رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در نشست شورای امنیت سازمان ملل درباره پرونده هستهای جمهوری اسلامی هشدار داد بدون دسترسی بازرسان به تاسیسات و ذخایر اورانیوم ایران، هیچ راهحل دیپلماتیک پایداری امکانپذیر نخواهد بود.
نشست شورای امنیت برای بررسی پرونده هستهای تهران سهشنبه پنجم آبان در مقر سازمان ملل در نیویورک برگزار شد.
گروسی در این نشست گفت: «تنها دیپلماسی مبتنی بر راستیآزمایی آژانس میتواند در بلندمدت از گسترش سلاحهای هستهای در ایران و سراسر جهان جلوگیری کند.»
او تاکید کرد جمهوری اسلامی هنوز اطلاعات مورد نیاز آژانس را ارائه نداده و دسترسی لازم برای راستیآزمایی وضعیت مواد هستهای ایران را فراهم نکرده است.
به گفته گروسی، تماسهای فنی با تهران ادامه دارد، اما برخی پرسشهای پادمانی بیش از پنج سال است بیپاسخ ماندهاند و فعالیتهای معمول بازرسی نیز از سر گرفته نشدهاند.
شورای حکام آژانس بینالمللی ۱۸ شهریور با تصویب قطعنامهای، پرونده جمهوری اسلامی را بهدلیل عدم پایبندی به تعهدات پادمانی، به شورای امنیت ارجاع داده بود.
- 
ابهام درباره ذخایر اورانیوم ایران
در جریان جنگ ۱۲ روزه در خرداد ۱۴۰۴، تاسیسات هستهای نطنز، فردو و اصفهان هدف حملات اسرائیل و آمریکا قرار گرفتند.
جمهوری اسلامی از آن زمان تاکنون اجازه بازرسی از این سه سایت را به آژانس نداده و در نتیجه، وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
گروسی گفت آژانس برای راستیآزمایی مواد هستهای به اطلاعات دقیق و دسترسی مستقیم نیاز دارد؛ درخواستی که تهران تاکنون به آن پاسخ نداده است.
پیش از جنگ ۱۲ روزه، آژانس برآورد کرده بود حکومت ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ سطحی که با غنای حدود ۹۰ درصدی مورد نیاز برای تولید اورانیوم با درجه تسلیحاتی فاصله چندانی ندارد.
بر اساس معیارهای آژانس، این میزان مواد در صورت غنیسازی بیشتر میتواند برای ساخت ۱۰ سلاح هستهای کافی باشد. جمهوری اسلامی همچنین مقادیر دیگری از اورانیوم با غنای پایینتر در اختیار داشت.
ایران تنها کشوری است که بدون برخورداری از سلاح هستهای، اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی میکند. آژانس این میزان غنیسازی را «مایه نگرانی جدی» میداند.
- 
واشینگتن خواستار پاسخگویی تهران شد
مایک والتز، نماینده آمریکا در سازمان ملل، گفت واشینگتن و شرکایش هرگز اجازه نخواهند داد جمهوری اسلامی به سلاح هستهای دست یابد و از آن برای «ایجاد وحشت» در جهان استفاده کند.
او تاکید کرد حکومت ایران نمیتواند اجرای تعهدات پادمانی خود را به رفتار دیگر کشورها یا دستیابی به توافقی تازه مشروط کند.
والتز با اشاره به حضور مدیرکل آژانس در جلسه گفت: «آژانس از ایران پاسخ میخواهد، نه سخنرانی.»
جنیفر لوکتا، دیگر نماینده ایالات متحده، نیز رفتار تهران را «غیرقابل قبول» خواند و خواستار پایان دادن به خودداری از پاسخگویی، جلوگیری از دسترسی بازرسان و پنهان ماندن وضعیت ذخایر اورانیوم شد.
او گفت جمهوری اسلامی بیش از یک سال است بازرسی از حساسترین تاسیسات خود را به تاخیر انداخته و اطلاعات مربوط به اورانیوم با غنای بالا را در اختیار آژانس نمیگذارد.
لوکتا در واکنش به موضع تهران که همکاریهای آینده را به دستیابی به توافقی گستردهتر منوط کرده، افزود چنین توافقی از پیش وجود دارد و آن پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، موسوم به انپیتی، است.
او خاطرنشان کرد تعهدات ایران در این پیمان به نتیجه مذاکرات احتمالی وابسته نیست.
مقامهای جمهوری اسلامی بارها اعلام کردهاند در شرایط کنونی قصد مذاکره درباره برنامه هستهای را ندارند و اولویت آنها پایان دادن به جنگ با آمریکا است.
آنها همچنین در موارد متعددی تهدید کردهاند از انپیتی خارج خواهند شد.
در تازهترین نمونه، ابوالفضل ابوترابی، نماینده مجلس، پنجم آبان داشتن سلاح هستهای را یکی از «مولفههای قدرت» دانست و خواستار خروج حکومت ایران از این پیمان و ساخت بمب اتم شد.
- 
تهران شرایط «امنیتی» را مانع بازرسی دانست
غلامحسین درزی، معاون نماینده جمهوری اسلامی در سازمان ملل، در پاسخ به انتقادها گفت کشورهایی که خواهان دسترسی بازرسان آژانس هستند، «حملات نظامی و شرایط فوقالعاده ناشی از آن» را نادیده میگیرند.
او تاکید کرد ادامه تعهدات پادمانی به معنای چشمپوشی از ارزیابی «شرایط ایمنی» نیست و نمیتوان بدون توجه به «خطرات امنیتی» ناشی از حملات، از تهران خواست امکان حضور بازرسان را فراهم کند.
کریستینا مارکوس لاسن، نماینده دانمارک در سازمان ملل، در مقابل هشدار داد آژانس بیش از ۱۶ ماه است بهدلیل محدودیت دسترسی و نبود اطلاعات کافی نمیتواند فعالیتهای هستهای ایران را بهطور کامل راستیآزمایی کند.
او همچنین خواستار همکاری فوری و کامل جمهوری اسلامی با آژانس شد.
- 
فرانسه بر اجرای تحریمها تاکید کرد
ژروم بونافون، نماینده فرانسه در شورای امنیت، بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی را قانونی خواند و گفت همه کشورهای عضو موظف هستند آنها را اجرا کنند.
او در پاسخ به مخالفت روسیه و چین تاکید کرد تروئیکای اروپایی در واکنش به نقض تعهدات هستهای از سوی حکومت ایران، سازوکار بازگشت خودکار تحریمها، موسوم به مکانیسم ماشه، را فعال کردند.
این تحریمها مهر ۱۴۰۴ دوباره برقرار شدند و محدودیتهایی از جمله ممنوعیت فروش بسیاری از تسلیحات متعارف عمده به ایران را در بر میگیرند.
یوهان وادفول، وزیر خارجه آلمان، اول آبان از تهران خواست «خواستههای حداکثری» را کنار بگذارد و آمادگی جدی برای مذاکره نشان دهد.
او گفت سه کشور اروپایی آمادهاند در گفتوگوهای هستهای مشارکت کنند و در صورت پیشرفت واقعی به سوی توافقی پایدار، برای کاهش تحریمها گام بردارند.