پیروزی دموکراتها در انتخابات میاندورهای آمریکا و به دست گرفتن کنترل هر دو مجلس کنگره، امکان نظارت بیشتر بر جنگ دونالد ترامپ با حکومت ایران را فراهم کرده است.
با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند این شکست انتخاباتی ممکن است رییسجمهوری آمریکا را به گسترش عملیات نظامی پیش از آغاز به کار کنگره جدید در ژانویه ترغیب کند.
پیروزی دموکراتها مخالفان جنگ را در موقعیت قدرتمندتری برای بررسی هزینههای نظامی، تحقیق درباره تصمیمهای دولت و تصویب قوانین محدودکننده اختیارات رییسجمهوری قرار میدهد.
با این حال، تا ۱۳ دی که نمایندگان و سناتورهای جدید کار خود را آغاز میکنند، ترامپ فرصت دارد اهداف نظامی خود را بدون نظارت کنگره جدید دنبال کند.
این احتمال که شکست انتخاباتی به تشدید عملیات نظامی منجر شود، در ارزیابی کارشناسان سیاست خارجی و تحلیلگرانی مطرح شده است که با ایراناینترنشنال گفتوگو کردند.
فرشته پزشک، کارشناس روابط بینالملل، با اشاره به نتیجه انتخابات گفت: «میتوان انتظار داشت آقای ترامپ برای اینکه بتواند هم قدرت خود را نشان دهد و هم بر روایت رسانهها تاثیر بگذارد، حملهای نظامی و شدید، شاید شدیدتر از آنچه در صورت حفظ کنترل کنگره انجام میداد، ترتیب دهد.»
پزشک افزود کنگره جدید ممکن است در تامین بودجه جنگ تاخیر ایجاد کند یا موانعی پیش روی دولت قرار دهد، اما این محدودیتها لزوما نمیتوانند مانع تصمیم ترامپ برای انجام عملیات نظامی شوند.
- 
ترامپ پس از شکست جمهوریخواهان، تاثیر اقتصادی جنگ ایران بر رایدهندگان را پذیرفت، اما این برداشت را که آمریکاییها با اصل عملیات نظامی مخالف بودهاند، رد کرد.
او در مصاحبه با فاکسنیوز گفت: «فکر نمیکنم مساله جنگ باشد. فکر میکنم مساله قیمت بنزین است. مردم با کاری که من در قبال ایران انجام میدهم موافقاند، اما احتمالا حاضر نبودند پیامد کوتاهمدت آن، یعنی پرداخت پول بیشتر برای بنزین، را تحمل کنند.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین در گفتوگو با پولیتیکو از سیاست خود در قبال جمهوری اسلامی دفاع کرد و افزود: «کاملا متقاعد شدهام که تصمیم من درباره ایران، در راستای منافع بلندمدت کشورمان و حتی جهان، کاملا درست بوده و همچنان درست است.»
آیا شکست انتخاباتی به حمله گستردهتر منجر میشود؟
باربارا اسلاوین، پژوهشگر ارشد مرکز استیمسون، ۱۱ آبان در تحلیلی نوشت دولت ترامپ پیش از انتخابات میاندورهای در حال آمادهسازی یک عملیات نظامی بزرگ علیه جمهوری اسلامی بوده و نتیجه انتخابات میتواند انگیزه رییسجمهوری برای اجرای آن پیش از آغاز به کار کنگره جدید را افزایش دهد.
اسلاوین بازگشایی تنگه هرمز و دستیابی به ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران را از اهداف احتمالی این عملیات دانست.
او در عین حال هشدار داد حملات تازه میتواند متحدان آمریکا در خلیج فارس را در معرض اقدامات تلافیجویانه بیشتر جمهوری اسلامی قرار دهد، به افزایش هزینه انرژی بینجامد و بدون تحقق اهداف واشینگتن، به تخریب گسترده منجر شود.
