است. یکی از منابع آگاه گفته است نامه به دستور ترامپ ارسال شده و رییسجمهوری آمریکا در جریان این تلاش قرار دارد.
ساعتی بعد از انتشار این گزارش، ترامپ صدور دستور به ونس برای آغاز مذاکرات صلح با حکومت ایران را رد کرد. رییسجمهوری آمریکا، در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا به ونس دستور داده برای آغاز مذاکرات صلح با \[حکومت\] ایران گفتوگو کند، گفت: «نه.» او موضوع را کمک به تامین اقلام پزشکی مورد نیاز ایران توصیف کرد.
ترامپ در توضیح پاسخ خود گفت: «ایران برای تامین اقلام پزشکی به کمک نیاز دارد. اساساً موضوع، رساندن این اقلام برای کمک به افرادی است که بیمارند.»
تماسها بر چارچوب مذاکرات متمرکز شده است
طبق گزارش والاستریت ژورنال به گفته یک فرد آگاه، نامه ونس و گفتوگوهای پس از آن میان مقامهای آمریکایی و ایرانی، شامل جزئیات مشخص یک پیشنهاد صلح نبوده و بیشتر بر چارچوب احتمالی مذاکرات تمرکز داشته است.
- 
رضایی هفته گذشته گفته بود حکومت ایران تا زمانی که برخی خواستههای اساسی و مشخصاش برآورده نشود، با واشینگتن مذاکره نخواهد کرد.
این تماسها در حالی صورت گرفته که ترامپ هفته گذشته گفته بود دولتش با حکومت ایران مذاکره نمیکند و از احتمال اقدام قریبالوقوع سخن گفته بود.
سخنگوی ونس از اظهارنظر درباره گفتوگوها خودداری کرده و کاخ سفید نیز پرسشها را به دفتر معاون رییسجمهوری ارجاع داده است. سخنگوی وزارت امور خارجه حکومت ایران گفته از تلاش ونس برای برقراری ارتباط اطلاعی ندارد. نویسندگان گزارش نیز نتوانستهاند برای دریافت پاسخ با رضایی و شورای عالی امنیت ملی تماس بگیرند.
واشینگتن به سراغ چهرهای بانفوذ در ساختار امنیتی رفته است
برخی مقامهای آمریکایی معتقدند مذاکره با چهرههای تندرو حکومت ایران ممکن است نتیجه دیپلماتیک بهتری داشته باشد. به ارزیابی آنان، این چهرهها پس از کشتهشدن شماری از رهبران جمهوری اسلامی در حملات آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ، قدرت بیشتری به دست آوردهاند.
به نوشته این گزارش، رضایی، که در دوران جنگ ایران و عراق فرمانده سپاه بود، از چهرههای بانفوذ و حامی مواضع سختگیرانه در برابر تهدیدهای آمریکا معرفی شده است. او اوایل ماه جاری میلادی گفته بود \[حکومت\] ایران میتواند امارات متحده عربی و همچنین مراکز داده و کابلهای اینترنتی در منطقه را هدف قرار دهد.
- 
برجستهشدن نقش رضایی در تماس با واشینگتن ممکن است جایگاه دیگر طرفهای ایرانی گفتوگو، از جمله عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، و محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای سالامی، را کمرنگ کند.
رضایی یکشنبه گذشته نیز در تهران با مقامهای ارشد امنیتی عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه دیدار کرده است؛ دیداری که اعلام شد با هدف کاهش تنشها که برخلاف بیشتر رایزنیهای پیشین، با حضور مسئولان امنیتی بهجای دیپلماتها برگزار شد.
توافق قبلی بر سر تنگه هرمز دوام نیاورد
ونس در مواضع علنی از جنگ حمایت کرده، اما به گفته منابع این گزارش، در محافل خصوصی درباره طولانیشدن آن ابراز تردید کرده است. او پیش از آغاز عملیات «خشم حماسی» در ماه اسفند، خواستار تلاش دیپلماتیک گستردهتری شده بود.
ترامپ سپس ونس را بهعنوان مذاکرهکننده ارشد تعیین کرد و او دو بار برای دیدار با طرفهای ایرانی و دستیابی به توافقی برای پایاندادن به درگیری به خارج از آمریکا سفر کرد.
این تلاشها در ماه ژوئن، برابر با خرداد، به امضای یک تفاهمنامه انجامید، اما تفاهم دو هفته بعد فروپاشید. اختلاف بر سر تفسیر مفاد مربوط به بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز، دلیل شکست آن عنوان شده است.
اختلاف بر سر امتیازهای هستهای و کاهش فشار اقتصادی ادامه دارد
مذاکرات متناوب با میانجیگری قطر و پاکستان تاکنون نتوانسته بنبست را بشکند. واشینگتن خواهان آن است که ایران در آغاز روند توافق، امتیازهای هستهای بدهد؛ در مقابل، تهران بر کاهش فوری فشار اقتصادی اصرار دارد.
بر اساس این گزارش، آمریکا محاصره اقتصادی بنادر ایران در تنگه هرمز را حفظ کرده است. صادرات نفت از این آبراه ادامه دارد، اما حجم آن برای کاهش قیمتهای بالای انرژی کافی نبوده است.
- 
ترامپ برچیدن برنامه هستهای ایران را از اولویتهای امنیت ملی دوره دوم ریاستجمهوری خود قرار داده و در ماههای گذشته، هم مسیر مذاکره و هم فشار نظامی را دنبال کرده است.
در تهران، عراقچی در پیامی در شبکههای اجتماعی گفته است \[حکومت\] ایران همزمان با آمادگی نیروهای مسلح برای دفاع از کشور، همچنان به دیپلماسی فرصت میدهد.
انتخابات آمریکا بر تلاش دیپلماتیک سایه انداخته است
تماس تازه ونس در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا انجام شده است؛ انتخاباتی که جمهوریخواهان با احتمال ازدستدادن کرسیها و کنترل یک یا هر دو مجلس کنگره وارد آن میشوند. رایدهندگان جنگ ایران و افزایش هزینه سوخت را از دلایل نارضایتی خود از ترامپ و حزب او دانستهاند.
این وضعیت برای ونس نیز اهمیت سیاسی دارد؛ او در این گزارش از مدعیان پیشتاز نامزدی جمهوریخواهان در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ معرفی شده است.
با این حال، ترامپ در روزهای اخیر در گردهماییهای انتخاباتی از احتمال بازگشت به جنگ سخن گفته است. او سهشنبهشب به خبرنگاران گفت ایران خواهان توافق است، اما روند آن را طولانی میکند و افزود که انتظار احتمالی تهران برای نتیجه انتخابات، کمکی به آن نخواهد کرد.