دونالد ترامپ گفت آمریکا جنگ را آغاز نکرد، جمهوری اسلامی ۴۷ سال است که با آمریکا در جنگ است و واشینگتن میخواهد این جنگ را بهزودی با پیروزی کامل پایان دهد.
وزرای خارجه کشورهای عضو گروه هفت در بیانیه پایانی نشست پاریس، اعلام کردند در صورت نبود راهحل دیپلماتیک، کشورهای عضو به هماهنگی برای اعمال فشار بر جمهوری اسلامی ادامه خواهند داد.
سخنگوی ارشد پنتاگون، ارجاع طرح استیضاح پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، به کمیته قضایی مجلس نمایندگان را «پیروزی کامل» خواند و گفت این اقدام از ابتدا تلاشی سیاسی و فاقد شواهد معتبر بود.
نیویورکتایمز چهارشنبه ۲۰ آبان به نقل از سه مقام عراقی و یک مقام آمریکایی گزارش داد تلاش چند هفتهای واشینگتن برای متقاعد کردن عراق، ترکیه و پاکستان به بستن گذرگاههای مرزی با ایران تاکنون به نتیجه نرسیده است. به نوشته این روزنامه، دولتهای همسایه نگران آسیب اقتصادی و ناآرامیهای احتمالی ناشی از توقف تجارت مرزی هستند.
بر اساس این گزارش، آمریکا در مذاکرات هفتگی با مقامهای عراقی خواستار بسته شدن همه گذرگاههای مرزی این کشور با ایران، بهجز دو گذرگاه، شده است، اما بغداد این درخواست را نپذیرفته است. ترکیه نیز تا حد زیادی از تغییر سیاست مرزی خود خودداری کرده و پاکستان در هفتههای اخیر فعالیت برخی گذرگاهها را محدود کرده است.
نیویورکتایمز افزود پس از ناکامی تلاشهای دیپلماتیک، فرماندهی مرکزی آمریکا کارگروه ۲۰ نفره «دروازه آهنین» را برای مقابله با انتقال تسلیحات، کالاهای تحریمی و منابع مالی غیرقانونی از مرزهای زمینی ایران و دریای خزر تشکیل داده است. به گفته یک مقام نظامی آمریکایی، این کارگروه قرار نیست عملیات نظامی مستقیم انجام دهد و بیشتر بر همکاری کشورهای همسایه تمرکز خواهد کرد.
سخنگوی وزارت خزانهداری آمریکا به ایراناینترنشنال گفت: «وزیر خزانهداری تحت تاثیر تهدیدهای حکومت ایران قرار نخواهد گرفت و همچنان به اجرای عملیات طرد اقتصادی و حفظ محاصره متعهد است.» او افزود این دو اقدام در کنار یکدیگر اقتصاد جمهوری اسلامی را به سمت فروپاشی میبرند.
یک منبع آگاه نیز به ایران اینترنشنال گفت: «پس از آنکه والاستریت ژورنال مقالهای منتشر کرد که حاوی تصویری بود و امکان شناسایی موقعیت جغرافیایی خانه وزیر خزانهداری آمریکا در محله جورجتاون را فراهم میکرد، نگرانیهای امنیتی افزایش یافت و در نهایت وزیر خزانهداری برای حفظ امنیت خود ناچار شد به یک پایگاه نظامی نقل مکان کند.»
این منبع افزود: «با افزایش تهدیدها علیه مقامهای دولتی، رسانهها موظفاند مسئولانه عمل کنند.»
جمشید برزگر، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، گفت با وجود تلاش کشورهای منطقه برای جلوگیری از دور تازه حملات، اختلاف مواضع واشینگتن و تهران مانع پیشرفت محسوس مذاکرات شده است. به گفته او، تاکید محسن رضایی بر خارج نکردن اورانیوم غنیشده از ایران و مواضع مارکو روبیو درباره دشواری دستیابی به توافق، چشمانداز دیپلماسی را تیرهتر کرده و احتمال اقدام نظامی آمریکا را افزایش داده است.
برزگر همچنین با اشاره به رقابت قدرت در ساختار جمهوری اسلامی گفت محسن رضایی و محمد مخبر در حال حاضر دست بالا را در تصمیمگیریها دارند. به ارزیابی او، محمدباقر قالیباف با وجود تلاش برای بازگشت به مرکز مذاکرات، نقش تعیینکنندهای ندارد و اختلافات اخیر بازتابی از جنگ قدرت در درون حاکمیت است.
ائتلاف نظامی تحت رهبری عربستان سعودی، شامگاه چهارشنبه ۲۰ آبان اعلام کرد پدافند هوایی این ائتلاف دو موشک بالستیک شلیکشده از سوی حوثیها را در منطقه غربی عربستان سعودی رهگیری و منهدم کرده است.
