دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، همزمان با انتشار گزارشهایی از تلاش قطر برای ازسرگیری مذاکرات و برقراری آتشبس، بار دیگر بر پایان آتشبس با حکومت ایران تاکید کرد و در عین حال گفت واشینگتن به درخواست تهران، به مذاکرات ادامه خواهد داد.
ترامپ جمعه ۱۹ تیر در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «جمهوری اسلامی ایران از ما خواسته است که به گفتوگوها ادامه دهیم.»
او افزود: «با این درخواست موافقت کردهایم، اما ایالات متحده بدون هیچ ابهامی به آنها اعلام کرده که آتشبس پایان یافته است.»
هرچند تهران و واشینگتن ۲۵ خرداد بر سر خاتمه جنگ به تفاهم دست یافتند، اما تنشها در منطقه همچنان ادامه دارد.
۱۷ تیر، ترامپ در حاشیه اجلاس سران ناتو در آنکارا، مقامهای جمهوری اسلامی را «متقلب»، «دروغگو» و «بیمار» خواند و از پایان آتشبس با تهران خبر داد.

تلاش قطر برای مهار تنشها
روزنامه نیویورکتایمز جمعه ۱۹ تیر به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد میانجیهای منطقهای تلاشهای خود را برای جلوگیری از آغاز مجدد درگیریها میان آمریکا و جمهوری اسلامی شدت بخشیدهاند و قطر در این میان نقشی محوری ایفا میکند.
این منابع گفتند دوحه که ماه گذشته در جریان مذاکرات تهران و واشینگتن برای پایان جنگ نقش میانجی را بر عهده داشت، اکنون نیز با هر دو طرف در تماس است تا مانع از تشدید تنشها شود.
این مقامها بهدلیل حساسیت موضوع خواستند نامشان فاش نشود.
خبرگزاری رویترز نیز ۱۹ تیر گزارش داد مذاکرهکنندگان قطری برای دیدار با مقامهای جمهوری اسلامی به ایران سفر کردهاند تا زمینه را برای «گفتوگوهای گستردهتر» فراهم آورند.
به گزارش رویترز، این مذاکرات بر نحوه اجرای تفاهمنامه تهران و واشینگتن و همچنین موضوعاتی که به درگیریهای اخیر انجامیده، از جمله اختلاف بر سر تردد کشتیها در تنگه هرمز، متمرکز است.
یک منبع آگاه نیز به سیبیاس نیوز گفت جیدی ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، اعضای هیات مذاکرهکننده آمریکا، هفته جاری بهدنبال تشدید تنشها میان تهران و واشینگتن، با مقامهای قطری در تماس بودهاند.
در سوی دیگر، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، سفر مذاکرهکنندگان قطری به ایران را تایید کرد و نوشت: «با توجه به حضور عباس عراقچی در مشهد، به نظر میرسد هیات قطری که در سطح یکی از مشاورین وزیر امور خارجه این کشور است، به مشهد سفر کرده باشد.»
شبکه سیانان ۱۹ تیر به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد همزمان با ادامه تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش با جمهوری اسلامی، واشینگتن در صورت لزوم آماده حمله نظامی است.
Play
آیا چرخه تکرار تنشها متوقف میشود؟
نیویورکتایمز در ادامه نوشت حملات اخیر عملا تفاهم آتشبس را در هم شکست و بار دیگر الگوی آشنای تنشهای منطقهای را تکرار کرد؛ حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز، حملات تلافیجویانه آمریکا، پاسخ جمهوری اسلامی و در نهایت، «بازگشت به بنبستی شکننده».
این روزنامه افزود اگرچه در حال حاضر از شدت درگیریها کاسته شده، هنوز مشخص نیست تلاشهای تازه برای میانجیگری بتواند از تکرار این چرخه جلوگیری کند.
بر اساس این گزارش، شرایط کنونی به آزمونی برای اراده دو طرف تبدیل شده است؛ هر یک میکوشد نشان دهد توان تحمل حملات و پاسخگویی قاطعانه را دارد، بیآنکه تنشها بار دیگر به جنگی تمامعیار منجر شود.

ارتش آمریکا ۱۸ تیر اعلام کرد طی ۴۸ ساعت گذشته، بیش از ۱۷۰ موضع جمهوری اسلامی را هدف قرار داده است؛ رقمی که بهنوشته نیویورکتایمز، نسبت به درگیریهای پیشین در دوره آتشبس افزایش چشمگیری داشته است.
ارتش آمریکا تاکید کرد این حملات بر اهداف نظامی در سواحل جنوبی ایران متمرکز بوده و با هدف تضعیف توان جمهوری اسلامی برای تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز انجام گرفته است.
در سوی دیگر، مقامهای حکومت ایران خبر دادند این حملات دستکم ۱۴ کشته و ۷۸ زخمی بر جای گذاشته است.
ابهام در متن تفاهمنامه
نیویورکتایمز در ادامه نوشت تنگه هرمز همچنان کانون اصلی بحران به شمار میرود و جمهوری اسلامی اصرار دارد شناورهای تجاری باید از مسیر تعیینشده در آبهای سرزمینی ایران عبور کنند.
بر پایه این گزارش، بخشی از اختلاف دو طرف به ابهام در متن تفاهمنامه بازمیگردد.
طبق بند پنجم این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی متعهد شده است با بهکارگیری تمام تلاش خود، به مدت ۶۰ روز زمینه را برای عبور ایمن کشتیهای تجاری میان خلیج فارس و دریای عمان بدون دریافت هرگونه عوارض فراهم کند.
نیویورکتایمز افزود با این حال، نحوه اجرای این تعهد بهطور دقیق در تفاهمنامه مشخص نشده است.

در هفتههای اخیر، اقدام عمان در اعلام مسیر جایگزین برای تردد کشتیها در تنگه هرمز واکنش مقامهای حکومت ایران را در پی داشته است.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
روزنامه اورشلیمپست ۱۸ تیر گزارش داد ارزیابی نهادهای امنیتی اسرائیل نشان میدهد نه جمهوری اسلامی و نه مقامهای ارشد آمریکا در شرایط کنونی تمایلی به ازسرگیری جنگ تمامعیار ندارند، هرچند تنشها همچنان در سطح بالایی ادامه دارد.
طبق این گزارش، حکومت ایران قصد ندارد به درگیری نظامی بازگردد و در عوض میکوشد با طولانی کردن روند مذاکرات با واشینگتن، زمان بخرد.