سازمان عفو بینالملل ضمن هشدار درباره ادامه اعدامها در ایران، خواستار افزایش فشارهای دیپلماتیک بر جمهوری اسلامی برای توقف اعدامها و ارجاع پرونده نقض حقوق بشر در ایران به دیوان کیفری بینالمللی شد.
این سازمان سهشنبه ۲۱ مهر در بیانیهای اعلام کرد پنج نفر از محکومان پروندههای مرتبط با خیزش دیماه، در فاصله هشتم تا ۱۳ مهر پس از «محاکمههایی بهشدت ناعادلانه و همراه با شکنجه» اعدام شدند.
حکم اعدام علیرضا سپاهی و علیرضا رئیسی ۱۳ مهر، سیاوش جمشیدی خیرآبادی ۱۱ مهر و علی همتی سیستانی و مجید نیکاندیش هشتم مهر به اجرا درآمد.
بر اساس بیانیه عفو بینالملل، جمهوری اسلامی تاکنون دستکم ۳۴ نفر را در ارتباط با خیزش دیماه اعدام کرده و دهها نفر دیگر، از جمله مخالفان حکومت و معترضان، همچنان در معرض خطر اعدام با انگیزههای سیاسی قرار دارند.
- 
دیانا الطحاوی، معاون مدیر منطقهای عفو بینالملل در امور خاورمیانه و شمال آفریقا، هشدار داد مقامهای جمهوری اسلامی با استناد به «شرایط جنگی» و تهدیدهای امنیت ملی، سرکوب را تشدید کردهاند.
او تاکید کرد این وضعیت ضرورت اعمال فشار دیپلماتیک هماهنگ بر جمهوری اسلامی برای توقف تمامی اعدامهای برنامهریزیشده را دوچندان کرده است.
الطحاوی با اشاره به «مصونیت ساختاری» مقامهای جمهوری اسلامی از مجازات، خواستار ارجاع پرونده ایران به دیوان کیفری بینالمللی از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد و ایجاد سازوکاری بینالمللی برای رسیدگی کیفری به این جرائم از طریق مجمع عمومی سازمان ملل شد.
حکومت ایران در ماههای اخیر موج جدیدی از سرکوب شهروندان را از طریق احضارها و بازداشتهای گسترده، صدور احکام سنگین حبس و افزایش چشمگیر اجرای احکام اعدام به راه انداخته است.
جینا رومرو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور آزادی تجمعات مسالمتآمیز و تشکل، پیشتر خواستار توقف اعدامها در ایران و تضمین نظارت مستقل بر وضعیت زندانیان در معرض خطر اعدام شد.
او اعلام کرد ۲۱ مهر در همراهی با کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» دست به اعتصاب غذا زده است.
- 
استفاده از اعدام برای خاموش کردن صدای اعتراض
الطحاوی در بخش دیگری از اظهارات خود گفت اعدام خودسرانه پنج جوان در کمتر از یک هفته بار دیگر نشان میدهد حکومت ایران از مجازات اعدام بهعنوان ابزاری برای سرکوب مخالفان استفاده میکند.
او افزود مقامهای جمهوری اسلامی میکوشند «هزینه اعتراض را چنان بالا ببرند که مردم از ترس وادار به سکوت شوند و از شکلگیری خیزشهای گسترده جدید علیه حکومت سرکوبگری که دههها بر سر کار است، جلوگیری به عمل آید».
الطحاوی همچنین به تکرار الگویی از نقض حقوق متهمان در پروندههای مرتبط با اعتراضات اشاره کرد؛ از جمله محرومیت از دسترسی به وکیل در جریان بازجویی، بیاعتنایی حکومت به گزارشهای شکنجه، متهم کردن بازداشتشدگان به مشارکت در کشتن نیروهای امنیتی، استفاده از اعترافات اجباری بهعنوان مدرک و محاکمه در دادگاههای انقلاب که اساسا فاقد دادرسی عادلانه هستند.
این مقام عفو بینالملل تاکید کرد چنین روندهایی «عدالت را به سخره میگیرند» و بیاعتنایی کامل جمهوری اسلامی به حق حیات را آشکار میکنند.
مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران ۱۷ مهر در گزارشی به مناسبت روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام اعلام کرد طی یک سال گذشته، ۲۰۰۳ نفر در ایران اعدام شدند که دستکم ۶۹ نفر از آنان با اتهامهای سیاسی و امنیتی روبهرو بودند.
- 
پرونده میدان علیخانی اصفهان
عفو بینالملل در بیانیه خود بهطور ویژه به پرونده موسوم به «میدان علیخانی» اصفهان پرداخت که رئیسی و سپاهی از متهمان آن بودند.
بر اساس این بیانیه، رئیسی و سپاهی پس از محاکمهای «بهشدت ناعادلانه» به اعدام محکوم شدند و «اعترافات اجباری» آنان پیش از برگزاری دادگاه، از رسانههای حکومتی پخش شده بود.
عفو بینالملل اعلام کرد ماموران در دوران بازداشت سپاهی را تحت شکنجه و دیگر بدرفتاریها قرار داده بودند؛ از جمله نگهداری طولانیمدت در سلول انفرادی، ضربوشتم و وارد کردن شوک الکتریکی.
با اعدام سپاهی و رئیسی، شمار اعدامشدگان پرونده میدان علیخانی اصفهان به هفت نفر رسید.
پیش از این، قائم حسینی ۲۹ مرداد، ابوالفضل سپاهی بادجانی و امیرحسین صفری حسینآبادی ششم مرداد و گلمحمد محمدی و عرفان اسفندیاری ۲۸ تیر اعدام شدند.
- 
شکنجه معترضان و اخذ اعترافات اجباری
عفو بینالملل همچنین به پرونده سه معترض دیگر که در روزهای اخیر اعدام شدند، اشاره کرد و نوشت اعترافات اجباری جمشیدی، نیکاندیش و همتی نیز از رسانههای حکومتی پخش شده و مبنای صدور احکام اعدام آنان قرار گرفته بود.
عفو بینالملل به نقل از سازمان حقوق بشر ایران گزارش داد مجید نیکاندیش در دوران بازداشت تحت شکنجه و بدرفتاری قرار گرفته بود.
به گفته این نهاد حقوق بشری، ماموران نیکاندیش را برای مدتی طولانی در سلول انفرادی نگه داشته و از دستهایش آویزان کرده بودند؛ شکنجهای که به دررفتگی شانه و شکستگی فک او منجر شد.