مذاکرات اقلیمی سازمان ملل متحد (کاپ ۳۱) در آنتالیا بدون اجماع بر سر متن نهایی پایان یافت. اختلاف بر سر اشاره به سوخت‌های فسیلی، قوت زبان علمی و حمایت مالی از کشورهای آسیب‌پذیر، باعث شد اتحادیه اروپا و چند کشور دیگر، با پیش‌نویس توافق، مخالفت کنند.

خبرگزاری رویترز یک‌شنبه اول آذر گزارش داد کشورها بر سر سرعت گذار به انرژی پاک، نقش جذب کربن و تامین مالی کشورهای در حال‌توسعه، اختلاف داشتند.

مراد کوروم، رییس کاپ ۳۱، گفت برخی طرف‌ها با متن مخالفند و تصمیم‌ها تصویب نشده‌اند.

انتقادها از حذف سوخت‌های فسیلی

نماینده کشور وانواتو گفت متن پیشنهادی با الزامات حقوق بین‌الملل، خواسته‌های علم و نیاز فوری جوامع آسیب‌پذیر، سازگار نیست.

او افزود دولتش نمی‌تواند متنی را بپذیرد که درخواست محدود کردن گرمایش زمین به ۱.۵ درجه سانتی‌گراد را تضعیف کند یا عبور موقت از این حد را بدون مسیر معتبر و سریع برای بازگشت به زیر آن، عادی جلوه دهد.

این نماینده گفت سکوت متن درباره سوخت‌های فسیلی، عامل اصلی بحران اقلیمی، پذیرفتنی نیست.

او افزود: «اجماع نباید هرگز به بهای بقا، حاکمیت و آینده نسل‌های بعدی مردم ما به دست آید.»

نماینده عراق نیز با ابراز نگرانی از آنچه «منحرف شدن از توافق پاریس» خواند، گفت در مذاکرات عباراتی مطرح شده که با روح این توافق ارتباطی ندارد.

مذاکره‌کننده ارشد اقلیمی بریتانیا گفت کشورش تا آخرین لحظه برای رسیدن به نتیجه‌ای متوازن و معتبر تلاش کرده، اما متن روی میز با فوریت عبور از آستانه گرمایش ۱.۵ درجه، ابعاد بحران اقلیمی و پیامدهای آن برای آسیب‌پذیرترین جوامع جهان تناسب ندارد.

او افزود متن، در زمانی که باید اجرای تعهدها سرعت بگیرد، از پشتوانه علمی عقب‌گرد می‌کند و به «کمترین مخرج مشترک» بسنده کرده است؛ حال آن که توافق باید «جاه‌طلبی جمعی و جسورانه‌ای را برای اقدام اقلیمی» نشان می‌داد.

- جنگ ایران و بحران اقتصادی در مرکز  توجه اجلاس اقلیمی سازمان ملل در ترکیه

اعتراض اروپا و کشورهای آسیب‌پذیر

سیگرون یرلو آس‌لاند، وزیر اقلیم نروژ، گفت پیش‌نویس از توافق‌هایی که پیش‌تر حاصل شده‌اند عقب‌تر است.

او تاکید کرد نروژ همچنان به تسریع گذار انرژی، افزایش تامین مالی اقلیمی و سازگاری با تغییرات اقلیمی متعهد است، اما دو تصمیم پیشنهادی رییس اجلاس را نمی‌پذیرد و با تصویب آن‌ها مخالف است.

سمیرا ناوا، وزیر اقلیم دانمارک، گفت اختلاف اتحادیه اروپا بر سر تامین مالی سازگاری با تغییرات اقلیمی نبود و اروپا حاضر بود آن بخش را بپذیرد.

او افزود مساله اصلی کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، حذف سوخت‌های فسیلی از متن و ضعیف بودن زبان علمی آن است.

گروه کشورهای کمتر‌توسعه‌یافته نیز گفت برای دستیابی به نتایجی معنادار که اولویت‌های آسیب‌پذیرترین کشورها را در نظر بگیرد، تلاش کرده است.

این گروه هشدار داد: «نمی‌توانیم عقب‌گرد را بپذیریم.»

نماینده جزایر مارشال گفت این کشور از همه طرف‌ها ناامید شده و پاسخ ارائه‌شده به عبور از آستانه گرمایش، بدترین پاسخ ممکن و در جهت تقویت نفت و گاز بوده است.

او گفت: «ما مجبور به پذیرش راه‌حل‌های ساختگی نخواهیم شد. آینده‌مان را برای منافع سوخت‌های فسیلی به خطر نمی‌اندازیم و نتیجه‌ای را که امنیت و آینده ما را تهدید کند، نمی‌پذیریم.»

اختلاف بر سر نقش نفت و گاز

نماینده روسیه، گفت اگر عرضه نفت و گاز سریع‌تر از تقاضا کاهش یابد، نتیجه کاهش انتشار نخواهد بود، بلکه کمبود، شوک قیمتی، روی آوردن به سوخت‌های آلاینده‌تر و فقر انرژی خواهد بود. پیامدهایی که به گفته او، ابتدا گریبان فقیرترین گروه‌ها را می‌گیرد.

او افزود روسیه با هر‌گونه عبارتی درباره سوخت‌های فسیلی مخالف است.

نماینده عربستان سعودی گفت: «ما معتقدیم تغییرات اقلیمی به همه راه‌حل‌ها نیاز دارد.»

او افزود حذف راه‌حل‌های مشخص از روی میز منطقی نیست.

سخنگوی هیات اتحادیه اروپا گفت این اتحادیه توافق نهایی یا «پیمان آنتالیا» را نمی‌پذیرد؛ اگر در آن حتی اشاره‌ای به سوخت‌های فسیلی، عامل اصلی تغییرات اقلیمی، نشده باشد.

او افزود اروپا با عقب‌گرد در مذاکرات و توافقی که به «سبزنمایی سوخت‌های فسیلی» منجر شود، همراه نخواهد شد.

این سخنگو گفت پیش‌نویس‌های ارائه شده به بحران اقلیمی پاسخ نمی‌دهند و اتحادیه اروپا نمی‌تواند آن‌ها را بپذیرد.

ژان‌لوک کروکه، وزیر اقلیم بلژیک، نیز متن را «غیرقابل قبول» خواند و گفت: «این پایان چندجانبه‌گرایی نیست، اما باید شهامت نه گفتن را داشت.»

رییس اجلاس: تصمیم‌ها تصویب نشدند

رییس کاپ ۳۱ گفت ریاست اجلاس نهایت تلاش خود را کرده و متن را به کشورها تحمیل نکرده است.

او افزود: «روشن است که طرف‌هایی در این سالن با این متن مخالفند. می‌پذیریم که درباره این سند اجماع وجود ندارد. بنابراین این تصمیم‌ها تصویب نشده‌اند.»

کاپ ۳۱ در حالی بدون توافق بر سر متن نهایی پایان یافت که در هفته‌های پیش از اجلاس نیز اختلاف بر سر نقش سوخت‌های فسیلی و تامین مالی، محور اصلی مذاکرات بود.

مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، در سخنرانی خود در اجلاس گفته بود حملات نظامی و تخریب زیرساخت‌ها می‌تواند انتشار گازهای گلخانه‌ای را افزایش دهد.

اظهاراتی که در بحث‌های اقلیمی اجلاس بازتاب یافت.