کیومرث حیدری، جانشین رییس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، چهارشنبه ۲۰ آبان در صداوسیما گفت رویارویی با آمریکا به جنگی منطقهای تبدیل شده و تمامی منافع و پایگاههای نظامی «دشمن» در تیررس مستقیم موشکها و پهپادهای جمهوری اسلامی قرار دارند.
حیدری گفت: «پاسخ ما بدون محدودیت جغرافیایی است؛ یعنی اگر هواپیمایی از هر کشوری به سمت ایران پرواز کند و نقطهای را بمباران کند، نیروهای مسلح اجازه دارند هدفی مشابه را در کشوری که هواپیما از آن برخاسته است، هدف قرار دهند.»
او افزود اگر از کشوری موشکی به سمت ایران شلیک شود، پایگاههای موشکی و اهداف مشابه در آن کشور میتوانند هدف پاسخ نیروهای مسلح قرار گیرند.
حیدری گفت با رفع محدودیتهای جغرافیایی از سوی مجتبی خامنهای، بانک اهداف نیروهای مسلح برای هرگونه جنگ احتمالی تنظیم و بهروز شده و آماده ابلاغ به فرماندهان ارتش و سپاه پاسداران است.
او افزود این بانک اهداف تنها به محدوده نبردهای گذشته محدود نیست و نقاطی در منطقه و خارج از آن را که احتمال استفاده آمریکا یا اسرائیل از آنها وجود دارد، پوشش میدهد.
حیدری گفت: «بانک اهداف ما برای جنگ احتمالی آینده تنظیم و آماده است تا رییس ستاد کل نیروهای مسلح آن را امضا و به فرماندهان ارتش و سپاه ابلاغ کنیم.»
او افزود: «در این بانک اهداف، محدودیت جغرافیایی را کنار گذاشتهایم و فقط اهدافی را در نظر نگرفتهایم که در محدوده صحنه جنگ قبلی باشند، بلکه فراتر از صحنه جنگ، جاهایی را که احتمال میدهیم آمریکاییها یا اسرائیلیها از آنها استفاده کنند، در بانک اهداف بهروز کردهایم و آماده فرمان رهبری هستیم.»
دفتر رسانهای شاهزاده رضا پهلوی شامگاه چهارشنبه ۲۰ آبان اعلام کرد علی زاغی و ایلیا اکبری، دو جوان بازداشتشده در جریان خیزش ملی دیماه، با خطر قریبالوقوع اعدام روبهرو هستند.
این دفتر اعلام کرد دادگاه انقلاب مشهد به ریاست حسین یزدانخواه، این دو جوان را به اعدام محکوم کرده است.
در این پرونده که به «پرونده شاندیز» معروف است، چهار جوان دیگر به نامهای مهدی ظریف، متین شبانی، حسین رسولینسب و حسن گلشننژاد نیز به اعدام محکوم شدهاند.
دفتر رسانهای شاهزاده رضا پهلوی خواستار اطلاعرسانی درباره وضعیت این شش جوان و جلوگیری از اجرای احکام اعدام آنها شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، چهارشنبه ۲۰ آبان در مراسم روز کهنهسربازان در گورستان ملی آرلینگتون گفت آمریکا جنگ را آغاز نکرده و جمهوری اسلامی از سال ۱۹۷۹ با آمریکا در جنگ بوده است.
ترامپ گفت: «ما مقابله کردیم، آن هم بهشدت، و پیروز شدیم. تنها مساله این است که چه زمانی بخواهیم جنگ را پایان دهیم. میخواهیم مطمئن شویم که پیروزی کامل به دست میآوریم، نه پیروزی ۹۳ درصدی.»
او افزود بازسازی آنچه آمریکا در ایران نابود کرده، ۲۵ سال طول خواهد کشید و ابراز امیدواری کرد نیازی به تخریب بیشتر کشور نباشد.
رییسجمهوری آمریکا همچنین گفت عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی هفت ماه پیش آغاز شد، اما تنها چند هفته آن با درگیری شدید همراه بوده و ۱۸ نظامی آمریکایی در این عملیات کشته شدند.
ترامپ با تاکید بر اینکه این درگیری بهزودی پایان خواهد یافت، گفت پس از پایان آن، جهان به مکانی امنتر و صلحآمیزتر تبدیل خواهد شد.
تلاشهای دیپلماتیک و اختلاف بر سر شروط توافق
تلاش میانجیگران برای جلوگیری از جنگ دوباره، در کنار پافشاری تهران بر شروط خود، ادامه یافت. قطر از پیشرفت مذاکرات خبر داد و اورشلیم پست نوشت دوحه دستکم دو هفته برای پیگیری دیپلماسی فرصت گرفته است. محمدباقر قالیباف، رییس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، آغاز مذاکرات و بازگشایی هرمز را به اجرای شروط هفتگانه مشروط کرد و مشاورش از رد درخواست آمریکا برای مذاکره مستقیم خبر داد. اختلاف بر سر ترتیب رفع محاصره، آزادسازی داراییها و اقدامات هستهای ادامه داشت. روسیه پیشنهاد انتقال اورانیوم غنیشده را تکرار کرد، اما محسن رضایی خروج این مواد را رد کرد. پاکستان خواستار کاهش تنش شد و فرستاده آمریکا نیز از ظرفیت عراق برای تسهیل گفتوگو سخن گفت.
