همزمان با افزایش مصرف و کمبود بنزین در ایران، بحث تغییر قیمت و شیوه سهمیه‌بندی دوباره جدی شده است؛ طرح‌هایی که انتقال سهمیه از خودرو به افراد و افزایش هزینه مصرف را مطرح کرده و همزمان هشدارها را درباره فشار بیشتر بر معیشت و احتمال اعتراضات افزایش داده است.

خبرگزاری دولتی ایسنا جمعه ۳۰ مرداد گزارش داد دولت سه الگو را برای مدیریت مصرف و توزیع بنزین بررسی می‌کند و پیش‌بینی می‌شود طی ۱۰ تا ۱۵ روز آینده درباره آن‌ها تصمیم‌گیری شود.

هنوز هیچ یک از این سه الگو به تصویب نهایی دولت نرسیده است.

در سناریوی نخست، قیمت بنزین تغییر نمی‌کند، اما روزانه فقط به اندازه تولید داخلی، معادل ۱۲۱ میلیون لیتر، در جایگاه‌ها عرضه می‌شود و پس از مصرف این میزان، نازل‌ها خاموش خواهند شد.

در سناریوی دوم، همین میزان بنزین میان خودروهای موجود سهمیه‌بندی می‌شود و قیمت سهمیه یارانه‌ای افزایش نمی‌یابد، اما مصرف‌کنندگانی که به بنزین بیشتری نیاز دارند باید مازاد مصرف خود را با نرخ آزاد خریداری کنند.

- هم‌زمان با احتمال گران شدن بنزین، شهروندان از تعطیلی برخی جایگاه‌ها در تهران خبر دادند

سناریوی سوم، مبنای تخصیص سهمیه را از خودرو به افراد تغییر می‌دهد؛ به این ترتیب، همه شهروندان صرف‌نظر از اینکه خودرو داشته باشند یا نه، سهمیه بنزین دریافت خواهند کرد.

در هفته‌های اخیر، همزمان با ادامه سیاست‌های تنش‌آفرین جمهوری اسلامی در منطقه و محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران از سوی ارتش آمریکا، ناتوانی دولت در تامین بنزین مورد نیاز مردم بیش از پیش آشکار شده است.

گزارش‌های رسیده از شهروندان به ایران‌اینترنشنال در روزهای گذشته نیز نشان می‌دهد کمبود بنزین در تهران تشدید شده است.

شهروندان گفته‌اند برخی جایگاه‌ها با نصب اطلاعیه‌هایی از اتمام بنزین و تعطیلی جایگاه خبر می‌دهند.

هشدار درباره فشار معیشتی و اعتراضات

طرح‌های مطرح‌شده برای تغییر قیمت و سهمیه‌بندی بنزین همزمان نگرانی‌هایی را درباره پیامدهای معیشتی و اجتماعی اجرای این سیاست‌ها به دنبال داشته است.

کمیسیون اجتماعی حزب مجمع ایثارگران ۲۹ مرداد هشدار داد افزایش قیمت بنزین در شرایط تورمی کنونی می‌تواند فشار بیشتری بر معیشت خانوارها وارد کند و نارضایتی‌های انباشته را به «نقطه اشتعال» برساند.

این کمیسیون همچنین با اشاره به آنچه «انباشت خشم و یأس اجتماعی» خواند، هشدار داد ادامه شرایط موجود می‌تواند زمینه تبدیل نارضایتی‌ها را به اعتراضات و رادیکال‌تر شدن آن‌ها فراهم کند.

حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، نیز ۲۶ مرداد هشدار داد افزایش قیمت بنزین در شرایط کنونی مانند «جرقه در انبار باروت» است.

- بحران تامین سوخت، پیگیری تغییر قیمت و سهمیه بنزین را به میز دولت بازگرداند

مالک شریعتی، عضو کمیسیون انرژی مجلس و میثم ظهوریان، نایب‌رییس کمیسیون اقتصادی مجلس، در گفت‌وگو با صداوسیما درباره تغییر سهمیه و قیمت بنزین و پیامدهای اقتصادی آن برای خانوارها صحبت کردند.

شریعتی گفت سهمیه بنزین باید به‌جای خودرو بر اساس افراد یا خانوارها توزیع شود.

او رقم‌هایی مانند ۸۷ هزار تومان برای قیمت بنزین را ناشی از «محاسبه غلط» دانست و گفت هزینه واقعی تولید و رساندن هر لیتر بنزین به مصرف‌کننده حدود ۱۷ هزار تومان است.

شریعتی همچنین گفت بر اساس آمار رسمی، روزانه حدود ۲۰ میلیون لیتر سوخت قاچاق می‌شود که ۸۰ درصد آن گازوئیل است.

ظهوریان نیز هشدار داد افزایش قیمت بنزین از طریق هزینه حمل‌ونقل و افزایش قیمت کالاها به خانوارهای فاقد خودرو هم منتقل می‌شود و گفت چنین افزایشی می‌تواند ماهانه شش تا هشت میلیون تومان هزینه اضافی به خانوارهای دهک‌های پایین تحمیل کند.