تشدید عملیات نظامی همچنین ممکن است فرصتی در اختیار ترامپ قرار دهد تا پیش از افزایش اختیارات نظارتی دموکراتها، برای دستیابی به نتیجهای تعیینکننده تلاش کند.
امید معماریان، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با ایراناینترنشنال تاکید کرد محاسبات ترامپ با روسای جمهوری پیشین آمریکا تفاوت دارد.
معماریان گفت: «آقای ترامپ یک رییسجمهور غیرمتعارف است که سود و زیان دستگاه محاسباتیاش با سیاستمدارهای دیگر و روسای جمهور سابق خیلی متفاوت است.»
به باور معماریان، ترامپ برخلاف سیاستمداران متعارف، لزوما پیامد تصمیمهایش برای آینده حزب جمهوریخواه را در اولویت قرار نمیدهد.
او ممکن است از فرصت باقیمانده تا ژانویه برای اجرای عملیاتی شدید بهره ببرد، تواناییهای نظامی یا هستهای ایران را تضعیف کند، اعلام پیروزی کند و سپس بهدنبال مذاکره یا کاهش هزینههای جنگ برود.
معماریان درباره تاثیر نتیجه انتخابات بر احتمال حمله افزود: «به نظر من، \[نتیجه انتخابات\] احتمال حمله را ممکن است بیشتر هم کرده باشد.»
او معتقد است کنترل دموکراتها بر کنگره، مدیریت جنگ را از طریق تحقیقات، جلسات استماع و بررسی تصمیمهای نظامی برای دولت دشوارتر خواهد کرد.
چنین شرایطی ممکن است انگیزه ترامپ را برای دستیابی سریعتر به نتیجه افزایش دهد، نه اینکه لزوما او را از گزینه نظامی منصرف کند.
این احتمال یک نمونه تاریخی نیز دارد. پس از شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای سال ۲۰۰۶، جورج دبلیو بوش، رییسجمهوری وقت آمریکا، با وجود افزایش مخالفت عمومی با جنگ عراق، در سال بعد شمار نیروهای آمریکایی مستقر در این کشور را افزایش داد.
این سابقه به معنای تکرار همان تصمیم از سوی ترامپ نیست، اما نشان میدهد شکست انتخاباتی لزوما به کاهش فوری عملیات نظامی منجر نمیشود.
دموکراتها تا چه اندازه میتوانند ترامپ را محدود کنند؟
کنترل کنگره اختیارات مهم قانونگذاری و بودجهای در اختیار دموکراتها قرار میدهد، اما رییسجمهوری همچنان فرمانده کل نیروهای مسلح آمریکا باقی میماند.
کنگره میتواند درباره عملکرد دولت تحقیق کند، بودجه را محدود سازد و قوانینی برای کنترل عملیات نظامی تصویب کند.
با این حال، ترامپ میتواند چنین قوانینی را وتو کند و لغو وتوی او به رای دوسوم اعضای هر دو مجلس نیاز دارد.
جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا، در مصاحبه با دویچهوله گفت: «حتی اگر دموکراتها در هر دو مجلس اکثریت داشته باشند، نفوذ آنها به ابزارهای قانونگذاری و سیاسی کنگره محدود خواهد بود.»
دموکراتها پیش از این نیز تلاش کردهاند از اختیارات مالی کنگره برای مخالفت با جنگ استفاده کنند.
تیم کین، سناتور دموکراتی که بارها عملیات نظامی ترامپ بدون مجوز کنگره را به چالش کشیده است، در ماه اوت وعده داد تلاشهایش را برای قطع بودجه جنگ ادامه دهد.
کین در بیانیهای رسمی گفت: «به هر کاری که از دستم برمیآید، برای قطع بودجه جنگی ادامه خواهم داد که در تاریخ بهعنوان یکی از احمقانهترین فجایع سیاست خارجی آمریکا ثبت خواهد شد.»
