وزیران امور خارجه جمهوری اسلامی و چند کشور منطقه در مجموعهای از تماسهای تلفنی درباره کاهش تنشها و دستیابی به صلح گفتوگو کردند. وزارت امور خارجه عمان نیز در بیانیهای از تلاش برای دستیابی به تفاهمهایی با هدف ازسرگیری کشتیرانی بدون مانع در تنگه هرمز خبر داد.
وزارت امور خارجه عمان پنجشنبه ۱۴ آبان اعلام کرد بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر امور خارجه این کشور، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، آخرین تحولات رایزنیها برای دستیابی به تفاهمهای عملی، سیاسی و فنی درباره تنگه هرمز را بررسی کردند.
بر اساس این بیانیه، دو وزیر بر ضرورت گذار از کاهش تنش به تثبیت تفاهمهای پایدار مبتنی بر سازوکارهای عملی و فنی برای ایمنسازی گذرگاههای دریایی و تضمین جریان تجارت بینالمللی و انرژی تاکید کردند. عمان هدف این ترتیبات را پایان دادن به وضعیت جنگی و جلوگیری از تکرار درگیریها در منطقه عنوان کرد.
در این بیانیه همچنین بر احترام به حاکمیت کشورها، در نظر گرفتن منافع مشروع همه طرفها و فراهم کردن شرایط ازسرگیری مذاکرات برای حل مسائل زمینهساز تنش تاکید شد.
- 
دو وزیر توافق کردند رایزنی و هماهنگیها را ادامه دهند، اما بیانیه جزییاتی درباره ساز و کارهای پیشنهادی یا زمان اجرای احتمالی تفاهمها ارائه نکرد.
پنج تماس عراقچی از صبح تا عصر
پیش از انتشار بیانیه عمان، کانال رسمی تلگرامی عراقچی از تماس صبح پنجشنبه او با بوسعیدی خبر داد. روایت طرف ایرانی به گفتوگو درباره تحولات منطقه و روند سیاسی و دیپلماتیک دستیابی به صلح و ثبات محدود بود و اشارهای به مذاکرات درباره تنگه هرمز یا ترتیبات امنیت دریایی نداشت.
عراقچی عصر پنجشنبه نیز در تماسهای جداگانه با فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، و محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر، درباره تحولات منطقه و آخرین تلاشهای دیپلماتیک برای برقراری ثبات گفتوگو کرد.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در اطلاعیهای دیگر، از تماسهای عصرگاهی عراقچی با هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، و شیخ جراح جابر الاحمد الصباح، وزیر امور خارجه کویت، خبر داد و اعلام کرد محور این دو تماس نیز تحولات منطقه و ابتکارهای دیپلماتیک برای حفظ ثبات بوده است؛ به این ترتیب، شمار تماسهای اعلامشده عراقچی با وزیران امور خارجه کشورهای منطقه در پنجشنبه به پنج مورد رسید.
- 
رایزنیها به تماس با تهران محدود نبود. وزارت امور خارجه پاکستان نیز پنجشنبه از گفتوگوی تلفنی محمد اسحاق دار، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه این کشور، با بوسعیدی خبر داد.
طبق این اطلاعیه، دو طرف درباره تحولات منطقهای و بینالمللی و روابط دوجانبه گفتوگو کردند و خواستار ادامه تلاشهای دیپلماتیک برای صلح و ثبات شدند.
این تماسها در پی رایزنی قطر و عربستان سعودی انجام شد که وزارت امور خارجه قطر ۱۲ آبان در بیانیهای از آن خبر داده بود. طبق آن بیانیه، آل ثانی در تماس با بن فرحان بر حمایت دوحه از ابتکارهای دیپلماتیک برای تضمین آزادی کشتیرانی و دستیابی به توافقی جامع برای صلح پایدار تاکید کرد.
آزادی کشتیرانی و دستیابی به تفاهمی پایدار، محور مشترک بیانیههای قطر و عمان بود. تماسهای پنجشنبه نیز کشورهای بیشتری را درگیر رایزنی درباره ثبات منطقه کرد، اما اطلاعیههای منتشرشده روشن نکردند که آیا این گفتوگوها بخشی از یک ابتکار مشترک است یا طرفها درباره طرح واحدی مذاکره میکنند.
- 
تلاش چین در کنار رایزنیهای منطقهای
در کنار این تماسها، رویترز در تحلیلی از افزایش تلاش چین برای ایفای نقشی بزرگتر در پایان جنگ ایران و آمریکا خبر داد، اما توانایی پکن برای میانجیگری را محدود ارزیابی کرد.
در روزهای گذشته شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، در دیدار با سلطان عمان تاکید کرد خلیج فارس نباید به میدان رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل شود. وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، نیز با مقامهایی از جمهوری اسلامی و عربستان سعودی دیدار کرد.
پکن همچنین برنامه اعزام فرستاده ویژه به منطقه را در دستور کار دارد.
بهنوشته رویترز، نفوذ اقتصادی چین بر تهران لزوما به توانایی وادار کردن جمهوری اسلامی به پذیرش توافق تبدیل نمیشود و پکن باید میان روابط خود با ایران، کشورهای عربی خلیج فارس و آمریکا توازن برقرار کند.
رویترز قطر را هدایتکننده تازهترین تلاشها برای جلوگیری از تشدید جنگ توصیف کرد. این تلاشها در شرایطی صورت میگیرد که ترامپ احتمال حملات بیشتر را رد نکرده و تهران بازگشایی تنگه هرمز را به توافق و تحقق شروطی از جمله رفع محاصره بنادر ایران مشروط کرده است.
رایزنیهای منطقهای در حالی ادامه دارند که حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز طی روزهای اخیر افزایش یافته است و آمریکا نیز شامگاه دوشنبه ۱۱ آبان حملهای که محدود خواندهشده به جزیره قشم انجام داد.
رویترز ۱۲ آبان گزارش داد در کنار تبادل پیامها میان تهران و واشینگتن، قدرتهای منطقهای نیز برای جلوگیری از تشدید مناقشه خاورمیانه رایزنی میکنند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۲ آبان از ادامه رایزنیهای تهران و ریاض خبر داد و گفت: «هدف ما دستیابی به ترتیبات امنیتی جدید در منطقه به دور از حضور نظامی نیروهای خارجی است.»
هفته گذشته، مقامهای ارشد عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان برای نخستین بار از ماه اوت، در تهران با همتایان ایرانی خود دیدار کردند.