سهمیه فردی در میانه شکاف تولید و مصرف

در سناریوی سوم مطرح‌شده، از ۱۲۱ میلیون لیتر بنزین تولیدی روزانه، حدود ۳۰ میلیون لیتر برای حمل‌ونقل عمومی، تاکسی‌ها و تاکسی‌های اینترنتی در نظر گرفته می‌شود تا افزایش هزینه سوخت به کرایه‌ها منتقل نشود. باقی‌مانده قرار است به جای خودرو میان شهروندان توزیع شود.

علی‌اکبر سقاب اصفهانی، معاون دولت و رییس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، درباره این الگو گفته است به هر فرد ماهانه حدود ۳۰ لیتر بنزین تعلق می‌گیرد؛ حتی اگر خودرو نداشته باشد. سهمیه قابلیت انتقال و خریدوفروش خواهد داشت و مدیریت آن به خود افراد سپرده می‌شود.

او ۲۴ مرداد نیز اعلام کرد ایران روزانه با حدود ۱۴ تا ۱۵ میلیون لیتر کسری بنزین مواجه است.

عماد رفیعی، مدیر دفتر مدیریت مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، source=igwebcopylink&igsi=NTc4MTIwNjQ2YQ==">گفت تولید روزانه بنزین به حدود ۱۳۰ میلیون لیتر رسیده، در حالی که مصرف در برخی روزها تا ۱۵۳ میلیون لیتر افزایش یافته است.

رفیعی افزود در جریان جنگ حدود ۲۳۰ هزار بشکه از ظرفیت تولید از دست رفت که نزدیک به نیمی از آن بازیابی شده است.

او همچنین گفت ایران که سال ۱۳۹۹ از صادرات بنزین حدود سه میلیارد دلار درآمد داشت، اکنون تقریبا همین میزان برای واردات آن هزینه می‌کند.

به گفته رفیعی، کاهش مصرف سی‌ان‌جی و فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل نیز کمبود بنزین را تشدید کرده است.

source=igwebcopylink&igsi=NTc4MTIwNjQ2YQ==">View on Instagram

انتقاد از انتقال هزینه به مردم

یاشار سلطانی، روزنامه‌نگار، طرح «سقاب» برای بنزین را ناشی از «بی‌عرضگی دولت» و دارای «ریسک آشوب اجتماعی» دانست.

او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت بر اساس یک گزارش محرمانه دولت، خودروهای بی‌کیفیت ۵۶.۷ درصد و ارزانی بنزین تنها ۷.۳ درصد در مصرف بالای بنزین نقش دارند.

سلطانی افزود بر اساس همین گزارش، سهم خودروهای بی‌کیفیت در مصرف بالای بنزین نزدیک به هشت برابر ارزانی این سوخت است و پرسید: «چرا از نظر دولت ساده‌ترین نسخه، دست بردن به قیمت بنزین و جیب مردم است؟»

او همچنین نوشت: «مردم قرار نیست صورت‌حساب بی‌عرضگی مدیران در خودروسازی، حمل‌ونقل، کنترل قاچاق و مدیریت انرژی را پرداخت کنند.»

محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، ۲۶ مرداد گفت دولت قصد کاهش سهمیه اول بنزین را ندارد، اما سهمیه دوم باید به‌تدریج کاهش یابد، زیرا راهبرد بلندمدت دولت حرکت به سمت آزادسازی قیمت‌هاست.

عارف همچنین گفت دولت پس از بررسی‌های کارشناسی «نرخ چهارمی» برای بنزین تعیین کرده بود، اما اجرای آزمایشی آن در استان کرمان بدون هماهنگی آغاز شد و پس از رسانه‌ای شدن، دستور توقف آن صادر شد.

او تاکید کرد نرخ اعلام‌شده در کرمان نیز با نرخ مورد نظر دولت متفاوت بوده است.

در حالی که پزشکیان تایید کرد با محاصره دریایی بنادر ایران از طرف ترامپ و صفر شدن فروش نفت، دولت مجبور است قیمت بنزین را تا ۸۷ هزار تومان افزایش دهد، مقام‌های جمهوری اسلامی با حمله به او، درباره بازگشت مردم به خیابان و تکرار اعتراضات سال ۹۸ هشدار دادند. گزارشی از مجتبا پورمحسن pic.twitter.com/tPMGsmLn6h — ايران اينترنشنال (@IranIntl) August 16, 2026

بحث افزایش قیمت بنزین در ایران با سابقه اعتراضات سراسری گره خورده است.

۲۴ آبان ۱۳۹۸، دولت حسن روحانی به‌طور ناگهانی از افزایش ۲۰۰ درصدی نرخ بنزین خبر داد؛ تصمیمی که موجی از خشم و اعتراض را در سراسر کشور برانگیخت.

در کمتر از یک هفته، صدها شهر در ۲۹ استان صحنه تجمعات اعتراضی شد. اعتراض‌ها با مطالبات معیشتی آغاز شد، اما به سرعت رنگ سیاسی و ضدحکومتی گرفت و با سرکوب گسترده نیروهای امنیتی مواجه شد که صدها کشته بر جای گذاشت.