کارزار فشار اقتصادی دولت دونالد ترامپ دهها نفتکش ایرانی و مرتبط با جمهوری اسلامی را در آبهای آسیا سرگردان کرده است. آمریکا با هشدار به شرکتها و کشورهای ارائهدهنده خدمات به این کشتیها میکوشد مسیرهای صادرات نفت ایران را مسدود کند.
روزنامه والاستریت ژورنال پنجشنبه ۹ مهر گزارش داد حدود ۲۰ نفتکش خالی ایرانی در فاصله ۲۴ کیلومتری سواحل جنوب غربی سریلانکا سرگردان ماندهاند.
موتورهای این کشتیها برای صرفهجویی در مصرف سوخت خاموش شدهاند و ذخایر اقلام ضروری آنها رو به پایان است.
از ماه ژوئیه، همزمان با برقراری مجدد محاصره تنگه هرمز از سوی آمریکا، دهها نفتکش ایرانی یا مرتبط با ایران که در انتقال نفت تحریمشده به چین مشارکت داشتند، در آبهای اطراف کشورهای آسیایی، از جمله مالزی و سریلانکا، گرفتار شدهاند.
آمریکا در هفتههای اخیر کارزار فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را تشدید کرده و در پی محدود کردن شریانهای مالی حکومت ایران بوده است.
محاصره دریایی، جلوگیری از فروش نفت ایران و مسدود کردن مسیرهای جابهجایی درآمدهای نفتی، از جمله محورهای این کارزار است.
واشینگتن در روزهای اخیر بارها به شرکای جمهوری اسلامی هشدار داده است روابط تجاری خود را با تهران قطع کنند.
- 
اختلال در صادرات نفت ایران
پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، نفتکشهای حامل نفت ایران محمولههای خود را به آبهای بینالمللی نزدیک مالزی منتقل میکردند.
نفت در این منطقه به کشتیهای دیگری انتقال مییافت و سپس راهی پالایشگاههای چین میشد. هدف از این عملیات، دور زدن تحریمهای آمریکا علیه صادرات نفت ایران بود.
نفتکشها پس از تخلیه محمولههای خود به ایران بازمیگشتند و بار دیگر نفت بارگیری میکردند. شماری از این کشتیها ایرانی بودند و برخی دیگر با پرچم کشورهای دیگر تردد میکردند.
به گزارش والاستریت ژورنال، اکنون محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران مانع از بازگشت این کشتیها شده و تحریمهای جدید آمریکا نیز سبب شده است برخی کشورهای آسیایی از ترس مجازاتهای واشینگتن، ارائه خدمات به آنها را متوقف کنند.
این محدودیتها همچنین کشتیهای کانتینربر حامل کالاهایی مانند ذرت و مواد اولیه صنعتی به مقصد ایران را تحت تاثیر قرار داده است.
در جریان بازدید از آبهای بینالمللی نزدیک مالزی که سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای» ترتیب داده بود، شماری از نفتکشهای خالی و زنگزده مرتبط با ایران مشاهده شدند که بسیاری از آنها از ماه ژوئیه در این منطقه متوقف ماندهاند.
تحلیلگران بازار نفت پیشبینی میکنند آخرین محمولههای نفت ایران که همچنان در انتظار انتقال به خریداران هستند، طی هفتههای آینده به پایان برسند.
همایون فلکشاهی، مدیر بخش تحلیل نفت خام شرکت کپلر، پیشبینی کرد تا ماه دسامبر، تمام درآمدهای نفتی ایران به صفر خواهد رسید.
پنجم مهر، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرد حکومت ایران احتمالا تا دو هفته دیگر آخرین محمولههای نفتی خود را به چین تحویل میدهد و پس از آن «چیزی برای مبادله نخواهد داشت».
- 
فشار آمریکا بر سریلانکا برای قطع خدمات به نفتکشها
در دو ماه گذشته، بسیاری از نفتکشها آبهای نزدیک مالزی را ترک کرده و راهی اقیانوس هند و سواحل سریلانکا شدهاند؛ کشوری که به ایران نزدیکتر است و سابقه تامین سوخت، مواد غذایی و خدمات تعمیراتی برای کشتیهای ایرانی را دارد.
بر اساس اسناد دولتی سریلانکا که والاستریت ژورنال مشاهده کرده است، سفارت آمریکا در کلمبو در ماه اوت به دولت این کشور اطلاع داد ۱۹ نفتکش ایرانی را در نزدیکی سواحل غربی سریلانکا زیر نظر دارد.
سفارت آمریکا از مقامهای سریلانکا خواست به شرکتهای ارائهدهنده خدمات بندری هشدار دهند که کمک به این نفتکشها میتواند آنها را در معرض تحریمهای ثانویه واشینگتن قرار دهد.
تقریبا همزمان، بسیاری از کشتیهای ایرانی آبهای سرزمینی سریلانکا را ترک کردند و به مناطق دورتری در اقیانوس هند رفتند. دادههای ردیابی کشتیها نشان میدهد موتورهای شماری از آنها برای صرفهجویی در مصرف سوخت خاموش شده است.
اوایل سپتامبر، پس از ورود دو کشتی کانتینربر ایرانی به محدوده بندر کلمبو، سازمان بنادر سریلانکا اعلام کرد ارائه خدمات به کشتیهای با پرچم ایران، بهدلیل خطر تحریمهای آمریکا، «اقدامی عاقلانه نیست».
سفارت آمریکا همچنین در اواسط سپتامبر دورهای آموزشی با حضور بیش از ۴۰ مقام سریلانکایی برگزار کرد و درباره خطر مجازات شرکتهایی که آگاهانه یا ناآگاهانه به کشتیهای تحریمشده خدمات ارائه میکنند، هشدار داد.
تحریمهای ثانویه مجازاتهایی هستند که یک کشور علیه افراد و شرکتهای خارجی بهدلیل همکاری با افراد و نهادهای تحریمشده وضع میکند.
میعاد ملکی، رییس پیشین دفتر هدفگذاری تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا، پنجم مهر در گفتوگو با ایراناینترنشنال اعلام کرد افزایش فشارهای واشینگتن باعث میشود شرکتها از تعاملاتی که به تهران برای دور زدن تحریمها کمک میکند، دست بکشند.
- 
کمبود مواد غذایی و سوخت در کشتیهای سرگردان
به گزارش والاستریت ژورنال، نمایندگان شرکتهای کشتیرانی مستقر در دبی از شرکتهای سریلانکایی درخواست کردهاند برای نفتکشهای سرگردان غذا و سوخت ارسال کنند.
یکی از فعالان صنعت کشتیرانی سریلانکا گفت درخواستهای اضطراری متعددی برای تامین مواد غذایی و اقلام ضروری دریافت کرده، اما مقامهای این کشور مجوز ارسال محمولهها به کشتیهای ایرانی را صادر نمیکنند.
توشارا رودریگو، سخنگوی وزارت امور خارجه سریلانکا، نیز خطر کمبود غذا، سوخت و آب در کشتیهای تحریمشده را تایید کرد و گفت شرکتهای خصوصی ممکن است حتی در شرایط اضطراری بهدلیل نگرانی از تحریمها از کمک به این کشتیها خودداری کنند.
در همین حال، شماری دیگر از کشتیهای مرتبط با ایران به آبهای نزدیک هند و چین رفتهاند.
آمریکا در ماه اوت شبکهای از شرکتهای تامینکننده سوخت کشتیهای ایرانی را تحریم کرد تا محدودیتهای بیشتری بر فعالیت ناوگان نفتی جمهوری اسلامی اعمال کند.