اماس ناو خبر داد آمریکا و اروپا فشار زیادی به عمان وارد میکنند تا شرطهای جمهوری اسلامی برای حصول یک توافق موقت با هدف بازگشایی تنگه هرمز را بپذیرد. بر اساس این طرح، مسیر ورودی به تنگه هرمز و بخشی از مسیر خروجی در آبهای سرزمینی ایران و تحت کنترل جمهوری اسلامی خواهد بود.
این شبکه خبری آمریکایی بامداد چهارشنبه ۱۴ مرداد به وقت ایران، به نقل از یک دیپلمات ارشد خاورمیانهای که مستقیما در جریان گفتوگوهای جاری میان تهران و مسقط است، نوشت واشینگتن و کشورهای اروپایی برای دستیابی به این توافق بر عمان فشار میآورند.
این رسانه نوشت جزییات نهایی توافق هنوز روشن نیست، اما ممکن است تهران در آستانه کسب کنترل بیشتری بر این آبراه راهبردی، در مقایسه با پیش از آغاز حملات دولت ترامپ به ایران در نهم اسفند باشد.
این دیپلمات دوشنبه ۱۲ مرداد به اماس ناو گفته بود نسخه کنونی توافق موقت، در صورت نهایی شدن، کنترل موقت مسیرهای ورود و خروج کشتیها از تنگه هرمز را در اختیار جمهوری اسلامی قرار میدهد.
او که برای تشریح این گفتوگوهای حساس نخواست نامش فاش شود، گفت: «محور گفتوگوها مسیر ورودی تنگه هرمز است که بهطور کامل از آبهای سرزمینی ایران میگذرد.»
به گفته این دیپلمات، مسیر خروجی عمدتا از آبهای سرزمینی عمان میگذرد، اما بخشی از آن در آبهای ایران قرار دارد و وجود همین بخش سبب میشود کنترل موقت این مسیر نیز در اختیار جمهوری اسلامی قرار گیرد.
جورج پرکوویچ، کارشناس منع گسترش سلاحهای هستهای در بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، گفت تهران احتمالا از چنین توافقی بسیار خرسند خواهد شد، زیرا کنترل بیشتر بر تنگه هرمز همان اهرم فشاری است که جمهوری اسلامی به آن نیاز دارد و خواهانش است.
دونالد ترامپ و مارکو روبیو، رییسجمهوری و وزیر خارجه آمریکا، بارها گفتهاند جمهوری اسلامی نباید در مقایسه با پیش از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، کنترل بیشتری بر تنگه هرمز به دست آورد. روبیو در یکی از اظهار نظرهایش تاکید کرده بود این تنگه باید آبراهی بینالمللی و باز باقی بماند و تحت کنترل ایران یا هیچ کشور دیگری قرار نگیرد.
همزمان، روزنامه تلگراف گزارش داد جمهوری اسلامی در حال بررسی پیشنهادی برای بازگشایی تنگه هرمز است که بر اساس آن، کشورهای حاشیه خلیج فارس و شماری از کشورهای اروپایی بخشی از هزینه نگهداری و خدمات این آبراه را میپردازند.
این رسانه بریتانیایی شامگاه سهشنبه ۱۳ مرداد (به وقت ایران) به نقل از منابعی در اروپا و کشورهای حاشیه خلیج فارس نوشت قرار است این مبالغ از طریق «صندوقی با مشارکت داوطلبانه» تامین شود. شماری از کشورهای اروپایی عضو سازمان بینالمللی دریانوردی در کنار کشورهای منطقه منابع مالی این صندوق را تامین خواهند کرد.
تکذیب مذاکره مستقیم تهران و واشینگتن
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، سهشنبه ۱۳ مرداد در مصاحبه با شبکه سیانبیسی گفت واشینگتن «در حال گفتوگو با ایرانیهاست» و پیشبینی کرد توافق موقت ایران و عمان برای بازگشایی تنگه هرمز ممکن است بهزودی حاصل شود.
بسنت گفت: «این احتمال وجود دارد که امروز یا فردا برای بازگشایی تنگه به توافق برسیم و به سوی وضعیتی عادیتر در این درگیری حرکت کنیم.»
اندکی بعد از این اظهار نظر بسنت، روبیو در جمع خبرنگاران بر انجام مذاکرات میان آمریکا و عمان با جمهوری اسلامی خبر داد که بر افزایش شمار کشتیهای عبوری از تنگه هرمز متمرکز است. او گفت این مذاکرات پیشرفت داشته، اما هنوز به نتیجه نهایی نرسیده است.
با این حال، یک مقام ارشد جمهوری اسلامی به اماس ناو گفت سخنان بسنت درباره مذاکرات تهران و واشینگتن نادرست است.
این مقام گفت: «سخنان او نادرست است. ما در حال حاضر برای ایجاد سازوکاری مشترک بهمنظور نظارت بر تنگه هرمز، با سلطاننشین عمان مذاکره میکنیم.»
او افزود مقامهای عمانی به تهران اطمینان دادهاند که آمریکا آماده است از راهحلی که در مذاکرات ایران و عمان حاصل شود، حمایت کند.
این مقام گفت طرف عمانی به تهران اطلاع داده است آمریکا با هدف تامین امنیت تنگه هرمز، به هرگونه تفاهم دوجانبه احتمالی میان ایران و عمان احترام خواهد گذاشت.
او افزود: «تاکنون اجازه هیچگونه دخالت آمریکا در تصمیمگیریهای منطقهای یا مذاکرات مرتبط با تنگه هرمز را ندادهایم.»