در نخستین روز مجمع عمومی سازمان ملل متحد، رهبران شماری از کشورها به طرح دیدگاههای خود درباره تحولات و بحرانهای جهانی پرداختند. در این میان، بحران خاورمیانه و بهویژه وضعیت تنگه هرمز از موضوعات برجسته در سخنان شماری از آنان بود.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، سهشنبه ۳۱ شهریور در سخنرانی خود تاکید کرد آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز نباید به «ابزاری برای باجگیری» تبدیل شود.
او گفت: «این یک اصل اساسی حقوق بینالملل است و به نفع همه ماست که کشتیها بتوانند با امنیت از این تنگه عبور کنند و منافع انرژی همه کشورهای ما نیز تضمین شود.»
مکرون ادامه داد: «بازگشایی تنگه هرمز یک اولویت است. احترام به حقوق بینالملل هم یک اولویت است. این موضوع به نفع همه است و فرانسه به آن متعهد است.»
خبرگزاری رویترز ۳۱ شهریور به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد فرانسه با هماهنگی ایالات متحده، در حال تدوین پیشنویس قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل است که هدف آن ایجاد ماموریتی بینالمللی برای ازسرگیری تردد کشتیها در تنگه هرمز است.
در هفتههای اخیر، تنشهای دیپلماتیک میان تهران و پاریس افزایش یافته است. ۲۹ شهریور، دستگاه قضایی جمهوری اسلامی اعلام کرد مرکز آموزش زبان فرانسه، وابسته به سفارت فرانسه در تهران، با دستور دادستانی پلمب شده است.
در واکنش، وزارت خارجه فرانسه سفیر جمهوری اسلامی در پاریس را احضار کرد.
- 
قطر: بازگشایی هرمز و احیای مذاکرات راه خروج از بحران است
تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، دیگر رهبری بود که در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل به موضوع تنگه هرمز پرداخت.
او گفت بحران خلیج فارس را میتوان از مسیر دیپلماسی، بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیرانی و احیای مذاکرات حل کرد تا از وقوع جنگ جلوگیری شود.
امیر قطر افزود بحران کنونی امکان بسته شدن آبراهی را فراهم کرده است که نزدیک به یکچهارم تجارت انرژی جهان از آن عبور میکند و شریانهای حیاتی اقتصاد جهانی را به «ابزاری برای فشار و چانهزنی» تبدیل کرده است.
او هشدار داد مردم در سراسر جهان، با وجود فاصله داشتن از عوامل شکلگیری این درگیری، هزینه آن را از جمله با افزایش قیمت مواد غذایی و دارو میپردازند.
امیر قطر همچنین خواستار ایجاد یک نظام منطقهای برای تامین امنیت جمعی شد؛ نظامی که به حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی کشورها احترام بگذارد، حل مسالمتآمیز اختلافات را ترویج کند و مانع مداخله در امور داخلی کشورها شود.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی همچنان بر سیاستهای تنشآفرین خود در منطقه تاکید دارد.
خبرگزاری ایرنا ۳۱ شهریور به نقل از حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، گزارش داد مواد ۱۳، ۱۴ و ۱۵ طرح «اقدام راهبردی تامین امنیت و پیشرفت پایدار تنگه هرمز و خلیج فارس» در این کمیسیون به تصویب رسیده است.
قشقاوی گفت بر اساس ماده ۱۳ این طرح، شناورهایی که مقررات جمهوری اسلامی برای عبور از تنگه هرمز را رعایت نکنند، با مجازاتی معادل ۲۰ درصد محموله یا ارزش آن روبهرو خواهند شد و تا زمان پرداخت این مبلغ، بهطور موقت توقیف میشوند.
گوترش: آزادی کشتیرانی باید بهطور کامل احیا شود
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در سخنرانی خود از رهبران جهان خواست از فرصت مجمع عمومی برای کاهش تنشها استفاده کنند.
گوترش با اشاره به تشدید درگیریها در خاورمیانه گفت آنچه «آتشبس» خوانده میشود، چیزی بیش از کاهش شدت درگیریها نبوده و غیرنظامیان همچنان بهای آن را میپردازند.
او خواستار توقف جنگ، انتقال آزادانه کمکهای بشردوستانه و «احیای کامل حقوق و آزادیهای کشتیرانی مطابق با قوانین بینالمللی» شد.
در هفتههای اخیر، پیشروی حوثیهای یمن در مناطق اطراف تنگه بابالمندب و حملات آنها به عربستان سعودی، نگرانیها درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی و چشمانداز بازار جهانی نفت را افزایش داده است.
اردوغان: گسترش دامنه درگیری به سود هیچکس نیست
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل به بحران خلیج فارس اشاره کرد و گفت: «تلاش خطرناک برای گسترش این درگیریها و منازعات به مناطق همجوار، به نفع هیچکس نیست.»
اردوغان افزود ترکیه برای پایان دادن به درگیریها در خلیج فارس با همه طرفها در تماس است.
او خواستار انجام اصلاحات در شورای امنیت شد و هشدار داد سازمان ملل دیگر قادر به انجام وظیفه خود در حفظ صلح نیست.
همزمان، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، گمانهزنیها درباره سرنوشت رویارویی تهران و واشینگتن بالا گرفته است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت مقامهای آمریکایی ۳۱ شهریور نشستی سهساعته با هیات جمهوری اسلامی داشتهاند.
ترامپ این نشست را «بسیار خوب» و «بسیار سازنده» توصیف کرد و افزود نشست دیگری نیز برای «آینده بسیار نزدیک» برنامهریزی شده است.
ایالات متحده در هفتههای اخیر کارزار فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را تشدید کرده و در پی محدود کردن شریانهای مالی حکومت ایران بوده است.