جمهوری اسلامی از توافق با عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در نشست تهران برای ادامه گفتوگوهای منطقهای خبر داد. عربستان در بیانیهای جداگانه، بدون اشاره به چنین توافقی، بر گشودن کانالهای مذاکره برای جلوگیری از تشدید دوباره درگیریهای نظامی تاکید کرد.
بر اساس بیانیهای که دوشنبه چهارم آبان در رسانههای داخلی ایران بهعنوان بیانیه پایانی نشست منتشر شد، چهار کشور بر ادامه گفتوگوها برای تقویت همکاریهای متقابل، از جمله در زمینه صلح و امنیت منطقهای، توافق کردند. در این متن جزییاتی درباره زمان و دستور کار گفتوگوهای آینده یا توافقهای عملی احتمالی ارائه نشد.
وزارت خارجه عربستان سعودی نیز دوشنبه چهارم آبان در بیانیهای جداگانه، سفر مقامهای کشورهای عضو پیمان دفاعی مکه به تهران را بخشی از تلاشها برای کاهش تنش و حمایت از میانجیگری قطر و پاکستان توصیف کرد.
ریاض خواستار تعامل «مثبت و عملی» طرفهای بحران با نتایج این سفر شد و بر اهمیت گشودن کانالهای مذاکره برای جلوگیری از تشدید دوباره درگیریهای نظامی و دستیابی به توافقی برای پایان بحران تاکید کرد. این بیانیه به توافق چهار کشور بر سر ادامه گفتوگوها اشاره نکرد.
یک مقام ارشد امنیتی پاکستان به خبرگزاری رویترز گفت هدف اصلی نشست، ایجاد ساز و کاری منطقهای برای جلوگیری از حملات نظامی کشورهای منطقه به یکدیگر است.
به گفته این مقام، گفتوگوهای تهران و واشینگتن، حملات حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی به عربستان سعودی، وضعیت تنگه هرمز و محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا نیز در دستور کار قرار داشت.
در مقابل، یک مقام ارشد جمهوری اسلامی به رویترز گفت برنامه هستهای ایران موضوع مذاکرات نیست و آمریکا باید ابتدا شروط تهران را برای پایان دائمی جنگ برآورده کند.
رویترز پیش از نشست به نقل از مقامهای سعودی و ایرانی از سفر خالد بن سلمان، عاصم منیر و ابراهیم کالین به تهران خبر داد. به گفته یک مقام ارشد ایرانی، ابتکار این دیدار در سفر پیشین منیر به تهران مطرح شد.
این نخستین دیدار در سطح مقامهای ارشد میان جمهوری اسلامی و هر سه عضو پیمان دفاعی مکه پس از تشدید درگیریهاست.
عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه مرداد امسال این پیمان را امضا کردند که بر اساس آن، حمله نظامی به هر یک از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی میشود.
پاکستان پیمان را تصویب کرده و روند تصویب آن در پارلمان ترکیه ادامه دارد.
حملات حوثیها به عربستان سعودی، این پیمان را با نخستین آزمون جدی روبهرو کرده است. همزمان، ریاض میکوشد از گسترش درگیری به زیرساختهای حیاتی خود جلوگیری کند.
عربستان سعودی سوم آبان از رهگیری موج تازهای از موشکها و پهپادها خبر داد. حملات حوثیها در هفتههای اخیر افزایش یافته و نگرانیها را درباره امنیت عربستان سعودی و گسترش جنگ منطقهای بالا برده است.
دستور محرمانه برای پوشش خبری نشست
بر اساس نسخهای از یک دستور محرمانه که به دست ایراناینترنشنال رسیده، شورای عالی امنیت ملی از رسانههای داخلی خواست درباره «توافق مکه»، چه در تایید و چه در رد آن، تحلیلی ارائه نکنند.
این شورا در پیامی خطاب به مدیران و سردبیران رسانهها، پنج محور برای پوشش نشست تعیین کرد؛ از جمله تاکید بر اینکه سفر به پیشنهاد پاکستان و با نظر مساعد ایران انجام شده است.
شورا همچنین خواست رسانهها بر این روایت تاکید کنند که کشورهای منطقه پس از جنگ اخیر، امنیت را تنها از مسیر مشارکت همه کشورهای منطقه ممکن میدانند و نشست تهران میتواند آغاز حرکت به سمت «سیاست امنیت درونزای منطقهای» باشد.
در این دستور، امنیت منطقهای، پیامدهای حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و ادامه این حملات، و کمک به مردم فلسطین و لبنان از موضوعات نشست عنوان شد.
موضع پزشکیان و تلاشهای میانجیگری
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، در دیدار با مقامهای سه کشور گفت تهران از هر تفاهمی برای «تقویت وحدت و انسجام» کشورهای اسلامی حمایت میکند و برای گسترش همکاریهای منطقهای و رفع اختلافات آمادگی دارد.
او گفت: «اگر کشورهای اسلامی در کنار یکدیگر قرار گیرند، امکان ادامه جنایات اسرائیل وجود نخواهد داشت.»
پزشکیان همچنین تصور وادار کردن مردم ایران به تسلیم را «نادرست و باطل» خواند.
رائد بن خالد قرملی، معاون وزیر خارجه عربستان سعودی در امور دیپلماسی عمومی، گفت این سفر بخشی از تلاش کشورهای عضو پیمان مکه برای کاهش تنش و پشتیبانی از میانجیگری قطر و پاکستان است.
مقامهای قطری نیز سوم آبان با مقامهای جمهوری اسلامی در تهران دیدار کردند.
- 
میانجیگری پاکستان و قطر به توافق موقتی برای توقف درگیریها کمک کرد، اما این توافق با از سر گرفته شدن جنگ، فروپاشید.
تهران و واشینگتن از آن زمان، با واسطهگری دو کشور، گفتوگوهایی را ادامه دادهاند؛ روندی که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز به آن اشاره کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اول آبان احتمال عملیات نظامی تازه علیه جمهوری اسلامی را مطرح کرد.
مقامهای جمهوری اسلامی هم هشدار دادهاند در صورت حمله دوباره، پاسخ تهران شدیدتر خواهد بود.