فایننشال‌تایمز گزارش داد کارزار آمریکا برای قطع ارتباطات مالی و تجاری جمهوری اسلامی، روابط دیرینه ایران و دبی را هدف گرفته است. با توقف بخش مهمی از کشتیرانی سنتی، بازرگانان ایرانی به انبار کردن کالا در ترکیه، انتقال برخی محموله‌ها از مسیر عمان و ثبت مقصدهای صوری روی آورده‌اند.

این روزنامه شنبه هفتم شهریور نوشت اسکله‌های خور دبی که دهه‌ها محل بارگیری لنج‌های چوبی عازم بنادر ایران بودند، اکنون تا حد زیادی خالی شده‌اند: «در پایانه ویژه لنج‌ها، شماری کشتی همچنان در حال بارگیری بودند، اما یک نگهبان گفت کشتی‌ها عازم عمان و هندند و از هفته گذشته دیگر محموله‌ای از این پایانه به ایران ارسال نشده است.»

در این گزارش از قول یک ماهیگیر نیز آماده است که پیش از جنگ، شمار زیادی «کشتی باری ایرانی» به این منطقه می‌آمدند، اما این رفت‌وآمد اکنون «متوقف شده» است.

دبی چند دهه مرکز برون‌مرزی تجارت ایران و یکی از مهم‌ترین مسیرهای دسترسی جمهوری اسلامی به خدمات مالی، کالا و بازارهای جهانی بوده است.

روابط تجاری دو سوی خلیج فارس پیش از تشکیل امارات متحده عربی در سال ۱۹۷۱ شکل گرفته و چند صد هزار ایرانی، همراه با بانک‌ها، صرافی‌ها و شرکت‌های بازرگانی، در دبی حضور دارند.

ارزش تجارت سالانه ایران و امارات پیش از جنگ نزدیک به ۳۰ میلیارد دلار بود.

به گفته اسفندیار باتمانقلیچ، مدیر بنیاد بورس و بازار، گرچه چین بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران است، تجارت با امارات «نقشی متفاوت و حیاتی» دارد، زیرا ایران جز بندر جبل‌علی دبی به هیچ بندر بزرگ کانتینری دیگری دسترسی ندارد.

- رویترز: تحریم و محاصره آمریکا تجارت خارجی ایران را ۳۵ درصد کاهش داد

فشار هم‌زمان واشینگتن و ابوظبی

امارات متحده عربی که از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران در ۹ اسفند هدف شمار زیادی از حملات موشکی جمهوری اسلامی قرار گرفته است، هفته گذشته اعلام کرد تجارت، مبادلات بازرگانی و تراکنش‌های مالی با ایران را تعلیق می‌کند.

این تصمیم پس از آن گرفته شد که ابوظبی تهران را به هدف قرار دادن کشتیرانی در آب‌های امارات متهم کرد.

پس از آن دولت دونالد ترامپ عملیات موسوم به «طرد اقتصادی» را آغاز و اعلام کرد تحریم‌های ثانویه علیه اشخاص، بانک‌ها و شرکت‌های طرف معامله با جمهوری اسلامی گسترش خواهد یافت.

بر اساس جزییات منتشر شده درباره این کارزار، محور اصلی آن کشورهای ثالث و مسیرهای باقی‌مانده دسترسی جمهوری اسلامی به دلار، کشتیرانی و تجارت خارجی است.

این سازوکار به واشینگتن امکان می‌دهد شرکت‌های غیرآمریکایی را حتی بابت معاملاتی که خارج از آمریکا انجام شده‌اند، از نظام مالی دلاری محروم کند.

پیامد اختلال در تجارت در بازارهای قدیمی دبی آشکار شده است.

یک فروشنده ایرانی گفت کاهش ورود کالا باعث شده بازرگانان زعفران را در بسته‌های کوچک و داخل چمدان منتقل کنند و قیمت آن بیش از ۲۰ درصد افزایش یابد.

دست‌کم شش فروشگاه ایرانی و افغان نیز در یکی از بازارها تعطیل شده‌اند.

به گفته این فروشنده، بازرسان تجاری در هفته‌های اخیر جریمه‌های بیشتری برای تخلف‌های اداری صادر کرده‌اند و شماری از ایرانیان به‌دلیل ورشکستگی یا نگرانی از آینده خود، تصمیم به ترک امارات گرفته‌اند.

- وال‌استریت ژورنال: بانک‌ها و کسب‌وکارهای ایرانی در دبی همچنان فعال‌اند

مسیرهای جایگزین برای دور زدن محاصره

با وجود فشارها، بازرگانان ایرانی می‌گویند شبکه‌هایی که طی چند دهه برای دور زدن تحریم‌ها ساخته شده‌اند، همچنان فعال‌اند.

یک تاجر مستقر در تهران به فایننشال‌تایمز گفت برای مقابله با احتمال بسته شدن مسیر امارات، مقادیر زیادی کالا در انبارهای ترکیه ذخیره کرده و بخشی از محموله‌ها از طریق عمان منتقل می‌شوند.

او افزود توانسته است با ثبت مقصدهای صوری در اسناد، کالاهایی را از دبی به بندرعباس بفرستد.

هزینه حمل‌ونقل به‌شدت افزایش یافته، اما به گفته او، همچنان از اوج جنگ، زمانی که عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز تقریبا متوقف شده بود، کمتر است.

در دیگر نقاط دبی، فروش محصولات کشاورزی ایران، فعالیت شورای بازرگانی ایرانیان و پرواز شرکت‌های هواپیمایی ایرانی ادامه دارد.

بانک‌های ملی و صادرات نیز که در مجموع بیش از ۱۲ شعبه در امارات دارند، همچنان به مشتریان خدمات ارائه می‌کنند.

یکی از کارکنان بانک ملی گفت این بانک به‌تازگی مجوز خود از بانک مرکزی امارات را تمدید کرده و فعلا اختلال محسوسی در وام‌دهی، تراکنش‌های روزانه و گشایش اعتبار اسنادی ایجاد نشده است.

- پزشکیان از کاهش درآمدها و ناتوانی دولت در اجرای برخی وعده‌ها خبر داد

بانک‌های مرتبط با ایران زیر فشار

وزارت خزانه‌داری آمریکا هم‌زمان پیشنهاد کرده است پنج شعبه بانک مصر در امارات از دسترسی به نظام مالی دلاری محروم شوند.

این شعبه‌ها از دی ۱۴۰۲ تا خرداد ۱۴۰۵ حدود یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار تراکنش برای ۱۰۳ شرکت پردازش کرده‌اند که واشینگتن آنها را بخشی از «شبکه بانکداری سایه جمهوری اسلامی» می‌داند.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، همچنین خواستار تعطیلی همه شعب بانک ملی در خارج از ایران شده است.

با این حال، بر اساس گزارش‌های منتشر شده، شعبه هامبورگ بانک ملی در آلمان با وجود این خواسته و نیز تحریم‌های اتحادیه اروپا، همچنان فعال است و برای مشتریان حساب باز می‌کند.

تداوم بخشی از فعالیت بانک‌ها و تجارت غیررسمی با ایران نشان می‌دهد قطع کامل پیوند اقتصادی این کشور از جمله با دبی دشوار خواهد بود. با این حال، توقف لنج‌ها، افزایش هزینه انتقال کالا و تشدید نظارت بانکی، یکی از مهم‌ترین راه‌های تنفس اقتصاد تحریم‌شده جمهوری اسلامی را محدود کرده است.