روزنامه تلگراف گزارش داد جمهوری اسلامی در حال بررسی پیشنهادی برای بازگشایی تنگه هرمز است که بر اساس آن، کشورهای حاشیه خلیج فارس و شماری از کشورهای اروپایی بخشی از هزینه نگهداری و خدمات این آبراه را میپردازند.
این رسانه بریتانیایی شامگاه سهشنبه ۱۳ مرداد (به وقت ایران) به نقل از منابعی در اروپا و کشورهای حاشیه خلیج فارس نوشت قرار است این مبالغ از طریق «صندوقی با مشارکت داوطلبانه» تامین شود. شماری از کشورهای اروپایی عضو سازمان بینالمللی دریانوردی در کنار کشورهای منطقه منابع مالی این صندوق را تامین خواهند کرد.
به گفته این منابع، مبالغ جمعآوریشده صرف مدیریت ناوبری، حفاظت از محیط زیست، عملیات جستوجو و نجات و دیگر خدمات در تنگه هرمز خواهند شد.
به نوشته تلگراف، چنین توافقی، در صورت نهایی شدن، میتواند یکی از معضلات عمده سیاسی دونالد ترامپ را برطرف کند و پس از ماهها آشفتگی اقتصادی ناشی از افزایش بهای نفت، زمینه را برای عبور دوباره کشتیها و انتقال نفت از تنگه هرمز فراهم کند.
شبکه الحدث پیش از انتشار این گزارش در روزنامه تلگراف، بهنقل از یک منبع بلندپایه گزارش داد سازوکار مربوط به بازگشایی کامل تنگه هرمز ممکن است ۱۳ یا ۱۴ مرداد اعلام شود.
نیویورکتایمز بامداد دوشنبه ۱۲ مرداد به نقل از مقامهای ایرانی و آمریکایی گزارش داده بود عمان و جمهوری اسلامی به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز نزدیک شدهاند که طبق آن عبور کشتیهای ورودی و خروجی و «هزینه خدمات» بهطور مساوی میان دو کشور تقسیم میشود.
مقامهای ایرانی به این روزنامه گفتند هرچند عوارضی دریافت نخواهد شد، اما توافق شامل «هزینه خدمات» برای جبران پیامدهای زیستمحیطی کشتیرانی، تامین امنیت کشتیهای باری و نفتکشها و تامین نیروی انسانی خواهد بود. دو مقام ایرانی نیز گفتند سهم ایران و عمان از درآمد حاصل برابر خواهد بود.
الگوبرداری از تنگه مالاکا
تلگراف نوشت طرح عمان از ساز و کار کنونی تنگه مالاکا الگوبرداری شده است. تنگه مالاکا آبراهی میان اقیانوس هند و اقیانوس آرام است و کشورهای اندونزی، مالزی و سنگاپور مشرف به آن هستند. این کشورها از کشتیهای عبوری میخواهند برای تامین مالی خدمات دریایی در این تنگه بهطور داوطلبانه هزینه بپردازند.
به نوشته این روزنامه، عمان معتقد است کشورهای وابسته به انرژی خلیج فارس و مالکان کشتیهای عبوری از این مسیر، حاضر خواهند بود داوطلبانه در صندوق پیشنهادی مشارکت کنند.
پیش از این، خبرگزاری رویترز در گزارشی از این الگوبرداری خبر داده و نوشته بود طرحی که جمهوری اسلامی و عمان از ابتدای مرداد در حال بررسی آن هستند، از الگوی مدیریت تنگه مالاکا الهام گرفته است و بر اساس آن، جمهوری اسلامی کنترل انحصاری بر تنگه هرمز نخواهد داشت.
آیا آمریکا در این مذاکرات نقش دارد؟
بر اساس روایت مقامهای آمریکایی، واشینگتن در این مذاکرات نقشی مستقیم دارد؛ اما جمهوری اسلامی این روایت را رد میکند و میگوید گفتوگوها تنها میان تهران و مسقط و درباره تعیین مسیری موقت برای تردد ایمن کشتیها در تنگه هرمز است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، سهشنبه ۱۳ مرداد گفت مذاکرات واشینگتن با جمهوری اسلامی و عمان برای افزایش شمار کشتیهای عبوری از تنگه هرمز پیشرفت کرده، اما هنوز به توافق نهایی نرسیده است. او ابراز امیدواری کرد این توافق «بهزودی» حاصل شود.
سخنان روبیو ساعاتی پس از مصاحبه اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با شبکه سیانبیسی مطرح شد. بسنت ابراز امیدواری کرد توافق تهران و واشینگتن برای افزایش عبور کشتیها از تنگه هرمز تا چهارشنبه ۱۴ مرداد نهایی شود.
یک روز پیش از این اظهارات، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت مذاکرات با جمهوری اسلامی «همین حالا» در جریان است و به درخواست تهران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر و طرفهای دیگری انجام میشود. او این گفتوگوها را «آخرین فرصت» جمهوری اسلامی برای امضای «یک توافق خوب» توصیف کرد.
او پیش از آن، و پس از لغو مجوز حملات «گسترده» علیه جمهوری اسلامی گفته بود مذاکره با تهران از بعدازظهر دوشنبه ۱۲ مرداد آغاز میشود. در مقابل، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، هرگونه مذاکره با آمریکا را رد کرد و گفت صحبتها با عمان بر تعیین مسیری موقت برای تردد ایمن کشتیها متمرکز است. او درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات با واشینگتن نیز گفت: «این روزها نه قرار است میزبان هیاتی از بیرون باشیم و نه مهمان جایی باشیم.»
پس از این اظهارات بقائی، ترامپ با انتشار پستی در تروثسوشال، رهبران جمهوری اسلامی را «بهطرزی باورنکردنی فریبکار» خواند و گفت تهران درخواست برگزاری نشست داده، گفتوگوها آغاز شده و مذاکرات بیشتری نیز برای آیندهای نزدیک برنامهریزی شده است. او افزود مقامهای جمهوری اسلامی همزمان در اظهارات علنی هرگونه مذاکره با واشینگتن را انکار میکنند و میگویند تنها با عمان گفتوگو دارند.
همزمان با ادامه این اختلاف روایتها، رویترز گزارش داد جمهوری اسلامی از زمان فروپاشی یادداشت تفاهم تهران و واشینگتن در اوایل تیر، هرگونه مذاکره با آمریکا را رد کرده است. این خبرگزاری افزود ترامپ هنوز به اهداف اعلامشده خود در آغاز جنگ، از جمله برچیدن برنامه هستهای جمهوری اسلامی و محدود کردن توانایی تهران برای حمله به رقبای منطقهای، دست نیافته است.