برخی دیگر از دموکراتها، از جمله کریس کونز، میان تامین دوباره ذخایر تسلیحاتی ارتش آمریکا و تامین بودجه عملیاتی که عملا جنگ را طولانیتر میکند، تفاوت قائل شدهاند.
با این حال، اگر ترامپ پیش از ژانویه دستور حملهای گسترده صادر کند، محدود کردن بودجه ممکن است از نظر سیاسی دشوارتر شود.
مراد ویسی، تحلیلگر سیاسی، گفت دموکراتها ممکن است پس از آغاز به کار کنگره جدید، با جنگی روبهرو شوند که ترامپ پیش از آن آغاز کرده است.
ویسی اضافه کرد: «حتی اگر دموکراتها مخالف جنگ باشند، اگر ترامپ جنگ را آغاز کند و در دوره ریاستجمهوری خود به پایان برساند، موضوع متفاوت است. اما اگر جنگ را به پایان نرساند، دموکراتها ناچار خواهند بود با آن بهعنوان جنگ ایالات متحده روبهرو شوند.»
به این ترتیب، مخالفت با جنگ لزوما به معنای آمادگی برای قطع منابع مورد نیاز نیروهای آمریکایی مستقر در میدان نبرد نخواهد بود.
- 
آیا ترامپ بهدنبال سرنگونی جمهوری اسلامی خواهد رفت؟
هدف احتمالی عملیات نظامی تازه، یکی از موضوعاتی است که تحلیلگران درباره آن دیدگاههای متفاوتی دارند.
ویسی معتقد است ترامپ ممکن است ادامه دوران ریاستجمهوری خود را فرصتی برای ثبت یک میراث تاریخی بداند؛ میراثی که حتی میتواند شامل اقدام نظامی موثر در سرنگونی جمهوری اسلامی باشد.
ویسی گفت: «به نظر من، ترامپ میتواند این میراث سیاسی را نیز از خود به جا بگذارد که به سرنگونی جمهوری اسلامی کمک کرده باشد. نمیخواهم بگویم حتما این کار را انجام میدهد، اما با توجه به شخصیت ترامپ، چنین اقدامی دور از انتظار نیست و ۶۰ روز هم فرصت دارد.»
او این احتمال را با آنچه تغییر سیاست اسرائیل به سمت سرنگونی جمهوری اسلامی توصیف میکند، مرتبط دانست و افزود اگر ترامپ تصور کند یک عملیات گستردهتر میتواند دستاوردی تعیینکننده برایش داشته باشد، ممکن است از آن حمایت کند.
به باور ویسی، تمایل ترامپ به ثبت دستاوردهای شخصی میتواند در تصمیم او موثر باشد، بهویژه اگر احساس کند یک عملیات نظامی میتواند به تغییر ساختار قدرت در ایران منجر شود.
در مقابل، فرشته پزشک میان وادار کردن جمهوری اسلامی به پذیرش خواستههای آمریکا و تلاش آگاهانه برای سرنگونی آن تفاوت قائل است.
پزشک گفت: «ما هنوز شواهدی نمیبینیم که نشان دهد آقای ترامپ در حال انجام اقداماتی است که بتوان از آنها نتیجه گرفت احتمالا قصد دارد به سمت سرنگونی جمهوری اسلامی حرکت کند، نه اینکه صرفا آن را وادار به تسلیم کند.»
به ارزیابی او، ترامپ بیشتر به رویکردی شبیه الگوی ونزوئلا تمایل دارد تا مداخلهای مشابه عراق که مستلزم پذیرش مسئولیت طولانیمدت آمریکا برای بازسازی ساختار سیاسی یک کشور باشد.
پزشک همچنین این پرسش را مطرح کرد که آیا واشینگتن برنامه روشنی برای جایگزینی نهادهای حاکم بر ایران دارد یا نه.