ادامه فشار اقتصادی و سیاسی بر جمهوری اسلامی
در کنار دیپلماسی، واشینگتن و متحدانش بر حفظ فشار تاکید کردند. اکسیوس گزارش داد ترامپ فشار اقتصادی بدون مهلت پایان را برگزیده است؛ سیاستی که به گفته مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، تامین مالی گروههای مسلح و بازسازی توان نظامی تهران را دشوار میکند. گروه هفت بر اجرای تحریمهای بازگشته با سازوکار ماشه و ادامه فشار در صورت شکست دیپلماسی تاکید کرد. دیوید بارنئا، رییس پیشین موساد، نیز محاصره کامل هرمز را جایگزینی برای جنگ دانست. ترامپ خواستار پیروزی کامل شد.
آمادهباش برای جنگ و گسترش دامنه تهدیدها
احتمال ازسرگیری جنگ در مواضع دو طرف برجسته بود. واینت از آمادگی اسرائیل برای عملیاتی سریع و فشرده خبر داد و فرانسه خطر حملات تازه را منتفی ندانست. مشاور قالیباف گفت آمریکا برای ضربهای محدود آماده شده است. محمدرضا نقدی و کیومرث حیدری از مجوز مجتبی خامنهای برای عملیات بدون محدودیت جغرافیایی خبر دادند؛ فرماندهان نظامی نیز آمریکا و اسرائیل را به ضربات شدیدتر تهدید کردند. محمد مخبر مشارکت در محاصره ایران را اقدامی جنگی خواند. در بحث توان تسلیحاتی، بلومبرگ تولید ماهانه حدود ۵۰ موشک بالستیک را گزارش داد، فرمانده سپاه تهران از تداوم تولید تسلیحات گفت و رافائل اسرائیل موشک کروز تازهای معرفی کرد.
حوادث دریایی و بحران تنگه هرمز
گزارشهای انفجار و آتشسوزی نفتکشها، همراه با اختلاف بر سر شرایط عبور از هرمز، ادامه یافت. ارتش از حادثه برای یک نفتکش و سپاه از برخورد دو نفتکش با مین خبر دادند؛ روشن نیست این گزارشها همپوشانی دارند یا نه. نهاد امنیت دریایی بریتانیا نیز گزارشی از حادثه دریافت کرد. قالیباف بازگشت هرمز به شرایط پیش از جنگ را رد کرد. دولت کره جنوبی گسترش ماموریت دریایی و اعزام تجهیزات مینروبی را تصویب کرد؛ تهران هشدار داد، اما سئول هدف را حفاظت از کشتیها و شهروندانش دانست.
حملات حوثیها و مواضع گروههای وابسته به تهران
ائتلاف تحت رهبری عربستان از رهگیری سه موشک کروز، دو موشک بالستیک و دو پهپاد حوثیها خبر داد. استرالیا درباره سفر به عربستان هشدار داد و قالیباف برای کمک به حل اختلاف ریاض و حوثیها اعلام آمادگی کرد. در عراق، کتائب حزبالله بر حمایت از تهران و متحدانش در یمن و لبنان و حفظ سلاح تاکید کرد. قالیباف و رضایی نیز پایان جنگ در جبهههای منطقه را از شروط توافق دانستند. در خبری جداگانه، امتیوی لبنان از قتل احمد العلوانی، سیاستمدار عراقی مخالف گروههای وابسته به تهران، خبر داد.
تهدیدهای امنیتی در خارج از منطقه
وزارت خزانهداری آمریکا انتقال اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، به مکانی امن در پی تهدیدهای منتسب به تهران را تایید کرد. دادستانهای آمریکایی نیز سه فرد مرتبط با جمهوری اسلامی را به طراحی حمله به هواپیماهای آمریکا در فرفورد بریتانیا متهم کردند. طبق کیفرخواست، یکی از متهمان طرح را از داخل زندانی در آمریکا پیگیری میکرد.
تحولات داخلی و پیامدهای جنگ
آتشسوزی سکوی پارس جنوبی مهار شد و علت حادثه در دست بررسی بود. معاون اجرایی پزشکیان از افزایش کمبود گاز خبر داد و دستورالعمل تعطیلی مدارس در جنگ ابلاغ شد. پزشکیان درباره خسارتهای زیستمحیطی حملات سخن گفت. دفتر رضا پهلوی نیز درباره خطر اعدام علی زاغی، ایلیا اکبری و وحید قهرمانی هشدار داد.
جزییات بیشتر را اینجا بخوانید