منابع امنیت دریایی به رویترز گفتند شمار حملهها به نفتکشهای عبوری از تنگه هرمز در هفته گذشته به بالاترین میزان هفتگی از آغاز جنگ ایران رسید. این افزایش در شرایطی رخ داد که تولیدکنندگان خلیج فارس برای افزایش صادرات خود تلاش میکنند.
رویترز چهارشنبه ۱۵ مهر با استناد به گزارش مرکز مشترک اطلاعات دریایی، به رهبری نیروی دریایی آمریکا، که ۱۲ مهر منتشر شده بود، از ادامه حملهها، تلاش برای حمله و اقدامات ایذایی سپاه پاسداران در تنگه هرمز خبر داد.
این اقدامات شامل پرواز پهپادها بر فراز کشتیها، زیر نظر گرفتن شناورها و تماس با خدمه از طریق بیسیم دریایی است. این مرکز اعلام کرد: «این اقدامات همچنان نشاندهنده قصد \[حکومت\] ایران برای تثبیت حضور خود در مسیرهای اصلی کشتیرانی و حفظ فشار بر شناورهای عبوری است.»
بر اساس دادههای سه منبع امنیت دریایی که حوادث را با تکیه بر اطلاعات دریافتی از منطقه بررسی کردهاند، از شش تا ۱۳ مهر دستکم ۱۲ حمله به کشتیهای حامل نفت، گاز طبیعی مایعشده و گاز مایع در محدوده تنگه هرمز رخ داد.
به گفته این منابع، این بالاترین شمار حملهها در یک هفته از زمان آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ است.
دادههای جداگانه سازمان بینالمللی دریانوردی، نهاد وابسته به سازمان ملل در امور کشتیرانی، از ثبت ۹ حادثه مرتبط با کشتیها در همین بازه حکایت دارد. منابع دریایی میگویند این سازمان معمولا برای راستیآزمایی و ثبت رسمی حوادث به زمان بیشتری نیاز دارد.
- 
بر اساس آمار این سازمان، نزدیکترین آمار هفتگی به این رقم، مربوط به بازه ۲۲ تا ۲۸ تیر بود که در آن هشت حادثه ثبت شد.
افزایش صادرات در سایه ناامنی
دادههای کشتیرانی منتشرشده در ۱۳ مهر نشان داد صادرات نفت کشورهای خلیج فارس در حدود نیمی از روزهای سپتامبر از سطح پیش از جنگ فراتر رفت. با این حال، به نوشته رویترز، حملهها به نفتکشها و محدودیتهای لجستیکی، چشمانداز تداوم صادرات در این سطح را مبهم کرده است.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، نیز پنجم مهر میانگین انتقال روزانه نفت از تنگه هرمز را حدود ۱۳ میلیون بشکه اعلام کرد و گفت این میزان در یکی از روزهای هفته پیش از آن از ۲۰ میلیون بشکه، یعنی سطح پیش از جنگ، فراتر رفت.
با این حال، صادرات کلی نفت خلیج فارس و حجم نفت عبوری از هرمز دو شاخص متفاوتاند. فایننشال تایمز به نقل از دادههای شرکت کپلر نوشت جریان کلی نفت از خلیج فارس به سطح پیش از جنگ نزدیک شده، اما حجم عبوری از هرمز همچنان حدود یکسوم کمتر است و بخشی از صادرات به مسیرهای دیگر، از جمله خطوط لوله، منتقل شده است.
- 
خطر حمله به کشتیها همچنان ادامه دارد. وزارت خارجه هند ۱۴ مهر اعلام کرد اصابت پرتابهای ناشناس به نفتکش «آن پیس» با پرچم پاناما، هنگام عبور از تنگه هرمز، ۱۲ خدمه آن را زخمی کرد.
فایننشال تایمز همچنین گزارش داد مالکان نفتکشها برای ترغیب خدمه به عبور از این مسیر، به ناخداها معادل ماهانه ۱۰۰ هزار دلار و برای هر سفر ۵۰ هزار دلار پاداش پرداخت میکنند.
بر اساس این گزارش، ملوانان عادی هنگام عبور از هرمز دستکم چهار تا شش برابر دستمزد معمول خود دریافت میکنند و بیشتر کشتیها شبانه و با تجهیزات ارسال سیگنال موقعیتیابی خاموش از تنگه میگذرند.
روایتهای متضاد تهران و واشینگتن از وضعیت هرمز
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ۱۵ مهر در نشست خبری مشترک با همتای یونانی خود گفت تنگه هرمز باز است، میزان انتقال نفت از آن تقریبا به سطح پیش از جنگ رسیده و جمهوری اسلامی کنترل این آبراه را از دست داده است. او همچنین بر ضرورت تنوع مسیرهای تامین انرژی برای جلوگیری از تهدید امنیت جهان در پی اختلال در یک منطقه تاکید کرد.
در مقابل، محمدرضا نقدی، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران، بسته ماندن تنگه هرمز تا زمان برآورده شدن خواستههای جمهوری اسلامی را اعلام کرد. او گفت سپاه مسیرهایی را که «غیرقانونی» میخواند مسدود میکند و حجم نفت انتقالیافته با شناورهای کوچک به نفتکشها را «بسیار ناچیز» توصیف کرد.
محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش، نیز اظهارات ترامپ درباره باز بودن تنگه هرمز را «دروغ» خواند.
منوچهر متکی، نماینده تهران در مجلس، همان روز ازسرگیری تردد آزاد کشتیها را به تحقق شروط تهران، از جمله محکومیت حملهها علیه جمهوری اسلامی، رفع محاصره و برداشتن محدودیتهای هوانوردی غیرنظامی مشروط کرد.
اختلاف بر سر اولویت مذاکرات
تهران پیشتر نیز بازگشایی هرمز را به گرفتن امتیاز از واشینگتن پیوند زده بود. عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، سوم مهر طرحی هفتروزه برای رفع محاصره دریایی، اعطای معافیت تحریمی فروش نفت و برقراری آتشبسی شامل لبنان پیشنهاد کرد. طبق این طرح، تنگه در روز ششم بازگشایی میشد و مذاکرات با آمریکا روز هفتم آغاز میشد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، چهار مهر این پیشنهاد را رد کرد و گفت فشار اقتصادی ناشی از محاصره دریایی، تهران را به پیشنهاد بازگشایی تنگه واداشته است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، نیز ۱۲ مهر گفت پاسخ آمریکا بر پرونده هستهای متمرکز است، در حالی که تهران در مقطع کنونی تنها درباره تنگه هرمز مذاکره میکند.
در تازهترین گزارش درباره این اختلاف، شبکه الحدث ۱۵ مهر به نقل از یک منبع ارشد از بهبنبست رسیدن تلاشهای میانجیگرانه خبر داد. این منبع گفت پیشرفت مذاکرات به پاسخ تهران به خواستههای هستهای ترامپ بستگی دارد و به گفته او، تنگه هرمز پس از از دست رفتن کنترل جمهوری اسلامی بر آن، دیگر اولویت واشینگتن نیست.