- 
آیا جمهوری اسلامی نتیجه انتخابات را اشتباه تفسیر میکند؟
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، نتیجه انتخابات را نشانه مخالفت مردم آمریکا با جنگ دانست و به واشینگتن درباره نادیده گرفتن آنچه خواست رایدهندگان آمریکایی خواند، هشدار داد.
قالیباف چهارشنبه ۱۳ آبان در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «مردم آمریکا به جنگ نه گفتند و ما هم با آنها موافقیم.»
او در ادامه نوشت: «اگر دولت آمریکا خواست مردمش را نادیده بگیرد و به خواستههای حامیان مالی و باجگیران بینالمللی تن دهد، پاسخ منفی ما به جنگ برای آمریکا به کابوس تبدیل خواهد شد.»
این موضعگیری، برداشت قالیباف از نتیجه انتخابات را با هشداری درباره پیامدهای ادامه عملیات نظامی آمریکا ترکیب میکند.
با این حال، تغییر ترکیب کنگره لزوما به معنای تغییر اهداف راهبردی واشینگتن نیست.
امیر حمیدی، متخصص امنیت ملی مستقر در واشینگتن، در گفتوگو با ایراناینترنشنال هشدار داد مقامهای جمهوری اسلامی نباید اختلافات سیاسی در آمریکا را نشانه تضعیف قدرت این کشور تلقی کنند.
حمیدی گفت: «رییسجمهور ترامپ ممکن است اکثریت کنگره را از دست بدهد، اما قدرت ریاست جمهوری را از دست نداده و شکست انتخاباتی یک حزب، شکست قدرت ملی آمریکا نیست.»
او گفت اشتباه گرفتن این دو موضوع میتواند هزینه یک خطای محاسباتی راهبردی را برای جمهوری اسلامی بسیار سنگین کند.
به گفته حمیدی، رییسجمهوری آمریکا همچنان فرمانده کل نیروهای مسلح است و اختیارات مهمی در دیپلماسی و مدیریت بحران دارد.
هرچند نظارت کنگره بر عملیات نظامی و هزینههای جنگ ممکن است با پیروزی دموکراتها افزایش یابد، این تحول لزوما به معنای کاهش قدرت بازدارندگی آمریکا نیست.
حمیدی همچنین تاکید کرد توانایی آمریکا تنها به شخص رییسجمهوری وابسته نیست، بلکه بر نهادهای قانونی، قدرت نظامی، اقتصاد و شبکه گسترده متحدان این کشور تکیه دارد.
- 
فرصتی محدود تا ژانویه
پیروزی دموکراتها ممکن است جدول زمانی سیاسی جنگ ایران را تغییر داده باشد، بیآنکه کنترل فوری آن را از دست ترامپ خارج کرده باشد.
تا زمان آغاز به کار کنگره جدید، ترامپ همچنان اختیار اتخاذ تصمیمهای نظامی را دارد؛ تصمیمهایی که میتوانند مسیر جنگ را حتی پس از پایان دوره انتقالی تحت تاثیر قرار دهند.
یک حمله گسترده در این فاصله ممکن است قانونگذاران تازهوارد را در برابر تصمیمهای انجامشده و تعهدات نظامی دشوار برای بازگشت قرار دهد.
نتیجه انتخابات برای جمهوری اسلامی نیز پرسشی مهم ایجاد کرده است: آیا اختلافات سیاسی داخلی آمریکا به خویشتنداری واشینگتن منجر خواهد شد یا نزدیک شدن موعد آغاز به کار کنگره جدید میتواند انگیزه اقدام نظامی بیشتر را افزایش دهد؟
از این منظر، هفتههای پیش رو ممکن است بیش از ترکیب جدید قدرت در کنگره بر مسیر جنگ تاثیر بگذارند.
انتخاباتی که قرار بود جهت سیاست آمریکا را تغییر دهد، میتواند پیش از آنکه نمایندگان تازهمنتخب امکان اثرگذاری عملی بر جنگ را پیدا کنند، با چرخشی تعیینکننده در آن همراه شود.