اوکراین میکوشد با پیوستن هرچه سریعتر به اتحادیه اروپا، روند خروج خود را از مدار نفوذ مسکو تکمیل کند، ولی اختلافهای سیاسی، نگرانیهای اقتصادی و کاهش حمایت افکار عمومی اروپا، تحقق این هدف را با موانعی جدی روبهرو کرده است.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۲۰ آبان گزارش داد با وجود ابراز امیدواری برخی رهبران اروپایی به پذیرش اوکراین در چند سال آینده، بیش از ۱۲ دیپلمات و مقام کشورهای عضو در گفتوگوهای خصوصی با این خبرگزاری، چشمانداز محتاطانهتری ترسیم کردهاند.
بر اساس این گزارش، کییف و اتحادیه اروپا پیش از نهایی شدن عضویت اوکراین باید بر موانع بزرگی غلبه کنند.
این چالشها از پیامدهای جنگ و فساد ریشهدار تا هزینههای اقتصادی و تغییر توازن قدرت در اتحادیه اروپا را در بر میگیرد.
- 
چشمانداز مبهم عضویت حتی تا ۱۰ سال دیگر
جرالد کناوس، رییس اندیشکده «ابتکار ثبات اروپا»، گفت در بسیاری از کشورهای اروپایی، سیاستمداران انتظار ندارند اوکراین حتی تا ۱۰ سال دیگر نیز به اتحادیه اروپا بپیوندد.
او افزود هر نشانهای از جدی نبودن اتحادیه در پذیرش اوکراین میتواند روحیه مردم این کشور را تضعیف کند؛ پیامدی که به گفته این تحلیلگر، «هیچکس در اروپا خواهان آن نیست».
رویترز نوشت حتی در پروندههایی با پیچیدگی کمتر، انطباق با معیارهای سیاسی، دموکراتیک و اقتصادی اتحادیه اروپا به سالها مذاکره و اصلاحات قانونی نیاز دارد.
نامشخص بودن سرانجام مناقشه کنونی، سابقه فساد و وسعت اوکراین نیز به دشواریهای مسیر عضویت در اتحادیه اروپا دامن زده است.
یک دیپلمات ارشد اروپایی عضویت اوکراین در چند سال آینده را «غیرواقعبینانه» دانست. دیپلمات دیگری نیز گفت انتخابات سراسری سال آینده در چند کشور اروپایی، فرصت دولتها را برای جلب حمایت از گسترش اتحادیه محدود خواهد کرد.
این تردیدها در حالی مطرح میشود که اوکراین همچنان با حملات روسیه روبهرو است.
سرهی کورتسکی، نخستوزیر اوکراین، ۲۰ آبان اعلام کرد نیروهای روسیه شش پست بزرگ برق در چهار منطقه مرکزی و خطوط راهآهن در شرق و مرکز کشور را هدف قرار دادهاند.
روسیه از اسفند ۱۴۰۰ تهاجم گسترده علیه اوکراین را آغاز کرد؛ جنگی که به خونینترین رویارویی نظامی اروپا پس از جنگ جهانی دوم تبدیل شده است.
کاهش حمایت اروپاییها از عضویت اوکراین
بر اساس نظرسنجی بنیاد آلمانی «برتلسمان» در ماه اکتبر، حمایت ساکنان اتحادیه اروپا از عضویت اوکراین در سالهای آینده به ۴۷ درصد رسیده است؛ در حالی که مارس ۲۰۲۲ این رقم ۶۹ درصد بود.
در فرانسه و لهستان، ۵۷ درصد پاسخدهندگان با چنین چشماندازی مخالفت کردند و در آلمان نیز سهم مخالفان به ۵۹ درصد رسید.
قدرت گرفتن احزاب پوپولیست مخالف پذیرش اوکراین، مانع دیگری است. عضویت هر کشور به تایید هر ۲۷ عضو نیاز دارد و فرانسه نیز احتمالا این موضوع را به همهپرسی خواهد گذاشت.
در مقابل، هئورهی تیخی، سخنگوی وزارت خارجه اوکراین، تاکید کرد پیوستن کشورش به سود اتحادیه است، زیرا اوکراین ارتشی یکمیلیونی، جنگآزموده و آماده نبرد دارد.
رهبران کشورهای بالتیک نیز استدلال میکنند حضور اوکراین با ارتش بزرگ و تجربه جنگ پهپادی، اروپا را قدرتمندتر و امنتر خواهد کرد.
به باور تحلیلگران، با توجه به مخالفت آمریکا با پیوستن اوکراین به ناتو، عضویت در اتحادیه اروپا میتواند مهمترین امید کییف برای دستیابی به پیروزی ژئوپلیتیکی در پایان جنگ باشد و انگیزه اصلاحات دموکراتیک را حفظ کند.
همزمان با انتشار این گزارش، مقامهای روسیه، اوکراین و آمریکا دومین روز مذاکرات صلح را در ابوظبی آغاز کردند.
کییف و واشینگتن گفتوگوهای ۱۹ آبان را «سازنده» توصیف کردند، ولی تاکنون نشانهای از پیشرفت تعیینکننده دیده نشده است.
هزینههای اقتصادی و نگرانی از تغییر توازن قدرت
رویترز در ادامه نوشت اتحادیه اروپا برآورد تازهای از هزینه پذیرش اوکراین منتشر نکرده است. این هزینه به توافق درباره دسترسی به بازار و مقررات دوره گذار بستگی دارد.
مارین لوپن، سیاستمدار راستگرا و پیشتاز رقابت انتخابات ریاستجمهوری سال آینده فرانسه، هشدار داده است عضویت کییف، پاریس را با رقابت ناعادلانه و کاهش سهم یارانههای کشاورزی روبهرو خواهد کرد.
حزب «آلترناتیو برای آلمان» نیز در سپتامبر با ارائه طرحی به پارلمان این کشور، خواستار کنار گذاشتن گزینه عضویت اوکراین شد.
جمعیت حدود ۴۰ میلیونی اوکراین پیش از جنگ، احتمالا این کشور را به پنجمین یا ششمین عضو پرجمعیت اتحادیه تبدیل خواهد کرد.
از آنجا که در بخشی از رایگیریهای اتحادیه، کشورهای پرجمعیتتر وزن بیشتری دارند، کییف نفوذ سیاسی چشمگیری خواهد یافت.
اوکراین همچنین مشمول کمکهای توسعهای قابل توجه خواهد شد و شهروندانش در نهایت حق رفتوآمد و کار در سراسر اتحادیه را خواهند داشت؛ امتیازهایی که ممکن است در دوره گذار محدود یا به تعویق انداخته شوند.
- 
از عضویت وابسته تا مشارکت تدریجی
در پاسخ به این نگرانیها، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، پیشنهاد «عضویت وابسته» اوکراین را مطرح کرده است؛ جایگاهی که حضور مقامهای اوکراینی در نشستهای سران و وزیران را بدون حق رای ممکن میکند.
کییف این پیشنهاد را ناعادلانه میداند، زیرا در تصمیمگیریها سهمی نخواهد داشت.
کمیسیون اروپا تقویت مشارکت تدریجی کشورهای نامزد عضویت در برنامههای انرژی، حملونقل، فناوری دیجیتال و دفاع را پیشنهاد کرده است.
ورود به هر برنامه به احراز معیارهای آن وابسته خواهد بود.
محدود کردن حمایت مالی و ورود محصولات حساس کشاورزی اوکراین به بازار اتحادیه نیز از دیگر پیشنهادهای این کمیسیون است.